ANGGOEN
18
ANJANG
|
goei' (djanggoet), menoeroet 'adat dahoeloe orang toea² biasa berdjanggoet. ANGGOEN — anggoen. ANGGOEN-ANGGOEN (Pangkalan Koto Baroe), sawah kabasaran (sawah kagadangan) — sawah oentoek penghoeloe. ANGI' — angit; mari angi` kependekan mambari angi` — memberi maloe. ANGIN — angin; balie'-balie' angin — n. seb. pohon, kedoea belah daoennja lain warnanja, njata dari djaoeh bila dibalik-balikkan angin; atinjo balie'-balie' angin — pikirannja tiada tetap, poetar balik; kaba angin — chabar angin; laki² angin — n. seb. lang; mato angin — mata angin; tjiri' angin — n. seb. toemboehan hidoep pada pohon kajoe; tahi angin; barangin — berangin; dapat keterangan sedikit (oleh hakim); maangin-anginkan — mengilat-nguatkan, membajang-bajangkan; ta(r)angin-angin — menoeroet kabar angin; djan ta(r)angin-angin — djangan terkilat-kilat; maangin padi — mentjoerahkan padi dari njiroe waktoe riboet soepaja tertjampak boeah jang hampa dan jang bernas djatoeh dekat; mampa(r)anginkan — memperanginkan; kaanginan — keanginan; kena soeatoe penjakit, teroetama boedak ketjil, matanja pedjam, hidoengnja kembang² koentjoep, napasnja keras disertaï panas; (anajoecng) paranginan — peranginan; saangin — sedikit betoel; sio-sio mandjarieng angin, taraso lai dape' tida` — sia² mendjaring angin, terasa ada dapat tiada. ANGKAH, angkah-angkahan — beloem sempoerna toe, tentang boeah-boeahan; angkoeeh-angkah — tertib sopan, bahasa. ANGKA(L), angkah-angkalan — tiada sempoerna empoek (tentangan goelai daging atau nangka. ANGKA', angka'-angka` — senda goerau; pandjang angka'-angka` — pandai bersenda goerau. ANGKANG, indoee' angkang — jang kepala, jang terbesar, biasa diseboet tentang perkoempoelan jang koerang baik; ataupoen tentang sekawan binatang ja'ni jang terbesar atau jang berani. ANGKAU (dalam tjeritera) — engkau. ANGKE' — angkat; doeo angke'njo — doea matjamnja; (sa)angke' sia oerang toe? — se'oemoer (sebaja) siapa orang itoe; saangke' ambo dikampoeeng — waktoe saja dikampoeng; sarangke` — serempak; sarangke' kami badjalan — serempak kami berdjalan; pakaian angkatan — pakaian kebesaran; ta(r)angke` — terboeang; gatah ditangan den, inda' amoeeh ta(r)angke` — getah ditangan saja tiada maoe terboeang. ANGKI (Koto Toeo), inda' diangkinjo toelangnjo bakaradjo — ia bekerdja betoel². ANGKO — tanda; maangko — memberi tanda; moelaï maangko masa` — moelaï masak; maangko sirah — kemerahan; maangko-angko kaoedjan — kelihatan tanda akan hoedjan; maangkokan — menoendjoekkan bagaimana haroes memboeat. ANGKOE I — paman, mama' (sebelah pihak iboe); panggilan kepada orang bangsawan |
atau orang berpangkat (bahasa Padang Darat). ANGKOE II — nenek laki² (logat Padang Hilir). ANGKOEEH — roepa; inda' taoe diangkoeeh — tiada tahoe melarat manfa'at; angkoeeh-angkoeeh oerang — menjeroepai orang; angkoeeh-angkoeehnjo — roepa-roepanja; maangkoeeh (mangkoeeh) — sombong; angkoeeh tabao tampan tingga — baik roepanja, tetapi tiada tampan. ANGKOEI — angkoet; den angkoei' doso ang! — biarlah saja menanggoeng dosamoe !; barangkoei` — mengangkat padi dari sawah keroemah; angkoei'-angkoei` — n. seb. penjengat jang mengangkoet tanah oentoek memoeat sarang; oedjan siangkoei'-angkoei` — hoedjan jang sebentar datang, sebentar berhenti; koedo baban paangkoei' aboe — ki.: orang jang soeka mengerdjakan pekerdjaan orang jang berat-berat. ANGOEIH — angoes; roemah angoeih — roemah terbakar; angoeih ati taraga` — ki.: sangat rindoe; kara angoeih — warna kain seperti kerak angoes; baangoeih-angoeih baparakaro — berdjadi-djadi beperkara; talampau panggang, angoeih — soeatoe pekerdjaan jang melebihi batasnja, tiada baik. ANGO' — napas, njawa; tjie'-tjie' ango` — ngap-ngap, ngengap; nan boesoee' ango` — bedil; ango'-ango' baoeeng — njawa-njawa ikan; poetoeih ango` — mati; sangat pajah; gadang ango'njo mandanga kaba itoe — ia menarik napas pandjang ketika mendengar kabar itoe; maango' kaloea badan — ki.: pertjaja kepada pikiran orang lain, boekannja pendapatan sendiri; maango` — bergerak; barampe' kami maoengki' batoe toe, inda' sakete' djoeo do maango` — berempat kami mengoengkit batoe itoe, sedikitpoen tiada bergerak. ANI — ani; maani — mengani, lih. anji. ANIAJO, niajo — aniaja; maniajo — menganiaja; taniajo — teraniaja; radjo aniajo — radja jang sangat lalim; saboeroee'-boeroee' oentoecng ma(a)niajo, saelo-elo' oentoecng taniajo — lebih baik teraniaja dari pada menganiaja. ANIE (Simaboer) — nenek perempoean (de Vries). ANIENG I — bening; djanieh anieng soemoes dinapa — djernih dan bening (air) soemoer dinapal. ANIENG II — soenji, senjap; baanieng — bersoenji (dengan sabar) mentjari pikiran jang baik; anieng-anieng sakete'! — diamlah sedikit ! ANI', diani'njo manjoere` — ia menoelis seberapa bagoes boleh; maani` — menggeroemit; maani'kan — menimbang dengan sabar dan tenang; ani'-ani'kan banalah ! — tjobalah timbang (pikir) habis². ANJA' — enjak; doedoee' maanja` — doedoek mengenjak, doedoek mendjelepok; dianja' anja'kannjo djo roendiengan — dikata-katainja sehingga tiada terdjawab. ANJAM — anjam, lebih lazim: ajam dan kajam. ANJANG — anjang; maanjang ati — menjoesahkan pikiran, menggoda hati; maanjang |