Lompat ke isi

Halaman:Pegangan Penghulu, Bundo Kanduang, dan Pidato Alua Pasambahan Adat di Minangkabau.pdf/129

Dari Wikibasurek
↓Laman ko alah sah

sopan, katonyo banyak kanan bukan rundiang banyak bakucikak, galak bak ibarat gunuang runtuah, tapuang jo sadah tak babezo, baiak di muko sanak famili, ataupun di muko urang lain, indak barundiang jo timbangan.

Rundiang nan tidak bapalabeh, taruah bana bak katidiang, taserak bana bak anjalai, manyingguang puncak bisuah urang, manjunjuang balacan di kapalo, mangali-ngali najih di lubang, hati busuak pikiran hariang, muluik kasa kecek manggadang, hati di atch langih biru. Ibu-bapak tak babeso, ninik jo mamak tak nan tahu, urang dipandang sarok sajo, nan tuo tidak bahormati, nan ketek nan tidak bakasihi.

Koroang kampuang tak nan jaleh, adat indak baisi, limbago indak batuang, imbau nan tidak basahuti, panggilan tidak nan baturuti, urang basutan di hatinyo, urang barajo di matonyo. Durhaka kapado ibu-bapo, labiah kapado rang tuo-tuo. Artinya wanita yang jauh dari kesopanan dalam setiap tingkah laku.

2. Mambang Tali Awan

Yang dimaksud oleh adat Minangkabau wanita yang disebut mambang tali awan, iyolah tinggi hati. Kalau mangecek samo gadang, atau barundiang kek nan rami, sagalo labiah dari urang, tasambia juo bapak si buyuang, basabuik juo bapak si upiak, nan sagalo labiah dari urang, baiak tantang pambalinyo, atau tantang kasiah sayangnyo.

Siang jo malam jarang di rumah, naiak rumah turun rumah, etan ka rumah tanggo lain, suko mangecek jo maota, tantang buruak baiak urang, gilo mambandiang-bandiangkan urang, baik jo elok badan diri, ataupun dikayo laki awak.

Kok tibo digadi mudo matah, nan panduduak di tapi jalan, nan panagun di ateh janjang, nan pamegu di muko pintu, bak ibarat kacang diabui ciek, bak loncak labu dibanam, gadang tungkui tak barisi, bak ibarat buluah bambu, batereh tampak kalua, tapi di dalam kosoang sajo, karajo parampuan tak nan tahu, karajo batandang siang malam.

Kok tumbuah mandi di tapian, kecek mangecek lumak-lamik, mambincang- bincang rang sakampuang, mnampakatokan urang sarumah, dibaiah antaro laki-bini, ataupun dalam koroang kampuang. Dio manjadi upeh racun mangusuih alam nan salasai.

Malu jo sopan jauah sakali, dudunk tagak karajo sumbang, baik di dalam

tingkah laku, atau dalam pi'il jo parangi, manyusah pandangan rang nan

105