Hikajat Si Umbuik Mudo
[ 5 ]HIKAJAT
Si Umbuik Mudo
Adolah bando satu bando
Talatak dalam pasia badjak
Hambo hikajatkan si Umbuik Mudo
Dengan Puti si Galang Banjak
Hari nan sadang tangah hari tapek sadang sanggang matohari sadang bunta bajang² sadang induang saliguri sadang litak letai andjiang sadang anok2 unggeh sadang langang rang dikampuang sadang rami rang dibalai.
Pado maso dewaso ilu takana bana diamai si Umbuik bapantun pantun sorang apolah buah bunji pantunnjo
Siambek buah siambek
Diambiak rang mandjadja
Badan den batambah gaek
Anak nan balun bapangadja
Nak duo pantun sairiang apolah buah pantunnjo;
Talatak talutan lutan
Talatak didalam padi
Oi anak kamari den katokan
Supajo anak buliah diadjari
Turunlah si Umbuik Mudo dari anjuang maligai njo sarato tibo injo batanjo oi amai djo den di amai apokoh kaba dengan barito
Mandjawab amal di Umbuik oi Bujang djo den di Bujung mangko anak den imbai kamari ado nan labiah den rusuahkan ado nan labiah den risaukan [ 6 ]indak duduak taduduak diden indak tagak tatagak kan diden indak lalok talalokkan diden nasi dimakan raso sakam aia diminum raso duri baitu bana hati den ko kini.
Mandjawab si Umbuik Mudo, oi amal djo den di amai rusuah bana hati den komah mandanga kato amai nantun tjubo bana amai tjurai papakan nak sanang bana hati den apo bana nan amai rusuahkann apo bana amal risaukan.
Mandjawab amai si Umbuik nan labiah bana den piklaken io hang balun bapakaradjaan balun baadok bakatagaan balun karadjo bausaho.
Mandjawab si Umbuik Mudo oi amai jdo den di amai apolah katagaan den apo bana kaadok den apo bana pakaradjaan den tjubo bana amai kabakan tjuco bana amai baritokan nak buliah den patjik arek2 kok siang nak den patungkek kok malam nak den pa kalang mandjawab amai si Umbuik oi Bujuang djo den si Bujuang manggaleh lai ang namuah mandja wab si Umbuik Mudo bukan murah rang manggaleh rang manggaleh tahu dilabo dengan rugi tahu dielongan aso djo duo batanjo pulo amainjo djadi ato hang handaknjo djadi gubalo lai hang namuah.
Manjadwab si Umbuik Mudo oi amai djo den di amal indak den kabagubalo indak den kabataranak tapi samantang pun baitu bukan den tak namuah bata ranak hanjo awak den balu bapangatahuan balun tahu diadat djo pusako balun tahu disjara' djo sjari'at balun tahu diereng dengan genteng.
Batanjo pulo amainjo djadi alo hang handaknjo kasawah kaladang lai hang namuah mandjawab si Umbuik Mudo oi amai djo den diamai indak den ka kesawah kakaladang umua den satahun diaguang darah den salampnak pinang indak pangkua kataelokan diden [ 7 ]kunun badjak dengan kabau kaden iriangkan bakato amai si Umbuik ol Bujuang si Umbuik Mudo djadi ato hang handaknjo djadi panguiu lai hang namuah mandjawab si Umbuik Mudo bukan murah urang pangulu urang pangulu urang tjadiak tahu diadat dijo pusako tahu dihereng dengan gendeng tahu maagak djo maagiahkan kaionjo kato balipek nan kalah di manangkannjo.
Batanjo pulo amai si Umbuik djadi ato hang handaknjo djadi dubalang lai hang namuah mandjawab si Umbuik Mudo oi mande djo den dimande bukan murah rang dubalang rang dubalang kuat kabatagaknjo dipintu mati nan kareh kaditakiaknjo nan lunak kadisudunjo nan djauah kaditampuahnjo nan tinggi kadidjuluaknjo nan bengkok kadipaluruihnjo djadi ato hang handaknjo djadi pagawailah katidak katonjo amai si Umbuik.
Mandjawab si Umbuik Mudo bukan murah djadi pagawai tjapek kaki ringan tangan labiah djago pado lalok malam basalimuik ambun siang batuduang awan badjalan tidak bakaki panek kok kalam hari basuluah kok hudjan hari batuduang tabalia disampaikan djuo,
Djadi ato hang handaknjo djadi djuarolah katidak tagak digalanggang urang banjak mandjawab si Umbnik Mudo oi mande djo den dimande bukan murah djadi djuaro urang tahu dituah ajam tahu mambulang djo mangatjak.
Bakato pulo amainjo pai mangadji lai hang namuah djadi urang siaklah kotidak mandjawab si Umbuik Mudo itulah nan dihati den putjuak ditjinto ulam tibo . . . . .
Amai pabarehlah pabareh
Tatatak dalam balango
Amai padarehlah padareh
Djan dinanti lamo lamo
Amai isikanlah baka hambo kapai mangadji hambo kapai badagang kini djuo hambo badjalan djadi bakamehlah amainjo diisikan bareh dibuntia dibari ameh barek satahia kabaka si Umbuik badjalan manjambah si Umbuik Mudo mamintak ampun kaamainjo lalu badjalan injo lai kamalah injo badjaian io katanah Simulanggang sampai karanah Kampuang Aua mangadji injo disanan disurau Tuanku Pandjang Djangguik.
Alah satahun injo mangadji lah duo tahun injo disanan takana dek injo badjalan takiro dek injo ka barasak pai mangadji kenan lain mamintak izin injo kagurunjo bakalo si Umbuik Mudo oi guru djo den diguru bari ma‘af hambo diguru bari ampun banjak banjak lapehlah hambo dahulu. hambo nak badjalan djauah mandjawab guru si Umbuik.
Kok itu nan hang katokan lah hibo bana hati den lah rusuah bana kiro2 den sabab karano awak hang indak den sangko murik lai indak’ disangko anak sasian lah den aso kamanakan ‘lah den sangko anak kanduang mangapo Bujang kabadjalan mangapo awak hang kabadagang mandjawab si Umbuik Mudo kok itu nan guru katokan io bana nan diguru mangko hambo nak badjalan mangko hambo nak kabadagang tak sunji hati disiko indak sunji kiro2 dek mangadji dihampiang kampuang dek badagang dakek nagari bakato guru si Umbuik.
Den patah indak tapatah
Den tabeh djue nan djadi
Den tagai indak tatagak
Den lapeh djuo nan djadi
Den lapeh djo hati sutji den lapeh djo muko nan djaniah ikomoh ameh satahia kabaka awak hang ka badjalan kabaa pulolah lai djawek salam si Umbuik Mudo disimpuahkan lutuik nan duo ditakuakan kapalo nan satu mamintak ma‘af injo kagurunjo lalu [ 9 ]badjalan anjo lai lah sarantang duo rantang tjukuik katigo rantang pandjang dakok basarang hampiang hampiang dakok katibo tibo disurau Tuanku Imam Mudo baituiah injo mualimnjo kok tapasia djo fiqih iolah mantik djo makna ganti sjahadat pulang mandi Quran nan tigo puluah djiuih dapek manjimak njimakkan sadjo.
Lah mangadji si Umbuik Mudo banjaklah kitab nan takadji banjaklah surek man tabatjo banjaklah lagu nan dapek hatinjo tarang nan bak suluah kadjinjo bak tjando aia lalu kok dek lorong suaronja njariang lai garuak lai garuaknjo garuak manih namun malagu si Umbuik Mudo urang badjalan dijadi baranti buruang tabang djadilah hinggok.
Dek lamo bakalamoan habih hari babilang pakan habih pakan babilang bulan habih bulan babilang tahun tjukuik katigo tahun papek takana dek injo kababaliak nak kambali kakampuangnjo io karanah kampuang Tibarau mamintak izin injo kagurunjo lalu badjalan anjo lai alah sarantang padjalanan tjukuik katigo rantang pandjang dakok hampiang katibo tibo lah injo dirumah amainjo lah sahari injo dirumah lah duo hari antaronjo datanglah gurunjo mamanggia nan bagala Angku Pandjang Djangguik karanah kakampuang Aua gurunjo baralek gadang si Umbuik indak dirumah lah sabanta antaronjo alah pulang si Umbuik Mudo djadi bakato amainja kamano Bujuang sadjak tadi urang datang mamanggia tjako mamanggia karumah guru hang guru hang baralek gadang kini djuo hang pai kiri djuo Bujuang badjalan.
Mandjawab si Umbuik Mudo kok baitu kato mande insja Allah baiaklah itu hambo badjalan malah kini karanah kakampuang Aua amai tariaklah pakaian amai ambiakanlah kain.
Birauari amai si Umbuik masuak injo kabiliak dalam dibukak peti nan gadang mandariang bunjinjo kuntji ditariak pakaian si Umbuik Mudo diajun tjando padja [ 10 ]lanan dibaokan langkah nan limo suruik kalangkah nan ampek tagak badiri batua2 dipinggia tjamin nan gadang dipandangi bajang2 tagak katangah lah bamanuang tagak katapi lah managun nan dilenong tjintjin dikiri nan dipaliang tjintjin dikanan bakato si Umbuik Mudo mande djo den dimande pandang bana djo diamai liek bana djo diamai lai baa den mamakai lai elokkoh tjandonjo.
Mandjawab amai si Umbuik kok itu nan hang tanjokan tak kamungkin doh tjandonjo tagah dek pakaian sagalo hitam tibo tjajtek diurang kampuang gagak tabang djanjo urang mandanga kato nan bak kian digantinjo pulo pakaian dipakai sagalo putiah bakato si Umbuik Mudo pandang djo diamai tampan bana djo dimande laikoh rantjak den mamakai mandjawab amai si Umbuik kok itu nan hang tanjokan tak kamungkin doh rasonjo,
Antah kok dek pakaian sagalo putiah saketek pulo salahnja bangau tabang djanjo urang mandanga kato nan bak kian diurak pulo pakaian diluluihkan dari badan dipakai sagalo sirah lah sudah injo mamakai batanjo si Umbuik Mudo pandang bana djo diamai liek bana njato2 kok itu pulo hang tanjokan kok rantjak iolah rantjak tagah dek sagalo sirah kasumbo tahampai djanjo urang lah mabuak hati si Umbuik lah rusuah kiro2 indak kadjadi den badjalan.
Hari basarang tinggi djuo batanjo si Umbuik Mudo o. amai djo den diamai baa pakaian nan kaden pakai baa pakaian nan kaelok tjubo katokaniah di amai tjubo adjakanlah dimande bakato amai si Umbuik kok itu nan hang tanjokan pakailah sagalo sahalai kabaa pulo lah lai lah mamakai si Umbuik Mudo badeta palangi Atjeh bukan palangi urang kini palangi maso dahulunjo babadju biludu gandum bukan biludu naiak kini biludu maso njok hari indaknjo dapek dipaneh indaknjo lusuah dipakai ba [ 11 ]kain Palembang Atjeh bukan Palembang naiak kini Palembang niniak mojangnjo lah lamo turun tamurun pantangnjo tjabiak dipakai sampai katjutju elok djuo nan ditanun urang baparuah nan dirakik urang bainsang mauleh kalidah aia mamutuih kalidah api lah tapakai sagalo sahalai lah badeta balah katjang sisampiang upiah karareh suduiknjo manikam ampu kaki
Bakato si Umbuik Mudo o amai djo den diamai tampan bana djo dimande pandang bana djo dimande lai baa den mamakai,
Mandjawab amai si Umbuik kok itu nan hang tanjokan tak kagawa doh lai tak batjatjek doh raso njo bujuang badjalan hang dareh ratjaklah kudo nan balang bulu mairah ainalbunuik sisundok awan tagantuang ikuanjo sasahan tadjun kaki rajah kaampeknjo palano ameh bagandja kakangnyo perak bahelo indjah2 suaso balarek lah badjalan si Umbuik Mudo diratjak kudo nan balang badjalan badontjiang2 manampuah labuah nan pandjang alah didjindjiang guratehnjo lah manduo2 lunak ganto gadang heboh maheboh ganto ketek panggia mamanggia pado lalu suruik nan labiah taindjak samuik indak mati mati batang babudjuran alu tataruang patah tigo
Dakek basarang hampia hampia sarangkan tibo sampai injo tangah halaman marantak kudo si Umbuik marantah marengeh pandjang takadjuik guru si Umbuik tatjangang urang nan banjak lagak badiri kasadonjo manindjau kapintu gadang lah tampak si Umbulk Mudo bakato guru si Umbuik o bujuang si Umbuik Mudo :
Tjubadak tangah halaman
Didjuluak djo ampu kaki
Djan lamo tagak dilaman
Ambiak kandi basuahlah kaki
Dari dusun ka Situdjuah
Sirauik parambah paku
Paku digulai kapabuko
Disusun djari nan sapuluah
Ditakuakan kapalo nan satu
Diundjuakan lutuik nan duo
Bakato guru si Umbuik sabanjak ikolah urang tak sapanuah rumah nan djauah urang lah datang nan hampia uranglah tibo awak hang sadjo nan tak tampak awak hang sadjo nan tak kamari apo djuo hang tjari apo nan tak kamari apo nan ang tuntuik tjubo katokanlah kahambo
Mandjawab si Umbuik Mudo kok itu guru tanjo kan ukan toh hambo kamano mano hambo pai badagang hambo lah pai mangadji pai mantjari lagu Masia sabab itu lambek hambo datang karano lambek den kamari,
Bakato guru si Umbuik o bujuang si Umbuik Mu do taro awak hang balun datang sabalun awak hang kamari banjakiah surek nan tabatjo banjaklah kitab nan takadji banjaklah lagu den dangakan tjubokan puiclsh lagu hang nan dituntuik kanagari urang.
Mandanga kato nan bak kian dipanggangnjo ku majan putiah asok mandulang ateh langik harum satahun padjalanan mangadji si Umbuik Mudo di baokan lagu Masia lah duo banta injo malagu jankan urang kababuni lantai mandatiak lai tidak moalim nan sabanjak itu tuanku nan baratuih ratuih habih tangango samonjo dek elok iagu si Umbuik.
Lah tigo banta injo malagu turuniah Puti nan batudjuah Puti batudjuah badunsanak kamanakan dek gurunjo rantjak man bukan alang2 elok nan bukan ulah2 maha Radjo kadjedonjo sukarlah Sutan kaban [ 13 ]bandiangnjo kok dek lorong karuponjo mukenjo bak bulan panuah kaniangnijo kiliran tadji hiduangnjo pantjuang talutuak talingonjo djarék tatahan bibianjo limau sauleh karek kukunjo bulan kahabih katetannjo bintang batabua ampu kaki bungka satahia induak djari bungka sapaho dipiliah daiam dipiliah-dipiliah dalam nan tudjuah sibungsu rantjak sakali banamo Puti Galang Banjak tjinto hati dek bapaknyo pamenan urang sakampuangnjo duduak injo dikanan si Umbuik.
Bakato Puti Galang Banjak o tuan si Umbuik Mudo banjaklah urang nan mangadji banjaktah urang nan malagu tuanku fai mualim tai pakiah tak tabi lang pulo satu tidak den dangakan surang tidak den atjuahkan tadanga lagu tuan Umbuik baureh raso djantuang den tasingkok kiro2 den lah njalang pan danganran den dek itu mangko den turun dek itu mangko den kamari o tuan Umbuik Mudo:
Dulang djuo sadulang Sai
Pandulang ameh Palangki
Ulang djuo saulang lai
Ulanglah lagu nan tadi
Nak kami dangakan bana nak kami simakkan sungguah2 mandjawab si Umbuik Mudo:
Malah dibuluabkan djuo
Tjapo dipamatang tabek
Malah disuruahkan djuo
Disabuik malah sado nan dapek
Antah sapek antah mantilo
Ramo2 dalam kambuik
Antah dapek antah tido
Lah lamo kadji tak basabuik
lahditjubokan lagu nan tadi djangankan lagu nan kadapek djan kadjil nan katabatjo mato surek lai tak tampak :
Kalik kalik di Malako
Hinggok dipasa Pajokumbuah
Takilik iman nan tilako
Kapado Puti nan batudjuah
Lah galak Puli nan batudjuah lah rintang gareh manggareh lah asik bisiak babisiak kaljemoh barapi tapi galak lah badarai darai bakato puti Galang Banjak
Lah tabaliak tapi kain
Lah hilang pangiliannjo
Lah tabaliak hati Malin
Lah hilang pangadjiannjo
Gilo sipasin gilo
Gilo sitawang tawang
Gilo si Malin gilo
Digilo laplak sambajang
Baburu kapadang data
Dapeklah ruso balang kaki
Baguru kapalang adja
Bak bungo kambang tak djadi
Babaliak suruiklah dabulu tumbuah malu dek si Umbuik paluahlah maanak sungai mailialah katulang pungguang mukolah sirah² padam hangoklah gadang² gadjah.
Bakato si Umbuik Mudo bakato kapado gurunjo guru djoden diguru bari ampun banjak² hambo babaliak pulang dahulu tak guno hambo disiko. [ 15 ]Tak alu sagadang iko
Alu tatumbuak nan ditabiang
Kok tatumbuak dipandan
Buliah ditanami tabu
Tak malu sagedang nangko
Malu tatumbuak nan dikaniang
Kok iai tatumbuak dibadan
Buliah disack djo badju
Bakameh si Umbuik Mudo basegeh info sakali turun injo kadjandijang bakato guru si Umbuik nam bek hang pulang bujuang nambek hang babaliak nan tikan alek mak lapeh minum makan malah dahulu,
Mandjawab si Umbuik Mudo bari ma‘af hambo gadang2 bari ampun sakutiko usah guru baketek hati hambo kapai djuo hanjo lai bakato guru si Umbuik;
Den tabang tidak tatabang
Bak manabang batang sampia
Den tateh djuo nan djadi
Den larang tidak talarang
Bak malarang aia hilia
Den fapeh djuo nan djadi
Lah badjalan si Umbuik Mudo diratjak kudo nan balang dipatju baballak pulang lah manduo duo ketek dakek basarang hampiang hampiang lah dakok katibo tibo ditangah halaman dipauikkannjo tah ku donjo tatu naiak injo sakali tagak katangah injo bamanuang tagak katapi injo managun panglihatan barapi rapi pamandangan lah kalam kabuik falniok rabah sakali tidua manungkuik kabanta.
Manungkuik sambia manangih manangih maisak isak aia mato bak hudjan labek dijatuah duo djatuah
tigo bak intan putuih pangarang bak maniak putuih [ 16 ]talinjo. bak buni dirantak pakam ah sabanta injo manangih dihampianginjo dek amainjo diliek si Umbuik Mudo bujuang apo hang rusuahkan apolah nan hang tangihkan kok mangadji kalah diurang dunia urang kok tak talawan.
Mandjawab malah si Umbuik ukan toh kalah dek mangadji ukan toh kalah dek badunia ukan tahimpik dek mamakai:
Kalik kalik di Malako
Hinggok dipasa Pajokumbuah
Takilik iman nan fjilako
Bakeh Puti nan batudjuah
O mande djo den dimande kok lai mande hibo kok fai sajang dibadan den mande pai djuo den suruah mande pai den sarajo mande isilah untjang
mande tiok suduik bahakimaik tiok langkok tiok pakasiah talinjo sipalik gilo mande pai kakiun karumah Kampuang Aua karanah Puti nan batudjuah karumah Puti Galang Banjak amai tanjokan bana bana amai barundiang elok elok,
Aso duo tali pidjakkan
Djalo putuih bao baranang
Aso lai duo tidakkan
Kato putuih badan nak sanang
Babuah katjang dibanda
Babuah nasi nasian
Suruah katokan kato bana
Djan kito nanti nantian
kapua ditjari katiko nan elok diisi untjang langkok2 jalu turunnjo sakali lah sarantang duo rantang dakok basarang hampiang hampiang dakok katibo tibo injo dihalaman dihalaman Puti Galang Banjak maimbau amai si Umbuik o upiak Puli Galang Banjak diateh rumah kolah tukini mandjanguah kolah sabanta bakato amai si-Galang 0 upiak Puti Galang Banjak:
Upiak tingkeklah mangkudu
Pandjeklah ambatjang
Upiak liekiah kapinty
Siapo urang nan lah datang
Lah ditakiak dio mangkudu
Lah dipandjek djo ambatjang
Lah dilieknjo kapintu
Amai si Umbuik nan lah datang
Tadajuah pinggang nan lamah tadadong bahu nan kambang marantak subang ditalingo gumiro tjintjin didjari fagerai rambuik nan pandjang badjelo djelo dilapiak bapalun palun dipinggang bagabiak gabiak ditumik gumilang panau didado Panau nan ampek badunsanak banamo balako kaampeknio di Pungguang sibatang3 didado sipujuah jagu dikaniang Panau manindjau dilangan panau usali.
Talingo djarek tataban kaniang kiliran tadji hiduang pantjuang talutuak bibia lima sauleh karek kuku bulan kahabih karetannjo bintang batabua katak lihianjo nan ampek §Sakatak ditutuik badju saka tak dihimpik abuak sakatak aluran paluah sakalak aluran maniak.
O amai tuan Umbuik Mudo katonjo Puti Galang Banjak:
Tjubadak tangah halaman
Didjuluak djo ampu kaki
Djan Jamo tagak dihalaman
Tu tjibuak basuahlah kaki
lah sabanta tangah rumah tah duo banta tangah rumah duduak basiriah siciahan makan siriah sakapua sorang habih manih sapah dibuang kalek2njo tingga dirakua ngan pariso habih talulua sarilah naiak ka bubun?
Sadang elok patuturan sadang langga pakabaran sadang fabik kiro2 sadang dapek agak2 diansua sakali rundiangan dibindjek maiah patuturan bakato amai st Umbutk oO kakak amai si Gaiang:
Bukan den kinari sadjo
Kinari nak rang Padang
Bukan den kamari sadjo
Gadang mukasuik nan didjalang
Mandjawab amai si Galang:
Lal moh ikan takilek
Ba-ato tidak didjalokan
Lai moh kakak baniaik
Ba-ato tidak dikatokan
Mandjawab amai si Umbutik:
Ikan takilek djaio tampak
Djalo tarandam masuak tapian
Pajah dek bagendong sadjo
Niaik gadang takatokan tidak
Babuah simantuang djantan
Baruak pajah mamandang sadjo
Mangko tidak didjalokan
Tindiah batindiah kaki dulang
Mangko tidak takatokan
Kakak pamiliah djanjo urang
ilalang di Koto Pandjang
Dipunta dikabek arek
Dirantang rundiang kapandjang
Elok dikumpa naknjo singkek
Io disiko surek nahu
Kalam tasisik ateh kasau
lo disiko buruang mau
Hatt birahi nak mantjakau
Bakato amai si Galang Banjak:
Baringin diateh gunuang
Ureknjo bakelok kelok
Koknjo ingin kakak diburuang
Tjarilah gatah nan elok
Ureknjo bakelok kelok
Lalu kasikuran kuran
Kok dapek gatah nan elok
Unggehiah sudah tahuan
Mandjawab amai si Umbuik:
Lalu kasikuran kuran
Badjalan manampuah samak
Unggeblah sudah tahuan
Nanti den rantjuang dengan damak
Bakato amai si Galang:
Lalu manampuah samak
Dipantjuang kaki tindawan
Tak talok dirantjuang damak
Tabangnjo manjisiak awan
Mandjawab amai si Umbuik:
Pantjuang kaki tindawan
Baliuang diateh atok
Tabang kok manjisiak awan
Nanti den pusuang djo asok
Bakato amai si Galang:
Baliuang ateh atok
Kerukam hulu sirauik
Kok kakak pusuang djo asok
Unggeh mambanam masuak lauik
Mandjawab amai si Umbuik:
Karukam huiu sirauik
Adok nan limo dalam biliak
Unggeh mambanam masuak tauik
Djalo suto maindik sisiak
Bakato amai si Galang:
Adok nan limo dalam biliak
Adok nak urang pakan satu
Djalo suto maindik sisiak
Unggeh lati karunggo batu
Mandjawab amai si Umbuik:
Adok nak rang pakan satu
Ampaleh didalam padi
Bakato amai si Umbuik:
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Bakato amai si Galang:
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Mandjawab amai si Umbuik:
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Dangakan bana sabuah lai
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Bakeh si Pui Galang Banjak tahadok kapado nun [ 22 ]diangan itu dangakan bana dek kakak:
Dirimbo tidak batjapo
Tumbuah difurah ulak pantai
Dek kito tidak kamangapo
Tingga diurang kamamakai
Kakak barundianglah djo si Galang kakak baretong djo injo.
Taluak baiak Kualo tanang
Djuragan masuak muaronjo
Buruak baiak djanjo si Galang
Indak hambo duo bitjaro
Lah dipaliang djadi rundingan diasak bakeh si Galang bakato amai si Umbuik o Puti Galang Banjak dangakan banalah dek kau
Aso duo tali pidjakkan
Djalo putuih bao baranang
Djalo nak rang Danguang2
Aso lai duo tidakkan
Kato putuih badan nak sanang
Djan jamo kami digantuang
Mandjawab si Galang Banjak o amai djo den di amai lo pulo nan diamai tapi saketek kato hambo mintak tangguah hambo dahulu nan satahun duo tahun nangko alun hambo kabadjundjungan alun hambo kabasuvami alttn taniaik nak balaki hambo ka marando sadjo katokan baitu elok2 bakeh tuan Umbuik Mudo katonjo Puti Galang Banjak.
Mandanga kato nan bak kian tamanuang amai si
Umbuik tatjangang malah nan dijadi angan lalu paham tatumbuak awak Mimuah urang anggan diha [ 23 ]puih bibia pulang sadjo bakato amai si Umbutk o upiak Puti Galang Banjak:
Den nak dulang den nak duiang
Putjuak si djawi2 mudo
Den nak pulang den nak pulang
Kok lai untuang kambali pulo
Mandjawab si Galang Banjak :
Kamalah tjondong karambia
Dulang2 rabah kabanda
Kamari indak baparggia
Kapulang indak baanta
Hambo tapeh djo hati sutji hambo lapel djo muluik manih hambo lapeh djo muko nan djaniah lah turun amai si Umbuik badjalan djo hati hibo badija landjo hati sabak pulang dio hati rusuah lah sarantang duo rantang tjukuik katigo rantang pandjang hampiang dakok katibo . tibo injo tangah halaman lalu naiak sakali ateh rumah.
Batanjo si Umbuik Mudo o amai djo den diamai ka kalonjo kato nan didjawek baa rundingan nan dibao:
Tarok dibawah manggantt
Di kabuang2 dipatigo
Harok bak raso kalau
Tjameh bak raso katido
Mandjawab amai si Umbuik o bujuang djo den dibujuang:
Bingkudu di Danguang2
Dijatuah sadahan selaronjo
Alun diadjuak lah tataruang
Alamaik badan kabinaso
katokan bana djo diamai kabakan bana samonjo apo koh katonjo si Galang naknjo fahu dihati den apo koh bana nan dianggankannjo apo bana nan ditang guabkannjo mangkolah baitu bana,
O bujuang djo den dibujuang katonjo amai si Umbuik nan satahun duo tahun nangko alun injo kabadjundjuangan alun injo kabasuami alun baniaik nak balaki injo kamarando sadjo baitu nan katonjo kato si Puli Gafang Banjak © bujuang si Umbuik Mudo sungeuahpun baitu bana dangakan pulo dek hang:
Anak buajo guluang tanun
Masuak Kualo Indo Puro
Apokoh dajo untuang balun
Nantikan sadjo katikonjo
Koto Sabak maadok Tiku
Tiku maadok Koto Tangah
Sadang indak saba dahulu
Nantikan sadjo garak Allah
Tak djiran bingkudu lai
Alun pandan kabagagang
Tak diniaik itu lai
Alun tah badan katagamang
Nambek hati diparusuah nantjik hati diparisau usah bujuang tjameh lai,
Mandjawab si Umbuik Mudo bana pulo tumuah tapi saketek nan maraso dihati den pitua djuo diamai malangkah tak sadang salangkah bakato tak sadang Sapatah nan Sakali diduokan duo tjukuikkan ligo tjukuik tigo kato putuih baitu djuo nan biaso baitu djuo nan bapakai pailah amai sakali lai mintak bana kato nan putuih djan taraso2 djuo
Mandanga kato nan bak klan hilang aka amai si
Umbuik lah sasak kiro2njo. [ 25 ]Takatiak takitun kitun
Salimbado didalam lubang
Talagak tatagun tagun
Bitjaro dibadan surang
Rumah gadang sambilan ruang
Puti duduak disurambi
Alang sakiknjo batenggang surang
Bak manantang langik tinggi
Kapai badantah malu tak kapai baalah garan dek hibo hali dianak badjalan djuo nan dijadi lah Sarantang padjalanan ijukuik tigo rantang pandjang hampiang dakok katibo tibo injo dihalaman dihalaman rumah si Galang mahimbau amai si Umbuik
O amai Puti si Galang Banjak fai dirumah koh tukini manindjau si Galang Banjak lah tampak amai si Umbuik bakato si Galang Banjak :
Tjubadak tangah halaman
Didjuluak djo ampu kaki
Djan lamo tagak dihalaman
Tu tjibuak pambasuah kaki
Lah naiak amai si Umbuik lah sabanta fangah rumah lah duo banta antaronjo bapantun si Galang Banjak;
Babugh balimbiang basi
Babuah baputiak pulo
Babuah pinta ditapt
Lah pai baballak pulo
Kain kuriak kain djawo
Didjahik balun disasah
Mangko den babaliak pulo
Rundiangan balun lai sudah
O kakak amai si Galang dangakan bana dek kakak:
Batanggo babiliak pulo
Badulang bakalang hulu
Mangko den babaliak pulo
Maulang kato dahulu
Bakato amai si Galang:
Sedjak samulo den lJatokan
Tidak dilatak datam padi
Ditatak djuo dipamatang
Sadjak bamulo den katokan
Tidak dilatak dalam hati
Difatak djuo dibalakang
Dirimbo tidak batjapo
Tumbugh diulak pantai
Dihambo tidak mangapo
Tingga diurang kamamakai
Tahadok kapado rundiangan itu kakak bahetong djo injo djo si Puti Galang Banjak.
Bakato amaj si Umbuik o upiak Puti Galang Banjak upiak djawab djuo kato den:
Aso duo tali pidjakkan
Djalo putuih bao baranang
Djan baragu ragu djuo
Aso lai duo tidakkan
Kato putuih badan nak sanang
Djan taraso raso djuo
Bakato si Galang Banjak o amai dio den diamai:
Tuak djuo djanjo hambo
Niro djua djanjo amai
Tidak djuo djanjo hambo
jjo djuo djanjo amai
Dangakan banalah dek anrai dangakan bana habih2 nak den katokan kato mati nak den bari kato putuia koknjo tuan Umbuik Mudo Siang tak djadi angan2 malam tak mandjadi mimpi kok elok bana tuan Umbuik lah tahu den dieloknio elok dikain basalang kok gadang-tuan Umbuik Muda lah tabu den digadangmjo gadang tabao dilingkaran kuk kaja tuan Umbuik Mudo lah tahu den dikajonjo kajo dek ameh pambao ameh pambso dek ajabnjo kis galang kaki den tak sampai kok tuan Umbuik Muda usah disabuik duo kali sadangiah sakali iko kok tagisiah den ampaleh kok tatonggok den kiraikan kok tabao den antakan usah di vlang2 djuo Maramang bulu kuduak den kononlab amai si Umbuik Jah bakajaan kanaj Jokok hati gata mato digauik bedjatan djo hati bibo badjatan djo hati rusuak badjafary ta- hantak2 badjalan ta tagun2
Kapundan kuliknjo manib
Putjusak si bajua2 tinggi
Ba-unduang2 malah manangih
Apo kiro2 dei kini
Lah sampai sarantang padjalanan haranti amai ai Umbuik duduak bamanuang tangah djalan paiuah [ 28 ]lah maanak sungai mahilia katulang pungguang dipikia2 dalam hati dipatuik2 djo aka takiro pulo nan marusuah apojah nan dirusuahkannjo apolah nan dirisaukannjo kek tumbuah usua djo siasek kok datang sudi djo tanjo dibujuang si Umbuik mudo apolah katenggang hambo katonjo amai si Umbuik kok den katokan kasamuonjo kok den baritokan habih2 bakeh bujuang si Umbuik Mudo kok bangih injo baike suratan den kolah nan malang untuang den kolah nan buruak ikolah basuo pantun urang:
Bingkudu di danguang2
Duo djo dahan saiaronjo
Alun diandjua lah tataruang
Alamaik badan kabinaso
Ja Allah Ja Rasulullah baalah untuang den iko satampan ikolah anak sadjombang ikolah rupo rantjak lai patuik lai tumbuah tjatjek baadoan urang tak manenggang awak mangalah baitu bana garak. Allah sudah diden = jah sabanta injo bamanuang lah dua bania injo manangih Lah banjak kiro kironjo lah dipabulek pikiran badjalan amai si Umbuik dakok basarang hampiang hampiang dakok katibo tibolah injo tangah halaman lalu naiak injo sakali si Umbuik sadang bamanuang sadang ma lintuah2 djati sadang ma-ngarek2 kuky batanjo si Umbuik Mudo
O amai djoden diamai ba-a kato man didjawek ba-a rundiangan man dibao;
Tarok dibaruah manggani
Di kabuang2 dipatigo
Harok baraso kalai
Tjameh baraso katido
Tjubo katokan diamai kabakan banalah diamai [ 29 ]usah amai mam-buni2 nan bana kadikatokan tiaknjo sanang hati den bakato amai sit Umbuik o bujuang dangakan bana kok itu nan hang tanjokan djikok itu nan hang sudi baato djanjo si Galang nan Satahun duo iko alun hambo kabadjundjuang alun hambo kabasuami alun taniaik nak balaki hamboa kamarando sadjo Mandjawab si Umbuik Muda o amai djoden diamai ba-a dek sambok mato amai baa dek bangkak roman amat ba-a dek barubah muko amai baa dek bakutjak hati amai hatl apo hati amai hati palapah hati amai djantuang apo djantuang amai djantuang pisang lah agaknio indak bana nan dikato kan baduto mande moh kironjo.
Mandanga anak Jah bangih malick anak lah berang dibanakannjo nan djadi o bujuang djoden dibujuang dangakan bana lah kotidak mande katokan habih2 nak den katokan kato bana indak den fabiah den kurangi baitu djanjo si Galang katonjo tuan Umbuik Mudo siang tak mandjadi angan2 malam tak mandija di mimpi kok elok bana tuan Umbuik lah taha den dieloknjo —elok dek kain- basalang kok gadang tuan Umbuik Mudo lah tahuden digadangnjo gadang dek fabawo dilingkaran Kok kajo tuan Umbuik Mudo lah tahu den dikajonjo kajo dek ameh pambao ameh Pambao dek ajahnjo kagalang kaki den tak sampai kok injo tuan Umbuik Mudo -usah disabuik duo kali Sadangkan sakali iko kok tagisia den ampailech kok tatonggok den kiraikan kok tabao den antakan usah diulang2 djuo maramang bulu kuduak den
Baitu bana nan katonjo kato si Puti Galang Banjak Sarato mandanga kato nantun lah bangth si Umbuik Mudo bangih nan bukan alang2 berang nan bukan ulah2 mahampeh hampehkan tangan malatjuik la tjuikan badan mamukua mukua deta disabakan tidak tasabakan dipudjuak tidak tapudjuak jah hilang aka madenjo. [ 30 ]Bakato amai si Umtbuik itu djuo nan den sagan kan itu djuo wan den anggankan kamangatokan kasamuonjo mangabakan bakeh awak hang Jah fakana djuo dek den nati baraso kabatjando iko tah sabanta injo manangih lah sabanta injo bamanuang anak rang si Umbuik Mudo takana bana nan djadi Baka io si Umbuik Mudo amai djoden diamai kok lai hibo didei Jai dajang dibadan den pailah amai den suruah pailah amai den sarajo kok malu katabang kik kok lai malu katahapvih tjarikan den parupuak hanjuk io kalubuak mato kutjing sati nan tidak sati amek dagang lalu mati teagak burung lalu mati djatuah dianiah nau tak djaniah amek tampek si udang didalamnjo nan dalam tak dalam amek sa tukua banang kauih dikapesong nan mangiang disi rangkak nan badangkarg van dipaluik nago sati nan dililik ula biso nan didjudjuang itkan gadeng itu partipuak nan ka-amai tjari itu parupuak ka amai tariak kok tak dapek parupuak nantun amai tak kasiah keden jai amai tak sajang dibadan den
Apo guno tjipuik lai
Tjipuik lah ba-rangkai2
Apo guno hiduik lai
Hiduik kabatjamin bangkai
Nak den amuaklah badan den nak njo sanang hati mandeh mandanga kato nan bak kian zusuah amai si Umbuik lah sasak kiro2njo bak mamakan buah simaio kamo kapai badan kok mati tak pai anak mangamuak itulah sariknjo nan kaditjari itu rupo kahandak anak dipatuik2 djo aka dipikia2 bana dek amai si Umbuik Mudo pado anak den mati elok lah den mati dahulu dek ibo hati djo anak indak rago dihago indak rago dimanuangkan badjalan injo sakali dibao kumajan puliah manangih ba-un duang2 kodek jah gandjuang kerong hangoklah
gadang ketekean bapantun amai si Umbuik [ 31 ]Kapakan sekali nangko
Tak mungkin mambali lai
Badjalan sakali nangko
Tak mungkin babatiak Iai.
Tinggi malandjuiklah ko batuang
Tak den tabang2 lai
Tingga mantjanguiklah ko kampuang
Tak den ulang2 lai
Lah sudah injo manangih badjalan amai si Umbuik badjalan la gua2 badjalan ta-tahan2 bumi dipidjak raso kamputah langik dipandang raso taban lah sa Tantang injo bacijatan ‘dakok basarangkan hampiang hamping katibo hanjo fai jah tiba injo disanan malabak hudjan nan labek badantuang bunji patuih tungga lah tibo sidutak dulai gumambak tarah dipidjaknjo jah kalam tantangan jubuak kilek lah barapi2 ss sinan manjara amai si Umbnik dipanggang kumajan putiah asok mandulang ka ateh langik harum satahun palajaran manjariu amai si Umbuik ja Allah Ja Rasuluilah ja Tuanku djundjuqgan den parlakukanlah ba«a kahandak den obarilah baa pintak den hanjuik ba-alah parapuak dek pintaknja kabalaku dek Allah Jai kamanolong sarato kumajan sudah bapang gang taduah sakali hudjan labek baranti kilek dijo patuih lah anok angin nan dareh lah tarang tantangan iubuak lah tampak parupuak hanjuik sadang didjudjung ikan gadang sadang dipaluik nago sati sadang di lilike ula gadang sadang diratjak kalo biso lah dipesong aia lah ditaminn2 ombak djauah nan tak djauah amek dipandang sajuik sampai koh dikaik indak kadapek kok didjambo kalampauan adang2 injo manapi adang2 injo katangah bak ka hampiang injo djauah baru kadjauh injo hampiang alah hilang2 timbua alah tampak apuang2 kononlab
amai si Umbuik maliek nan sado itu mamandcang [ 32 ]parupuak nantun hati kambang2 kutjuik hatilah harok2 tjameh harok batjampua takuik tjameh bak raso tak kadapek takuik badan kok mati dipabuleknjo pikirannjo dibagakkannjo hatinjo dipitjiangkannjo matonjo dihamburinjo tubuak nantun dilompetinjo sakali-ditjaburinjo nan djadi
Lah di pesong2 aia lah di-hampeh2kan ombak ba undjun2 djo kalo baragang2 djo ikan ba-helo2djo nago lah gant Jatjuik malatjuikan lah pajah undjun batndjun lah pasai hendjo makendjo lah lamo batagang ragang dapeklah parupuak saruweh dek amai si Umbuik Mudo sarato dapek parupuak nantun kalua injo dalam tabuak balari sakali pulang jah ba-lariz andjing lah man dotjeng2 ketek mahimbau2kan kian kamari lah hilang’ malu djo sopan Dek sangaik gadang hatinjo suko nan bukan alang2 tiang nan bukan ulah2 badjulah ba taraih2 kodeklah ba simpang2 abuaklah ba-gabang2 siapo trang nan mantijatiak gadang ketek tuo mudo habih taljangang kasamuonjo habih galak2 balako mantjaliak amai si Umbuik Maliek ilaku parangainjo banjaklah urang nan manjapo banjaklah urang wan batanjo surang tidak diatjuahkannjo antah tadanga an tah tidak awaknjo balari djuo parupuak didjudjuang njo djuo lah sabanta injo badjalan lah duo banta injo balari tibo injo tangah hilaman lalu naiak injo sakali batanjo si Umbuik Mudo amai djo den di amai Jai dapek nan den katokan lai ado nan amai tjari
Tarok dibawah manggani
Di-kuduang2 dipatigo
Harek baraso nan kalai
Tjameh baraso nan katido
sampai bakato laganti ganti dek panek balari-lari o bujuang si Umbuik Mudo kok itu nan hang tanjokan kok itu san hang sabuik fjameh mati bada den tjameh mati karam badan den hampia kito tak basuo.
Mumukek fantang taluak kosong
Kanailah anak matjo adji
Kok tak Allak nan manolong
Haram tadjadjak tanah tapi
Tjaliakiah badju den dek hang Jah habih ba-turai2 lieklah kain den dek hang Jah sempang2 tigo pandangilah badan den bagai indak batjando badan Iai ba udjun2 djo kalo baragang tagang djo ikan bahelo2 djo nago dihampeh hampehkan ombak dipesonge aia di-latjuik2kan ikan dek untung pambarian Allah lai dapek parupuak nantun fai saruweh sadjo bujuang Kononlah si Umbuik Mudo sarato maliek parupuak nantun tiang nan bukan alang2 suko dan tidak ulah2 ditariaknio parupuak nantun dibao Sakali masuak biliak dirauiknjo kapupvik parupuak nantun lah sudah tapabuek batanjo amai si Umbuik bujuang apo hang pabuek apo nan hang karadjokan bujuang mangapo hang kini
Mandjawab si Umbuik Mudo kok itu nan amai tanjokan awak den mambuek pupuik kok lai malu katabangkik kok Jai malu katapupuih awak den kapai kabapupuik kaluwak pintjuran radjo kaluwak puli Galang Banjak bakafo amai si Umbutk bujuang usah awak hang pai bujuang usah hang kakiun anak urang kok damam2 anak urang kok takadjuik kadjuik anak kok lamah sumangaik.
Mandjawab si Umbuik Mudo amaitak tahu dimalu amai tak tahw disakik lo taba talingo amai hinok2 kan bana Jah dahulu dangakan banalah diamai [ 34 ]Rumah gadang batiang tidak
Dimanolah angin kalalu
Antah kok diliang lantai
Hati bimbang basingkok tidak
Sialah urang nan katahu
Antah kok urang nati marasal
Piiak kapado badan diri hambo sadjak mandanga kato cantun Jalok nan tidak talalokkan makan nan tidak lamakankan tidua nan tak tatiduakan namun nan sakali nangko bago kahtlang njao dibadan bago kaputuihlah nan ganting bago kahilang nan baka lo bialah nak hambo tjubokan bana
Bilalang tabang malajang
Taoanynjo barapt api
Aso hilang kaduo tabilang
Namonjo anak laki2
Mendanga kato nan bak kian bakato amai si Umbuik:
Den tabang indak tatabang
Bak manabang batang sampia
Den tutuah djo pisau ketek
Den larang tidak talarang
Bak managah aia hilla
Suko hati hang lah pabuek
babatu aso2 nan bdapinijuran gadiang gadjah nan badindiang tjamin gadang alanjo bak mato kutjiang bapupuik si Umbuik Mudo hari itu hari Djumaik sadang tangah hari tapek sadang bunia bajang2 Sadang litak2 andjing sadang kanjang pipik sadang langang langeh urang sadang anok aniang unggeh sadang si tjandi baguluik buni pupvik bak rang mahimbau bak buni rang mamanggia buni manjisiak awan biru bak rabab dijo kutjapi bak buni aguang djo talempong buni tjanang baguguah djauh adeng bak buni danguang2 adang bak buni dalam tanah si Galang sadang batanun dibawah tumbuang nan gadang Tasirok darah didado tah mangantak kahampu kaki mambaleh ka bubun2 turak tidak taluntjuakan suri tidak talantakkan karak tidak tapitjakkan lah tagodji diganggaman lah japeh sadang tapegang suto lah habih kusuik2 makaulah habih kusuik2
Karuah nan bak kuah sipuik
Djaniah nan bak kuah baiam
Hatilah bak ramin kusuik
Bak banang dilando ajam
Mandanga pupuik si Umbuik Birauari si Galang Banjak marantak tagak sakali badan bak raso bajang2 paluahlah ma-mandji2 darahlah ma-nampi2 alah kaluah2 kasah lah bak baluik kanai palang lah bak ula kanai lokok Jah bak baruak kanai ipuah duduak nan tak tasanangkan diguluangnjo sakali tanun njo Bakato injo ka-amainjo o amai djo den diamai amai ambiakkan den parian amai undjuakkan djo tabu amai wluakan djo galok awak den kapai mandi indak tatangguang palak badan indak tabedo kasak diri awak den palak2 miang hanguih ukan aiang2
Birauari amai si Galang dituntjuakan parijan di dindiang diagihkan labu aso2 diuluakan galeh pe [ 36 ]rak badjaian si Gatang Banjak badjalan pai kapin tjuran disandang parian dibahu djdjindjiang gaiuak djo kida dikapik labu dikatiak lah sabanta injo badjalan lah duo banta injo badjalan hampiang lah dakok katibo tibo injo ditapi tabiang tah tagak si Galang Banjak § tampak di si Umbuik Mudo awaknjo sadang dibaliak aua bapantun si Umbuik Mudo
Tjubadak dikapiang kapiang
Talatak didalam buluah
Djan lamo tagak ditabiang
Kok dibao tabiang runtuah
Mandanga kato nan bak kian tatjangang si Galang Banjak dipandang hilia djo mudiak diliek kiri djo kanan surang tidak ado nan tampak badijalan djuo nan djadi —badjalan djuo injo kaaia— sarato lho injo diluak diliek tuwak lah karuah luwak Jah diharunjo sumua lah dibundaknjo lah bangih si Ciatang Banjak jah maamun manitjatjek2 anak man tiatjak mantjatjay anak si ngiang2 rimbo anak dapek dalam samak anak tjentjeng panaruhan anak indak bapitundjuak anak indak bapangadjaran luwak awak dikaruahinje sumtia awak nan dikatjaunjo baru mandanga nan bak nantun mandjanguah si Umbuik Mudo tagak injo kanantarang lah mandi injo si Galang Banjak bapantun si Umbuik Mudo:
Tjumati talang biduri
Lantak sapanuah pamatang
Hari paneh alang babunti
Awak litak nan kuniang datang
kakanai parian tandeh patjah2 diamblaknjo pulo labunjo dihampehkannjo sakali dielakkannjc dek si Umbuik labulah tandeh ramuak2 ditarlak galuak di bahekannjo kapado si Umbuik Mudo nambek si Umbuik nan kakanai galuaksah antah ka-mano? bakato si Umbuik Mudo:
Lah lareh salaro kopi
Diimpik salodang pinang
Kasumua indak djadi mandi
Galuak diganggam lah hilang
Palam nan sarangkai kuniang
Didjuluak sarangkai mudo
Disemba anak bidodari
Disemba lalu dimakannjo
Kok tak djadi djo nan kuniang
Awan batapuak gunuang lago
Bulan samo djo matchari
Kononlah kasiah kaditjari tido
Kok dapek karambia tumbuah
Den tanam dibawah djandjang
Kok dapek kato nan sungguah
Den gungguang den bao tabang
Mandjawab si Galang Banjak:
Tjintjin ampek tingga tigo
Hilang dipulau bantuak tadji
Lai ta-gilange djuo
Sadang sahabaik lai manggilo
Kok kunun main alun djadi
Lai ta-gilan2 dJuo
Anak silimang salimbado
Kurang aso tigo puluah
Djan namuah dirintang mato
Mato mambao binaso tubuah
Aua ditanam batuang tumbuah
Tumbuah diparak si Gumanti
Asalah hati samo sungguah
Kariang lautan kito nanti
Lah lamo ba—paniun2 lah pasai batutua-tutuaan fah panek ba-rundiang2 fakana bana di si Galang lah fakana nak pai pulang hatilah badabok—dabok darah lah manampi—nampi bapak kolah ma njabuik2 amai kolah ma~njabuik2 apokolah djanjo bapak den apokolah dfanjo amai den salamo iko den ka—aia.
Balari nan djadi pulang salangkah injo badjalan lah duo ranlang injo balari iagak pulo nan djadi managun si Galang Banjak fampak dek si Umbuik Mudo si Galang baranti puto awaknjo tak djadi pulang batanjo si Umbuik Mudo baa adiak dek kok tatagun ha-a adiak dek baranti ba-a adiak alun pulang djuo apolah nan takana apolah nan takiro apo nan gaduah dalam hati
Madjawab si Galang Banjak bukan saketek nan den rusuahkan bukan saketek nan den risaukan lailah nai den takuikkan Jailah nan den manuangkan takuik bana den kapulang siko badan mangko antah siko badan mangko susah siko bapak mangko berang lah kin mandeh katahu bangih bakato si Umbuik Mudo upiak puti Galang Banjak apo bana nan dirisaukan apo bana nan ditakuikkan mangapo bapak kaberang mangapo mandeh kabangib apo nan kadibangihkannjo tjubo katokanlah kahambo. [ 39 ]Mandjawab si Galang Banjak:
Tikuluak basuduik ampek
Tikuluak anak urang Batang Kapeh
Nan didjuluak indak dapek
Pandjuluak tingga diateh
Hambo iah pai nan kasumua mambawo labu djo Parian djangankan aia katabao parianlah pasuak2 faby lah habjh ramuak2 galuak hilang lanjok sadjo kok datang usua djo pareso kok datang sudi djo siasek dibepak djo mande den apolah katenggang den apolah nan kadjawab den itulah nan den manbangkan itu nan labiah den rusuahkan itu tak guoo kau mabuakkan itu tak guno kau risaukan nak den barilah adjaran nak den barilah pitundjuak dangakan banalah dek kau
Kok batanjo bapak dirumah kok manjiasek mandeh boiko kamano tabu kau tjako kamano parian kau tadi ba-a tak mambao aia baa kau pulang Pai sadjo djawab dek kau elok2 pandai2 kau bakato tiamiah: mati badan hambo hampia kito tak basuo hambo manampak kabau batanduak kudo basipak kabalakang dek lari parian patjah itu labu mangko ramuak galuaklah hilang lanjok sadjo ba-itu kau mangatokannjo djangan kau ubah2 indak bapak kamambangih indak mandeh kaberang dangakan banalah dek kau
Dari Sinuruik ka Sitingkai
Dari Simabua nak kakanan
Tupai malompek malampau-i
Kok diurak usah diungkai
Kok mambuhua djan mangasan
Pandai2 bamain budi
Latiak2 tabang karimbo
Tabang malinteh kabubuangan
Djan tabatiak tabarito
Bia nak luluah dalam kanduangan
Nan sakarang kini nangko
Baragiah bawangiah kito
Nak tantu basiang sarai
Baragiah sajanglah kito
Nak tantu ba-tjarai2
Adiak babaliak lah pulang io karanah Kampuang Aua hambo nak pulang malah pulo io karanah Kampung Tibarau batulak pungguanglah kito djan lamo dgjuo kau disiko urang kok ta-baru2 kaba-a pulo lah lai lah hangek hati si Galang lah bullah pitundjuak ga dang badjalan sakali pulanglah sarantang padja lanan dakok basarang hampiang hampiang lah dakok katibo tibo injo tangah hilaman lalu naik injo sakall fah sabanta ihjo tangah rumah datang tanjo dibapaknio tumbuah sudi diamainjo bakato amai si Galang o upiak puti Galang Banjak mato parian kau tjako mato tabu kau tadi baa indak mambao aia mangapo pulang sadjo sia manariak parian kau sia mantjitlok labu kau
Mandjawab si Galang Banjak bakato sambia ma nangih bapak djoden dibapak mandeh djo den di mandeh dangakan bana den katokan dangakan bana nak den kabakan taro awak den kapulang ba baliak dari juak tjako parian lah sudah den san dang labulah panuah den isi basuo den djo kabau Jago kabau lago tangah djalan kabau batanduak [ 41 ]duo2 kudo basipak kabalakang baitu labu mangko ramuak den tjari indak basuo tjah kamano-mano dek lari parian pa galuak lah antah mangapo kau siapo urang saketek nan
Bakato bapak si Galang Banjak manangih siapo urang nan berang kami indak ado berang sabuah nan den risaukan labu kok ditjilok urang nan bangih den tjamehkan diambiak urang nan kau katokan kok itu nan maronjo hati den kau tjako gadang ban kito bado'a sunilah pulo kiro2 kami indak tjatjak indak binaso kambiang saikua lah patuik bakaua kaua pai jakau malah ajam suruah dabiah kini2 parian kok kok: itu sananglah pulo lah nak diapo alah mudjua jah patuik suruah tjakiak kito man do'a baiko malam suruah imbaulah urang siak tonjo bapak si Galang kambing saikua tudjuah ikua do'a salamaik ka kaba-a pulo lab lai ditjakau dibantai ajam lalu didabiah sakali lalu dipanggia urang siak mamintak
Kaba baraliah tantang itu djuo lah sahari sasudah itu lah sakik si Galang Banjak sungguah baraliah sinan lah duo hari antaronjo sakik nan tak djago lai nasi dimakan raso sakam aia diminum sambiluan ba njaklah urang nan maubek banjaklah tawa nan ta kanakan banjaklah tambak2an ubeklah sapanuah rumah tawalah batjawan tjawan lampoklah batimbun timbun sakik basarangkan sangaik panjakik mang lah hilang aka bapaknjo lah mabuak amaik budi habiah bitjaro kin mandalam hati mandehnjo man tjaliak si Galang Banjak lah sahari tjukuik katigo tumbuah pikiran dek bapaknjo takana bana dek man dehnjo ditanjoinjo si Galang Banjak apokolah nan sakik tjubo katokan kakami kok ubek nan kadimintak nak tantu nan kaditjari
Mandjawab si Galang Banjak indak tantu namo [ 42 ]hati den ma-isak2 nan sakik badan bak raso bajang? darah den ta sirok2 kapalo raso karangkah aia diminum paik2 awak karanah kampuang Tibarau Kaba-a pulolah lai nasi dimakan raso duri den taragak disi Umbuik sakik yok lai kasanang badjalan bapak si Galang badjalan bagageh - gageh Jah sabanta injo badjalan hampiang basarangkan dakok lah tibo injo disanan ambiak umbuik tibarau lah badjalan baguluik- guluik karanah kampuang Tibarau dakok basarangkan hampiang dakok hampiang katibo io diranah Kampuang Aua di dipatju babaliak pulang ba si djalan ba guluik? hati tjameh darah tak sanang Galang sakik ditinggakan sarato tibo injo dirumah didjagokan si Galang Banjak tumuah umbulk lah dapek o upiak djagolah djago
Lah djago si Galang Banjak tahu injo duduak sakali dipandang pandangi bana lah tampak-umbuik tibarau marantak-babaliak tidua ma-hampeh2kan awak ma latjuik kan badan ma-marut2i diri bakato si Galang Banjak bodoh bana moh bapak binguang bana moh bapak kironjo ka Kampuang Tibarau den suruah tjari umbuik libarau nan diambiak. Dek ba hampeh2 tjako batambah sakik nan djadi bakato si Qalang Banjak bakato sambia manangih kahandak indak buliah djuo lah badan nangko
Kaju kalek tumbuah digantiang
Baurek batuneh tidak
Ubek djauh panjakik hampiang
Batabua salilia tidak
Bakato bapak si Galang katokan bana djo dikau kamati ma o upiak dio den diupiak kabakan bana djaleh2 apo ti nan kaden ambiak apotu nan kaden tjari djauah buliah kami djapuik hampiang nak kami djalang ta kok lai sakik kasanang gantuang buliah kami kaik
Mandjawab si Qalang Banjak kok lai sajang diba [ 43 ]dan den kok fai sekik nak maubek ijatikan malah den umbuik wuan samo gadang djoden nan samo tinggi djo hambo karanah ka kampuang Tibarau sabuah lai pitareah den
Lorong kapado umbuik nantun fumbnahnjo sabatang sadjo indaknjo buliah dibali irdaknjo dapek ditukari sarato mandanga kato ranbak kian badjalan bapak si Galang badjalan turan sakali karanah kampuang Tibarau lah sarantang padjalenan hampiang basarangkan dakok dakok leh hampiang katibo lah tibo injo disanan diranah Kampuang Tibarau duduak injo bamanuang sabanta tagak bapikia sakutiko didjiliak rokok nan sabatang dikunjah siriah sakapua tadang dapek apak? sadang dapek kiro2 bakato bapak si Galang umbulk apo san kaden tatiak kok den ambiak unibuik pisang umbuik pisang panuah di rumah indak samo gadang djo injo tamanuang pulo nan djadi
Lah sabania injo bamanuang lah duo banta injo managun mamandang Injo hilia djo mudiak manjaliak kiri djo kanan lah tampak anau sabatang lari2 injo kakiun ditabangnjo sakali anau pantun diam biak sakali umbuiknjo diukua tinggi si Galang Umbuik iolah sudah tasambiak bakato bapak si Galang pantjarian nan sakali nangko indak bagawa doh rasonjo — dipikua sakali pulang badjalan baegageh2 djalan bagaluik2 hangokiah gadang2 ketek pa luahtah maanak sungai imahilia katulang pungguang uek barek umbuik naatua
Lah sarantang padjalanan hampiang basaratel dakok tibo injo dihalaman dihantikan umbuik naciun dilatakkannjo dibawah lumbuang lafu oaik injo sakali lah sabanta tangah rumah bakato bapak si Galang O upiak puti Galang Banlak upiak djagolah djago tumuah Umbuik Jah dapek pan samo gadang djo kau
den bao dari Kampuang Tibarau itulch tangah halaman tindjaulah kapintu gadang tjaliaklal kabawah [ 44 ]lumbuang kononlah si Galang Banjak Sarato mandanga umbuik dapek hilang sakali sakiknjo tagaknjo kapintu gadang manindjau sambia kahalaman mantjaliak injo kirf kanan sasek mamandang kabawah lumbuanp lah tampak umbuik anak djatuah badarai aia mato sasaklabh dado mamikiri babaliak katampek katiduran kalush kasezh si Galang Banjak sakik balembah mardjadi raso katabang njao dibadan lalu bapantun baibaraik
Kaju kelek tumbuah ditabiang
Baurek batuneh tidak
Ubek djauah panjakik hampiang
Bitawa salilia tidak
Katonjo si Galarg Banjak kaba-a pulo lah Jai, alah hilang aka bapaknjo alah habih tenggang djo aka manljaliak si Galang Banjak duduak bamanuang injo lai manangih ma—isak2 hati rusuah batjampua hibo awak djariah badaso tidak
Lah sabanta injo manangih takana bana nan djadi diimbau amai si Galang Banjak kini baitu tah dek kau tjubo tanjo pulo dek kau apo bana nan dihatinjo apo bana nan kahandaknio si Galang Banjak tjubo bana bali muluiknjo tunai banalah, dek kau kok den dia rokkan —indak dapek bana diden lai— iah bilang aka den alah sampik kiro2 den kok Jai bakeh kali garan nan amuah injo mangatokan lai ka amuah injo mambanahan
Bizauari amai si Galang urang tjadiak bidjaksano
bakato sambia matiangih manangih maisak2 ma-hampeh kan badan malatjuik2kan tangan ma-maruik2i diri ba-golek2 dilantai o upiak puti Galang banjak katonjo amai si Galang katokan banalah dek kau kabakan bana habih2 usah kau mam—buni2 usah kau ma-andok2 apo banalah nan sakik apo ubek nan kadltyari apo bana kahandak kau den mamintak kato putuih katokan bana. kato hati kau tak kau [ 45 ]banakan djuo tak kau katokan djaleh2 den amuak jah badan den kini2 flak sanang bana hati kau balari injo kabiiak dalam dibukaknjo peti nan gadang diambiaknjo rentjong nan sabuah tadjam bukan nan ulah2 biso nan bukan alang2 djadjak ditikam mati djuo disintak sakali rertjong nanten balasi kalangah rumah dilatakkannjo kalihianjo dek avai si Galang Banjak sarato tampak dek si Galang amainjo kamanga muak diri lah
tjameh malah hatinjo.
Lah tibo iakuik nan djadi nanggadogoh awaknjo djago dirabuiknjo rentjong naniun deri targan aminjo jako ditjampakkannjo kahalaman kununiah si Galang Banjak jah sasuk kho.njo habit didi habih bitjaro habih tenggang djo kalaka
Lah masak padi rang Kato
Diambiak ka galu2
Tak buliak manggatok lat
Tasasak padang karimbo
Ta-antak ruweh kabuku
Tak dapek ma—andok lai
Kamangatokan hati barek kamambanakan badan lah malu tak dibanakan mandeh mangamusk dikatokan djuo nan djadi o amai djoden di amai o mandeh djoden dimandeh dangakan bana lah dimandeh dangakan hambo baibaraik;
Guruah patuih panubo limbek
Limbek ditubo rang subarang
Tudjuah ratuih tjarikan ubek
Baso tuan Umbuik mangko sanang
Bakato amai si Galeng o tuan bapak si Galang
baraleklah sakali lai urahlah padi dilumbuang tjakau lah kabau dikandang djapuikiah si Umbuik Mudo [ 46 ]44
karanah Kampuang Tibarau kaba-a pulo lah lai ba djalan bapak si Galang diangkuik tjarano tjiek lah suantang padjalanan tah duo rantang padjalanan tjukuik katigo rantang pandjang dakok basarang ham piang lah hampjang dakok kalibo lah tibo injo di sanan diraniah Kampuang Tibarau dirumah amai si Uneiwik maimbau bapak si Galang o Umbuik djo den di Umbuik lai dirumah koh hang kini
Mandanga kato nan bak kian manindjau adiak si Umbuik nan banamo puti Rambun Ameh lah tampak bapak si Galang bakato si Rambun Ameh o bapak djo den dibapak :;
Tjubadak tangah hilaman
Didjuluak djo ampu kaki
Djan lamo tagak dihalaman
Tu tjibuak basuahlah kaki
Bapak naiaklah dahulo lah nalak bapak si Galang tah tamiang saluak manjaluak dudvak basiriah sirihan duduak ba—pinang2an makan siriah sakapua surang liabih manih sapah dibuang kalek tingga dirangkuangan patiso babih talulua sarilah ka—bubun2 sadang elok patuturan sadang langga pakabaran diansua sakali rundingan bakato bapak st Galang o puti Rambun Ameh ;
Bukan den kineri sadjo
Kinari anak rang Padang
Bukan dei kamari sadjo
Gadang makasuik nan den djalang
Dangakan djuo dek kau
Bukan den karimbo sadjo
Karimbo manabang sampia
Bokan den kamarl sadjo
Kaiko datang mamangeia
mamanggia si Umbulk Mudo dimana awaknjo kini
Mandjawab puti Rambun Ameh kok itu bapak tanjokan kok itu bapak katokan lat injo dirumah kini injo lalok ateh andjuang baru sabanta iko tidua bakato bapak si Galang tolong baiaklak dihimbau talonglah djo djariah sabanta tolonglah djagokan awaknijo katokan den mamanggia fabao kini handaknijo katokan ba—elok2
Mandjawab si Rambun Ameh bapak dio den di bapak usah bapak bangih baiko eloklah bangih kini djuo bukan hambo sagan manotong bukan anggan disarajo takuiklah hambo mandjagokan takuik tah hambo mambangunkan sabab injo baru laiok pu tang mandoa fadi malam bapak babaliak lah dahulu bapak pulangiah kini djuo baiko injo hambo djagokan
Mandjawab bapak si Galang kok itu nan kau ka tokan bialah nak den nantikan sampai tasintak Umbuik Mudo mangkonjo sanang hati den suiriang kami badjalan bakalo si Rambun Ameh kok itu bapak dian nisuah itu djan bapsak risaukan itu malahnjo tasintak baiko hambo suruah badjalan sakali tidak barapo kalamonjo badjlan sabampla iko lah badjalan bapak si Galang alah sarantang padijelanan lah duo rantang padjslanan tibo inio tanegah hilaman lalu nmaiak inio sakali batanio si Galang Hanjak bapak djo den dibapak ma-stO urang ren didjapuik Ma-aio urang nan dipanggia baa balun tibo djuo
Mandjawab bapak si Galang den jurulk bana ka tumah amainjo den pai kakainpuangnjo io karanah
Kampuang Tibarau basuo si Umbuik sadang lalok [ 48 ]den suruah djagokan diadiaknjo takuik injo mandjagokan sabab si Umbuik baru lalok pulang mandoa jadi malam tapi den lah badjandji djo si Puti Rambun Ameh manjuruah djagokan lakeh manjuruah datang kamari
Kaba baraliah fantang itu sungguah baraliah sanan dja baraliah kapado Umbuik Mudo indak Jame antaronjo sapaningga bapak si Galang lati djago sadjo injo indak tarago badjagokan digosok njo matlenjo duduak injo sabanta duduak managun tangah rumah batanjo si Rambun Ameh o tuan djo den dituan Mangapo tuan bamanung ba-atolah diago Sakali alah koh kanjang lalok tuan.
Mandjawab si Umbuik Mudo mangko awak den tasintak darah den ta-sirok2 badan kasak2 miang sialah urang nan manuntulk lah iko gadang den alun den man bak tjando iko
Mandjawab si Rambun Ameh io bana kato tuan juruih bana tagak twan katiko tuan lalok tjako datang bapak si Galang Banjak mambao siriah ditjarano mamanggia tian kamari injo kabaralek gadang diansiknjo djuo hambo disuruahnjo hambo mandjagokan hambo djuo nan tak namuah hambo djuo nan oangeuah injo nak sairiang sakali kin! basegeh lah malah tuan bakamehlah kini2 djan dituruiknjo pulo
Alah mamakai si Umbuik Mudo mamakal tjaro hangkinang lah badeta saluak timbo lataknjo mambalah banak sisampiang palembang Atjeh batjintjin parmato nilam babadju biludu gandum dibao lang kah nan limo suruik kalangkah nan ampek tagak hadiri batua dipinggia tjamin gadang lah dipandang harianyo fagak katangah bamanuang tagak katapi mauerun nan dilenong tjintjin dikiri nan dipaliang hintha dikanan badjalan turun sakali diraijak kudo
ai balang kudo balang radjah kaki ikua sarasahan [ 49 ]tadjun bulu maireh ‘ainalbanat sisundok awan tagantuang palano ameh batandja kakangnjo perak bahelo indjak2njo aso2 lab badjalan si Umbuik Mudo hari nan sadang tangah hari sadang tabunta bajang2 sadangnjo kanjang2 pipik sadang langang langeh urang sadangnjo anok suni unggeh sadangnjo litak letai iulang djalan kudo man-dontjeng2 djalan maampang !abuah ganto gadang himbau-maimbau ganto ketek panggia-mamanggia.
Alah diijantiang diguratehkan alah manduo2 kelek pado laiu suruik nan labiah samuik tapidjak indak mati alu ‘ataruang patah tigo batang talando babudju tan lah sabanta inio badjalan lah duo banta injo balari tibo injo di Kampug Aua marantak maringih pandjang tatabua ajam dilasuang takadjuik kambiang di padang iaijengemg utang ran banjak takadjuik bapak si Galang tagak badiri injo kapintu manindjau sambia kahilaman tah tampak si Umbuik Mudo lah turun si Galang Banjak dibao aia dikandi disonsong si Umbuik Mudo bapaniun puti Galang Banjak;
Lah panek hambo mandaki
Mandaki batu badjandjang
Bulan tak tarang2 djuo
Lah panek kambo mananti
Lak putiah mato mamandang
Tuan tak datang djuo
Mandjawab si Umbulk Mudo:
Anak balam ateh dijilatang
Hinggok dirantiang dalu2
Mangko hambo talambek datang
Djalan bakelok bakeh lalu
Tjubadak tengah hilaman
Didjuluak djo ampu kaki
Djan lamo tagak dihalaman
Ko tjibuak basuahlah kaki
Lah naiak si Umbuik Mudo lah sabanta injo tangah tumah lait duo barta aniaronjo bapantun si Galang Banjak:
Bapikek balam djo balam
Djzrek tak tuan pilinkan
Panjaktk basarangkan dalam
Ubek tak tuan kirimkan
Mandjawab si Urnbuik Mudo:
Nan tidak kintjia dikitjuik
Dimano kabuliah banang
Nan tidak hambo dituntuik
Dinano duduak kasanang
Mandjawab sabuah lai:
Lai diarek den pitinkan
Antah kox rantal nan tidak
hat ubek den kirlmkan
Antah kok sampai nan tidak
Mandjawab si Galang Banjak
Bago djarck den pilinkan
Pandan tahampai disubarang
Bann ubek tuan kirimkan
fo Batam mangko sanang
duduak si Umbuik Mudo dimano injo duduak duduaknjo dikapalo djandjang sarato tampak di si Galang si Umbuik duduak disinan bakato si Galang Banjak bepak djo den dibapak liek bana djo dibapak pandang banalah dibapak liek udjuang djo pangka lengonglah hilia djo mudiak duduak urangko tai elok nan ditangah kok takatapian nan dilapi kok takatangahkan
Mandanga kato nan bak kian tah tagak bapak si Galang dipandang hilia djo mudiak dilengong udjuang djo pangka pandang djauh dilajangkan pandang hampia djtukikkan pandang dirysuak digen dengkan lah tampak si Umbutk Mudco duduak dikapalo djandjang dituruiknjo dek bapak si Galang o bujuang si Umbuik Mudo bujuang bekisaiah duduak bujuang barandjaktah dari situ kakurisi ameh nangkodjan bujuang disanan djuo salah tjindo dipandang urang.
Mandjawab si Umbuik Mudo o bapak do den di bapak pado pikiran hati hambo tah patuik hambo duduak disiko mangapo pulo hambo kabarasak mangapo hambo kakurisi kaateh kurisi ameh nantun apo nan labiah pado hambo apo ubahnjo dijo disiko mangapo hambo duduak kium bakato bapak si Galang O bujuang Umbuik Mudo kok buliah pintak djo pinto palakukan malah kahandak den bujuang kawin kini djuo djo si puti Galang Banjak
Birauari si Umbuik Mude o bapak djo den dibapak sarato niniak mamak hambo nan duduak dirumah nangko mintak ampuntah hambo banjak2
Dangakan hambo baibaraik [ 52 ]luruih djalan kakampuang Tjino
Bart batonggok batang padi
Ojawek sambah sidagang hino
Laiak dibawah tapak kaki
Anak kaliang babadju satin
Sudah satin sukalaik pulo
Hambo hino lagi misikin
Sudah misikin mularaik pulo
Ampaleh daun katojang
Dituriah mangko didjamua
Si Galang ameh hambo lojang
Dims io kabuliah tjampua baua
Dangakan maiah sabuah lai;
Hambo elok dek kain basalang kok gadang bana baden hambo gadang dek tabao dilingkaran kok kajo bana hambo kajo dek ameh pambao ameh pambao dek ajsh den kagalang kakinjo tak sampai tagisia kadi ampalehnio tatonygok dikiratkannjo tabao dihantakannjo dek si puti Galang Banjak
Bakato bapak si Galang usah diulang duo kali nan sakarang kini nangko mamintak hambo sungguah2 elok dipakai buruak dibvang kok salah nak kami timbang kok utany nak kami bata asa lai pintak kabalaku kahandak fai kabuliah Bujuang kawin djuo kini mangko dengan pati Guang Banjak
Bakato si Umbuik Mudo mano mamak nimiak hambo nan hadia diateh nangko bari maaf hambo banjak hambe ak vaurak seto hambo nak dahulu turun hambo batjalag djuo kini aangko mandanga kato nan bakkien laljangeng urang nan banjak bakato bapak si Calang 0 Bujuang nambek awak ang pai Bujuang ramnbek awak ang badjalan nantikan alek nak lapel minum makanlah dahulu [ 53 ]Mandjawab si Umbnik Mudo kok itu bapak katokan io pulo nan dibapak tapi sunggupun nan baitu taniek dihati hambo nak pai badjalan juo io nak babaliak pai mangadji bapak dahulu lapeh djo suko Jah den lah kini
Si Kudjua bsladang kapeh
Kambanglah bungo parauitan
Kok mudjua mandeh malapeh
Bak ajam pulang kapawitan
Mandanga kato nan bak kian kaina puti Gaiang Banjak bakato sambia manangih o tuan Umbuik Mudo apo nan maraso dalam hati apo nan basalahan dimato mangko tuan kabadjalan tjubo katokaniah kahambo
Mandjawab si Umbuik Mudo:
Putuih badaniang tali rabab
Ditimpo tanah badarait
Adiak djan mananjo sabab
Untuang nan mambao sansai
Dangakan djuolah dikau:
Baburu kapadang data
Dapeklah ruso balang kaki
Baliman puruiklah dahulu
Baburu kapalang adja
Bak bungo kambang tak djadi
Babaliak surviklah dahulu
Awak den kabaliak mangadji lapehlah den dikau
lapeh djo hati sutji lapeh djo muko nan djaniah [ 54 ]Salasiah diparak lamo
Hambo mamintak manjakah kan
Rotan ditariak nak rang pauah
Antah baduri autah tidak
Kasiah adiak salamo nangko
Hambo mamintak dirilahkan
Badan kok tadorong djauh
Antah kambali antah tidak
Dangakan sabuah lai
O adiak kaladang adiak
Kaladang mudiak kalurah
Bajua tak baputjuak lai
O Adiak tagamang adiak
Lah hilang ajam pangarumah
Bandua tak baluluak lai
Manangih si Galang Banjak managih mangga ruang pandjang maampeh kan diri malatjuk kan awak ma-runtun kan abuak di dakuang dado nan djadi mangasan djari nan sapuluah sabaleh djo bantuak tjinjin o tuan den tuan Umbuik Mudo kaba o si puti Oalang Banjak mangapo tuan baitu bana usah di kana djuo kok salah hambo pado tuan kok ado muluik nan tadorong kok la amun kok tatjatjek ..... gajuang indak disambuik jo kalo indak ...... pantun indak dibalehnjo Si Umbuik .... djuo bakato pulo si Oalang Banjak
Kapa si Ali ka Bangkalih
Kapa situngga tak kibawan
Tuan akan pai mangadji
Hambo tingga tak bakawan
Taganang aia didjadjaran
Tarandam urek padi mudo
Tagamang hambo ditinggakan
Hambo jah tuan adja mandjo
Rumah ba-andjuang di Ulakan
Rumah Bagindo Marah Ganti
Kami disandjuang diantakkan
Alang kaibo hati kami
Lah runtuah sawah rang Kuntu
Di impik banda nan bahudjo
Tak elok tuan baity
Kami dibari harok sadjo
Tiuiklah api pangganglah rokan
Anak radjo pai mandjato
Buruak baiak ditangan tuan
Tidak bambo banjak bidjaro
Rang manampi dihalaman
Padi ditjotok balam tungga
Kok tuan pai badjalan
Djo sia hambo katingga
Mandjawab si Umbuik Mudo o upiak puti Gatang Banjak dangakan pulolah dikau
Apo dirandang dikuali
Bareh subsrang tigo sajak
Apo dipandang pado kami
Ameh kurang guno pun tidak
Salaslah dibaruah tampek
Tumbuah sarumpun djo ampaleh
Ba a kakasiah kenan bansaik
Guno djo apo kadibaleh
Simantuang ditapi aia
Rantiang diambiak kapamuluik
Pamuluik buruang rambak tjino
Singgah kapulau makan padi
Adiak kanduang ljubolah pikla
Raso kakanai gandjua suruik
Awak mulia kadjadi hino
Randah bangso dek kami
Mandjawab si Galang Banjak
Ajam kuriak rambaian taduang
Ikua badjelo dalam padi
Ambiak tampuruang bari makan
Dalam daerah tudjuah kampuang
Tuan sorang lampaik hati
Nan lain hambo haramkan
Ikan banamo gambo lilan
Mudiak manggonggong anak damak
Tuan sapantun gambar bulan
Indah dimato urang nan banjak
Duduak manjurek dikurisi
Sapantun djanang dalam medan
Lakek tak amuah putuih lai
Baitu kasiah kapado tuan
Kambing nan dari Bangkahulu
Dibali nak rang Tabiang
Diluan bahinggo djuo
Sajang hambo tiok halai bulu
Kasiah mandjadi darah dagiang
Dituan tabuang sadjo
Dangakan banalah dituan
Mangabuik api dipulau Pundjuang
Urang mamarun rimbo rajo
Mukasuik hati nak badukuang
Tuan anggan apo lah dajo
Hambo tunggang nak manuruik tuan tak namuah mambao dangakan dek tuan pantun hambo buhua didalam kabek pinggang bungkuih didalam suduik deta latakkan bana dalam hati
Salindik mati tagatah
Mati bapaluik dalam padi
Sadikik tuan kamanjasa
Kok tak dimuluik dalam hati
Kapakan sakali nangko
Kapakan tak mambali lai
Badjalan sakali nangko
Antah indak basuo lai
Bakato si Umbulk Mudo
Kok adiak mandi dahulu
Bakusuak djo daun lado
Kok adiak mati dahulu
Nantikan hambo disarugo
Alhamdu disurek nahu
Dibaljo Chatib si Nur Alam
Dibaliak kaju padang siro
Sadang dunia lai tido
Di achiral wallahualam
Musim pabilo kabasuo
Bakato si Umbuik Mudo
Tuluahi limau nangko
Tak kalamo rampak lai
Pandangi bana anak dagangko
Tak kalamo tampak lai
Sabuah lai adiak kanduang
Djan ditjutjuik minum ditalang
Kok ditjutjuik ditapisi
Djan dituntuik dagang hilang
Kok dituntuik djan ditangisi
Djan ditimbo biduak padang
Kok ditimbo karuah djuo
Djan ditjinto anak dagang
Kok ditjinto djauh djuo
Anak rang koto di Bangkinang
Singgah karumah Katik Sutan
Kok njampang hilang anak dagang
Usah kau ganti djo nan bukan
Kasuok djalan Kasipinang
Kakida djalan ka Maloko
Kasiak badarai tabiang tinggi
Djo suok djawek kasia sajang
Djo kida apuih aia mato
Kasiah batjarai hanjo tai
Lah turun si Umbuik Mudo diratjak kudo nan balang dipatju babaiiak pulang sakidjap mato Jamo mamandang manangih puti Galang Banjak manangih marantak pandjang ma-hampeh2kan badan bagolek2 ditanah alu pinsan injo sakali tatjangang alek nan banjak balari samuanjo kahalaman diranai si Galang Banjak dibao ka ateh rumah dihari sahari nantun indak urang rintang djo apo dimabuak si Galang Banjak
Kaba baraliah tantang itu sungguah baraliah sanan djuo baraliah bakeh si Umbuik Mudo lah tibo injo dirumah tah naik injo sakali bakato si Umbuik Mudo o upiak put? Rambun ameh adiak isikantah djuo baka awak den kababaliak mangadji tinggalab awakkau diru mah sabuah nan pitaruah den mak kaw patjikkan bana kok mati si Galang Banjak mati sapaningga den baokan pajuang pandji kau baokan kain kakapannjo kubuakan dibukik silanguang katokan baitu kabapaknjo katokan bak nantun ka amainjo katokan bahaso pitaruah den
Mandjawab si Rambun ameh kok iiu nan tuan kato kan insja Allah baiklah itu hambo patjikkan harek2 hambo pegangkan taguah2 alah badjalan si Umbuik Mudo lah sahari injo badjalan tjukuik tigo hari papek tibo injo disuraz gurunjo nan bagala tuanku Imam Mudo lah mangadji si Umbuik Mudo disanan indak lamo antaronjo sapaningga si Umbuik badjalan iah sakik si Galang Banjak labiah dari nan saisuak banjaklah tawa takanakkan ubeklah sapanuah rumah tawalah ba-tjawan2 djaugankan sakik nan kasambuah
batambah Jabiah hanjo nan djadi [ 60 ]Kaju kalek tumbuah ditabiang
Baurek babaniah tidak
Ubek djauzh panjakik hampijang
Panawa sasuai tidak
tah sapakan injo sakik lah duo pakan antaronjo jah pajab si Galang Banjak jah kaluah2 kasah hari itu hadi djumaik sadang bunta bajang2 sadang litak letai andjiang sadang langang rang dikampuang sadang rami rang dibalai sadang si tjindai baguluik bakato si Galang Banjak bapak djo den dibapak o mande dio den dimandeh iman den alah bakutjak lai lamah sands tulang den kasampal adjalulah den nan punjo tah datang mandjapuik bari ma af den di bapak bari ampun den dimandeh rilahkan djariah patah bapak rilahkan djariah pajah mandeh rilahkan aia susts mande djawek salam dinan tingga hambo badjalan hanjo lai
Mandanga kalo nan bak kian banduanglah ratok bapak mandenja toa-hampeh2kan diri ma-latjuik2 kan badan ma-runtun2kan abuak kabawa pulolah lai
Tapanuli koto Siantar
Pandan malilik Panjabuangan
Njso putuih badan talantar
Arwah mangirap kadjundjuangan
Lah mati si Galang Banjak dibari sahari nantun amainjolah ba-gilo2 lupo didunia sahari nantun lah bakuruang masuak biliak diguguah tabuah djo tjenang bahimpun urang kasamuanjo gadang ketek tuo mudo laki? parampuan banjak imam maupun chalib rapek papek kasamuonjo Allahurabi banjak urang
Tak temuek didaun taleh
Didaun taruang lah panuah pulo
Tak tamuek dinan laweh
Dinan lakuang iah panuah pulo
Mantjaliak si Galang Banjak mandjanguah maik nan gadih sarato mandanga tabuah babuni tatjangang si Rambun Ameh tasirok darah didado lupo dibadan sakutiko jalu mangutjap maso itu Ja Allah ja Rasulultah ja tuauku djundjungan den tabuah apolah iko garan kok si Galang kolah nan mati diambiak pajuang pandji dikabek kain sakaju lalu turun injo sakali alah ba-lari2 andjiang alah sabanta injo balari lah duo banta Injo badjatan tibo injo di rumah itu ditjaliak urangiah panuah Jah banduang buninjo ratok naiknjo ka ateb rumah manjarobok injo kamaik maratok si Rambun Ameh
Karimbo mantjari tjandawan
Anak siamang bagadijaian
Kakak lah pai badjalan
Adiak djo siapo dipitaruahkan
Kapakan saka!i nangko
Kapakan tak mambali lai
Badjalan sakali nangko
Badjalan tak babaliak lal
Kabau nan gadang kabantaian
Tundjang siapo kamambaii
Kakak mukasuik kapakaian
Hilang djo apo kadiganti
Kain putiah sasah djo sabun
Bao ka-aia buang daki
Kakak sapantun kasiah ambun
Hilang kamano kaditjari
Ba-ruweh2 buku djaguang
Baruweh sampai kabukunjo
Puweh hati tuan kanduang
Kakak badjalan dek lakunjo
Baruweh buku djaguaug
Baruweh pulo buku talang
Puweh hati tuan kanduang
Kakak den tabarlang surang
Mandanga ratok si Rambun Ameh manangih puti nan baranam maratok manggaruang pandjang o adiak puti Galang Banjak
Sadjak samulo den pintokan
Tidak dilatak dalam padi
Tabang si tagua dihampaikan
Sadjak samulo den katokan
Tidak dilatak dalam hati
Kami djuo nan marasaikan
Baju2 digunuang Padang
Silasiah bao kapakan
Rumik bedo kasiah kadagang
Awak kasiah Injo badjalan
Lab sabania urang maralok Jah duo banta maik tabudjua takana bana dek si Rambun Ameh takiro pasan tuannjo pitaruah si Umbuik Mudo bakato si Rambun Ameh o mandeh djoden dimandeh dangakan nak den katokan takalo tuan Umbuik kapa i mangadji bapitaruah injo kapado den apolah pitaruah njo nantun kok mati si Galang Banjak mati sapaningga hambo baolah pajuang pandji ko baokan kain kapannjo kubuakan dibukik silanguang [ 63 ]baitu pitaruah tuan Umbuik komah pajuang amai hai amai tuduangkan kakakak den komah kain sakaju kakapan dek kakak den nan sakarang kini nangko maiklah lamo tangah rumah maiklah lamo nan tabudjua iolah kini dikubuakan kapuntjak bukik silanguang djan kito tangisi djuo
Mandjawab amai si Galang kok itu nan kau katokan kito turuik malah lai kapuntjak bukik si langung ka ba-a pulo lah lai alah badjalan urang nan banjak mausuang maik si Galang kapuntjak bukik silanguang lah sabanta urang badjalan lah duo banta antaronjo jah tibo urang kasamuanjo dipuntjak bukik si lunguang lah ditanamkan maik nantun dikanakkan pantjang kuburan tatagak medjan nan duo dilakekkan tirai langik2
Kaba baraliah tantang itu sungguah baraliah sanan djuo baraliah bakeh si Umbuik dek lamo bakalamoan alah tjukuik tigo hari maik si Galang dalam kubua bamimpi si Umbuik Mudo apolah kato mimpinjo bamimpi kahilangan buruang baranang kahilangan deta tasintaksi Umbuik tidua lalu tadjago sakali manangih maisak2
Alah sabanta injo manangih takana bana hanjo lai pai kalua mambasuah muko diambiak aia sambahjang babaliak kaateh surau sarato injo sudah sambahjang batanjo kagurunjo sakali o guru djo den diguru bari maaf hamko diguru bari ampun hambo banjak2 apo takwia mimpi hambo hambo bamimpi samalamko bakato guru si Umbuik o bujuang si Umbuik Mudo apo bana djanjo mimpi ang tjubo katokanlah kahambo nak den liek takwianjo
Mandjawab si Umbuik Mudo bamimpi kahilangan buruang bamimpi kahilangan deta apo takwianjo guru tjubo katokanlah dek guru nak sanang hati hambo [ 64 ]Ba-ruweh2 buku djaguang
Baruwek sampai kabukunjo
Puweh hati tuan kanduang
Kakak badjalan dek lakunjo
Baruweh buku djaguaug
Baruweh pulo buku talang
Puweh hati tuan kanduang
Kakak den tabariang surang
Mandanga ratok si Rambun Ameh manangih puti nan baranam maratok manggaruang pandjang o adiak puti Galang Banjak
Sadjak samulo den pintokan
Tidak dilatak dalam padi
Tabang si tagua dihampaikan
Sadjak samulo den katokan
Tidak dilatak dalam hati
Kami djuo nan marasaikan
Baju2 digunuang Padang
Silasiah bao kapakan
Rumik bedo kasiah kadagang
Awak kasiah injo badjalan
Lah sabanta urang maratok lah duo banta maik tabudjua takana bana dek si Rambun Ameh takiro pasan tuannjo pitaruah si Umbuik Mudo bakato si Rambun Ameh o mandeh djoden dimandeh dangakan nak den katokan takalo tuan Umbuik kapai mangadji bapitaruah injo kapado den apolah pitaruah njo nantun kok mati si Galang Banjak mati sapaningga hambo baolah pajuang pandji ko baokan kain kakapannjo kubuakan dibukik si languang [ 65 ]baitu pitaruah tuan Umbuik komah pajuang amai hai amai tuduangkan kakakak den komah kain sakaju kakapan dek kakak den nan sakarang kini nangko maiklah lamo tangah rumah maiklah lamo nan tabudjua iotah kini dikubuakan kapuntjak bukik silanguang djan kito tangisi djuo
Mandjawab amai si Galang kok itu nan kau katokan kito turuik malah lai kapuntjak bukik si langung kaba-a pulo lah lai alah badjalan urang nan banjak mausuang maik si Galang kapuntjak bukik silanguang lah sabanta urang badjalan lah duo banta antaronjo lah tibo urang kasamuanjo dipuntjak bukik si lunguang lah ditanamkan maik nantun dikanakkan pantjang kuburan tatagak medjan nan duo dilakekkan tirai langik2
Kaba baraliah tantang itu sungguah baraliah sanan djuo baraliah bakeh si Umbuik dek lamo bakalamoan alah tjukuik tigo hari maik si Galang dalam kubua bamimpi si Umbuik Mudo apolah kato mimpinjo bamimpi kahilangan buruang baranang kahilangan deta tasintak si Umbuik tidua lalu tadjago sakali manangih ma isak2
Alah sabanta injo manangih takana bana hanjo lai pai kalua mambasuah muko diambiak aia sambahjang babaliak kaateh surau sarato injo sudah sambahjang batanjo kagurunjo sakali o guru djo den diguru bari maaf hamko diguru bari ampun hambo banjak2 apo takwia mimpi hambo hambo bamimpi samalamko bakato guru si Umbuik o bujuang si Umbuik Mudo apo bana djanjo mimpi ang tjubo katokanlah kahambo nak den liek takwianjo
Mandjawab si Umbuik Mudo bamimpi kahilangan buruang bamimpi kahilangan deta apo takwianjo guru tjubo katokanlah dek guru nak sanang hati hambo [ 66 ]
Birauari guru si Umbuik diamblak sakali surek mimpi dibao katangah rumah di bilang2 hari bulan mang-geleng2 maso itu. ma-angguak2 gurunjo bakato guru si Umbuik Mudo o bujuang si Umbuik Mudo kok itu nan ang mimpikan buruak itu moh takwianjo karugian dalam kampung — kahilangan parmainan ka matian anak rumah
Mandanga kato nan bak kian manangih si Umbuik Mudo aia mato bak udjan jabek djatuah duo djatuah tigo bak intan puivih ‘pangarang . bak maniak putuih talinjo bakbumi diantak pagam bakato guru si Umbuik o bujuang si Umbuik Mudo — djan hati diparusuah nambek hati dipamabuak — dujuang pulanglah dahutu badjalan malah kiri2 djan tumbuah upek djo pudji diurang kampuang ang
Mandjawab si Umbuik Mudo kok baitu djanjo guru kalaulah idjin dari guru hambo pulang malah dahulu bari ampun hambo diguru bari maaf banjak2 hanmbo babaliak pulang dahulu tunangan hambo banamo puti Galang Banjak kok sampai adjalulahnjo bedawek salamnjo djo gurunjo diundjamkan lutuik nan duo ditakuakan kapalo nan satu lalu badjalan hanjo lai dek lamo lambek didjalan tibo dirumah Kampuang Tibarau tibo injo dirumah amainjo lalu naik injo sakali
Bakato si Umbuik Mudo o upiak puti Rambun Ameh batanak ba-a satjatjan manggulai ba-a sabanta sadjak pagi hari siang alun dapek aia nasi muasok2 hati den kamaiantak raso djantuang den jah batanak si Rambun Ameh nasi masak gulaipun masak kok kopilah angek pulo lah makan si Umbuik Mudo minum makan igo sakali alah sudah minum djo makan
Bakato si Rambun Ameh o tuan Umbuik Mudo djuo nan kato tan kakak puti Galang Banjak lah mati djuo nan dijadi bakubua dibukik silanguang
Lorong kapado pasan tuan lai djuo hambo pasam [ 67 ]pai kok pitaruah tuan bagai lai hambo karadjokan sarato hilang kakak Gatang Banjak den baokan pajuang pandji den baokan kain kapannjo
Mandanga kato nan bak kian gumirang aia matonjo dibaonjo maningadah hari bak raso di saik2 djantuang bak raso di irih2 bakato si Umbuik Mudo o upiak puli Rambun Ameh awak den katurun satjatjah io kasumua pai mandi tak tatangguang kasak badan tak tabedo palak diri
Lah turun si Umbuik Mudo badjalan malereng bukik alah sabanta injo badjalan jah duo banta antaronjo sampai kapuntjak bukik silanguang dipandang kiri djo kanan dipandang hilia djo mudiak lah tampak kuburan si Galang tasirok darah didado mamantjak paluah dikaniang mahilla katulang pungguang aia mato irang gumirang tahantak duduak bamanuang alah sabanta injo manangih lah duo banta injo bamanuang tampak urang gubalo surang
Bakato si Umbuik Mudo o tuan nan gubalo kok lai namuah den suruah lai namuah den sarajo den bari ameh satahia ambiakkan baa den lidi io lidi karambia hidjau nan banamo lidi gilo ambiakkan duo kali tudjuah
Mandjawab urang gubalo sadang gubalo den lai namuah kok konon mangambiak lidi lah buliah ameh satahia alah badjalan urang gubaio Allah manolong maso itu alah nampak karambia hidjau nan manaruah lidi gilo dipuntjaknjo karambia nantun alah diambiaknjo lidinjo banjaknjo duo kali tudjuah baguluik injo turun babaliak kapado si Umbuik
Sarato tibo injo disanan diagiahkannjo lidi nantun io kapado si Umbuik Mudo o tuan djoden dituan ko moh lidi tuan katonjo urang gubalo sabuah lai kahandak den pai tjarikan den limau limau nan tigo sapunduik tumbuahnjo ditapi lubuak pidjakkan bajang2njo den bari ameh satahia lah gadang hati urang gubalo lah duo tahia kabuliah ameh badjalan [ 68 ]injo sakall mantjati limau nantun dek mudjua urang gubalo pintak si Umbuik kabalaku alun sarantang njo badjalan alah tampak limau sabatang tumbuahnjo ditapi jubuak buah tigo sapunduak lalu dipandjeknjo limau nantun ditariak sakali buahjo ba-lari2 kasi Umbuik sarato tibo diagihkannjo lah buliah pulo ameh satahia batanjo si Umbuik Mudo o tuan urang gubalo bari luruih hambo batanjo siapo bakubua diateh bukik nangko
Mandjawab urang gubalo iko kuburan puti Galang Banjak kini baitulah dek tuan tolong kalilah kuburan nangko den agiah pakaian sapatagak batambah gadang hati rang gubalo ameh buliah kainlah dapek didjapuiknjo sakali tambilang diambiak pangkua sabuah sarato tibo injo basegeh dikalinjo kuburan nantun alah sabanta injo mangali lah duo banta injo karadjo lah tampak maik si Galang Banjak ;alu diranai kaateh kubua lalu di turiah kapannjo
Lah tampak si Galang Banjak ruponjo bak urang lalok nambek busuak rangiang tidak sabuah sadjo tjatjeknjo njao sadjo lai nan tidak hangok dibadan nan lah pai bakato si Umbuik Mudo o tuan urang gubalo mintak tolong hambo katuan djapuikkan hambo aia baokan tjawan sabuah alah pulang urang gubalo dibaonjo aia saparian djo tjawan pulo sabuah dibarikan kapado Umbuik Mudo tuanlah pajah manolong komah ringgik sapuro basidakah hambo katuan pailah tuan kini tuan pai tantul taranak sarato badjalan urang gubalo
Birauari si Umbuik Mudo dipanggang kumajan puliah asok mandulang kaa-teh tangik ditjutjuakan aia katjawan di saik2njo limau di rameh2njo dalam tjawan manjaru si Umbulk Mudo bakaua bakeh nan kiramaik mamintakan kapado nan kabuliah [ 69 ]Bakato si Umbuik Mudo :
- Titian takaliak kaliak
- Titian nak rang talang Hidjau
- Badasun balado katiak
- Balidi karambia hidjau
Sakali malajang limau tarangkek daki st Galang duo kali malajang limau manjambua sampai kalangik kalangik babajang kuniang kalauik babajang merah kadunia mangalimantang diambiaknjo aia sambahjang ditariaknjo pulo lidi nantun ditjambuiknjo ampu kaki si Galang mandanguik ka bubun2 alah manggarik si Galang Banjak ditjiambuiknjo sakall lai lah duduak si Galang Banjak dihambuih bubun2nio lah tahu barundiang hanjo lai bakato si Galang Banjak o tuan si Umbuik Mudo :
- Tak den aso kabaduo
- Baduo djuo nan kironjo
- Tak den aso kabasuo
- Basuo djuo moh kironjo
Mandjawab si Umbuik Mudo :
- Bilang sakali nangko
- Bilang djo buku djari
- Hilang sakali nangko
- Apo djuo nan ditjari
Mandjawab si Galang Banjak
- Bilang duo kali tigo
- Bilang duo kali sambiian
- Hilang salamo nangko
- Tidak ditjari hambo dituan [ 70 ]
Dama padam haripun tarang
Urang dilurah kamatian
Kapakan mambali kain
Dapeklah marekan pandjang limo
Salasiah badjurai daun
Njao badan tubuahpun hilang
Tasirah tanah panggalian
Badarun aia panalakin
Tatagak medjan nan duo
Kasiah katuan tjarai balun
Rang pasa rang Suliki
Tampek badjua bali minjak
Barang kamano tuan pai
Hilang dimato lupo tidak
Alang dijunguik dibatu mandi
Kararangko mamandjek rangkiang
Batang tubuah buliah diganti
Rupo nan tidak kundjuang hilang
Bakato si Umbuik Mudo :
Tinggi bukik Gunuang Padang
Basen urang mananam padi
Sadjak adiak tedanga hilang
Hambo nan tidak lalok lai
Kataratak djalan kataruko
Didan urangng mambati padi
Hati rusuah badan binaso
Tagah dek pardai manahan hati
[ 71 ]
- Kalau tasanda urang dipandan
- Mati katuri dalam katjo
- Kalau takana rang dituan
- Tidua batilam aia mato
- Hari akaik pukua sabaleh
- Urang malapeh lajang2
- Adiak kanduang djanganlah tjameh
- Tidak barubah kasiah sajang
O adiak puti Galang Banjak tomelah kito pulang dahulu mandehlah hanguih dek taragak bapaklah kuruih dek kiro2
Mandjawab si Galang Banjak :
- Katabiang awakden lai namuah
- Kok kunun kalurah pulo
- Tabariang surang den lai namuah
- Kok kunun badjalan baduo
Bakato si Umbulk Mudo :
- Kok tak hidjau dahulu
- Tidaklah awua barapuangan
- Kok tak anggan dahulu
- Tidaklah bak nangko panangguangan
- Lubuak dangka ikannjo djinak
- Sinanlah pudiang mudo2
- Awa dikana akia tidak
- Sinan badan mangko binaso
Nan kini baitulah dek kau apo gunonjo nan dahulu dibintjang iolah kini kito badjalan djuo harilah [ 72 ]barambang patang usah kito lalai djuo naknjo sanang hati bapak naknjo tahu urang dikampuang bahaso kau hiduik kambali kaba-a pulo lah lai lah badjalan si Umbuik Mudo baduo djo puti Galang Banjak dek lamo lambek didjalan tibo injo dikampuang si Galang io dirumah Kampuang Aua amai si Galang sadang dirumah sadang bi-manuang2 dipintu nampak si Galang lalu malinteh gumirai darah didado bakato injo kalakinjo
O tuan bapak si Galang itan bak tjando si Galang itu bak roman anak kito lengonglah katangah djalan tjaliaklah katangah labuah mantjaliak bapak si Galang lah tampak pulo si Galang di patuik djo aka indak mungkin itu anaknjo bakato injo nan djadi binguang bana mah kau lah djaleh anak kito mati dimano kamungkin hiduik pulo pantjaliakan konan balain pandangan konan batuka urang banjak nan saroman
Kok buliah sipuik batali
Diirik katangah rimbo
Kok buliah hiduik duo kali
Dilimbang sakali limo
Badjalan djuo si Galang si Umbuik ba-uduang2 manampuah Kampuang Aua lah sabanta injo badjalan lapeh nan dari Kampuang Aua tibo di Kampuang Tibarau lalu naiak injo karumah alah sahari dua hari
Bakato si Umbuik Mudo o upiak puti Galang Banjak sarato djo puti Rambun Ameh baralek gadang lah kalian bantai kabau agak limo tumbangkan rangkiang tigo panggia niniak djo mamak gadang ketek tuo mudo baiak imam baiak chatib urang ranah Kampung Aua djo ranah Kampung Tibarau nak tahu urang kasamonjo bahaso si Galang baliak hiduik kaba a pulolah bai dibantai kabau limo ikua tumbangkan rangkiang tigo diguguah tabuah larangan [ 73 ]sahuik manjahuik tabuah nan banjak mandantuang tabuah dibukik manjauik tabuah dilurah tabuah djumaik panjudahi takadjuik urang kasamuonjo panghulu bapangkaik2 pagawai ba samo2 urang banjak helo bahelo nan buto datang babimbiang nan lumpuah datang badukuang nan pintjang tindjak2i
Bakato panghulu kampuang basa tabuah dek babuni dahulu tidak ba-guguah2 ba-a tjanang dek bagua dahulu tidak baitu laikoh gadih dapek malu atau kok pariak nanlah bubuih atau randjau nan tatahan atau musuah nanlah mahadang
Mandjawab si Umbuik Mudo ukan doh rando dapek malu bukando parik nanlah bubuih ukando randjau nan tatahan ukando musuah nan mahadang mangko sagalo niniak mamak hambo himpunkan kamari sa buliah pintak hambo nak mandjamu niniak mamak mamintak kawin maso kini djo puti si Galang Banjak parenai malah niniak mamak naik kaateh rumah nangko
Mandanga kato nan bak kian tatjangang urang nan banjak heran niniak mamak kasamuonjo dek indak luluah dek iko indak tabuak dipikiran si Galang kahiduik pulo bakato injo nan djadi mano sagalo niniak mamak usah lamo tagak dihalaman naiak sakalilah kaateh rumah mandanga kato nan bak kian lah naiak urang kasamuonjo dibari minum djo makan sarato sudah minum djo makan
Birauari si Umbuik Mudo dibukak kulambu kuniang tasingkok kulambu kasumbo tabajang si Galang Banjak lah mati babaliak hiduik mambajang lalu kahalaman mantjahajo sampai kalangik kalangik babajang kuniang kalauik babajang merah kabumi mangalimantang tatjangang uang kasamuonjo bisiak lah ba dasuih2 garihlah ba rapi2 mantjaliak si Galang Banjak lah mati hiduik kambali bakato mande si Galang bakato injo kalakinjo o tuan bapak si Galang [ 74 ]indak djuo djanjo tuan sadjak dahulu den katokan bahaso si Galang alah hiduik pandang dek tuan njato2 itu siapo itu kok ukan si Galang Banjak
Mandjawab bapak si Galang binguang bana moh kau bodoh bana wak kau pamandangan kok batuka2 urang banjak nan saroman lah njato anak kito mati dimano kamungkin hiduik pulo
- Kok buliah sipuik batali
- Dibao kadalam lurah
- Kok buliah hiduik duo kali
- Tando kakiamaik bumi Allah
Mandanga kato nan bak kian bakato si Umbuik Mudo
- Lai sipuik nan batali
- Den hirik manampuah samak
- Lai hiduik duo kali
- Jo si puti Galang Banjak
Bakato pulo si Umbuik Mudo bakato bakeh si Galang Banjak upiak si Galang Banjak upiak tagak djo satjatjah pai tamui dek kau bapak pai djalang dek kau amai nak nampak dek urang banjak nak njo sanang hati mandeh lah kalua si Galang Banjak lalu badjalan injo sakali manjalingkik manampuah urang banjak pai basuo djo bapaknjo pai basuo djo mandehnjo sarato tibo injo manjambah manungkuik kaharibaan amainjo manangih si Galang Banjak o mandeh djo den dimandeh :
- Tak den aso kabaduo
- Baduo djuo nan djadi
- Tak den aso kabasuo
- Basuo djuo nan djadi [ 75 ]Mandanga anak manangih manangih pulo amainjo
bakato amai si Galang :
Si Ngedan anak rang talang
Dari hulu turun kabukik
Sadjakkan upiak hilang
Tiok bulu manangguang sakik
Ba-lari2 mamandjek pinang
Basigajuik mamandjek kapunduang
Sahari awaknjo hilang
Awak den lah masuak kungkuang
Kok tidak ditabek urang
Awakau mandi den manjauak
Nak samo babasah basah
Disumua rang Koto Tuo
Kok tidak dikabek urang
Awakkau mati awakden mangamuak
Nak samo bakalang tanah
Sakubua kito baduo
Alah sabanta antaronjo lah duo banta injo maratok bakato si Umbuik Mudo o mandeh djo den dimandeh o bapak djo den dibapak mangapo bapak manangih tak ukua mandeh maratok mangapo mandeh maratok tak patuik bapak manangih patuik basuko2 sadjo nan hilang alah kumbali nan maw alah hiduik bakaualah bapak ba niaik2lah mandeh mamudji2 pado Allah bakato bapak si Galang insja Allah baiaklah itu nan sakarang kini nangko bujuang palakukanlah kahandak den bujuang kawin kini djuo bujuang bari pintak kami djo puti Galang Banjak
Mandjawab si Umbulk Mudo kok itu bapak kato [ 76 ]kan insja Allah baiaklah itu alah kawin si Umbuik Mudo dihari sahari nantun sarato sudah nikah didjawek nasi ditatiang hanjo lai minum makan sakali lai sarato sudah minum djo makan dibatjo doa salamaik alah salasai urang mandoa bakato bapak si Gaiang o bujuang si Umbuik Mudo kok lai buiah pintak kami io karanah Kampuang Aua buliah kito malapeh niaik buliah kito mambajia kaua baralek gadang malah kito manolah niniak dengan mamak sagalo sanak saudaro gadang ketek tuo mudo laki2 parampuan nan hadia dialek nangko gadang tasabuik gala ketek tasabuik namo bari maaf banjak2
Mandjawab urang nan banjak insja Allah baiaklah itu bakato si Umbuik Mudo kok baitu mukasuik bapak kok itu nan taniaik dibapak baliaklah dahulu bapak pulanglah kini2 tjakaulah kabau kakandang tanggkoklah djawi ditangah gadang ambiaklah padi di lumkuang apo nan kurang suruah tjari lorong ka pado niniak mamak hambo malah mambao kudian itu djan bapak rusuahkan bapak babaliakiah dahulu
Lah badjalan bapak si Galang badjalan ba-guluik2 badjalan ba gageh2 alah sarantang padjalanan lah duo rantang padjalanan dakok basarangkan hampinag hampianglah dakok katiko tibo injo tangah halaman lalu naik injo sakali bakato bapak si Galang mano kalian kasamuanjo djalanglah karik kau sakalian sanak saudaro mintak tolong sungguah2 apo nan kurang suruah tjari kito kabaralek gadang
Birauari puti Galang Banjak djo bujuang si Umbuik Mudo alah hiduik injo kumbali dirumah si Rambun injo kini diranah kampuang Tibarau lah kawin injo tadi pagi mandanga kato nan bak kian sukolah puti nan baranam riang nan bukan alang2 lalu badjalan turun sakali dibao untjang barisi mamanggia sanak sudaro mamintak tolong kabaralek [ 77 ]
kaba-a pulo lah lai datanglah urang nan banjak karumah si Galang Banjak habih bakaradjo kasamuonjo bakakok-an masing2 lah sahari tjukuik tigo hari hasialah pulo kasamuonjo badjaian bapak si Galang karanah Kampuang Tibarau mandjapuik si Umbuik Mudo djo puti Galang Banjak
Alah sabanta antaronjo lak duo banta injo badjalan tibo injo dirumab si Rambun lalu naiak injo sakali sabanta antaronjo tangeh rumah bakato bapak si Galang mano Bujuang Umbuik Mudo mangko den datang kamari mandapek-i djandji nan dahulu mandjapuik kalian kasamuonjo sarato mamak dengan niniak baiak Imam baik Chatib laki2 parampuan sarato sa Kampuang Tibaraunjo malapeh niaik nan dahulu manjampaikan mukasuik man sa saisuak sa-bulih2 parmintaan hambo kini djuo kito badjalan
Bakato si Umbuik Mudo guguahlah tabuah larangan sahuik manjahuik tabuah nan banjak tabuah djumaaik panjudahi takadjuik urang dinagari urang banjak helo bahelo pagawai basamo samo panghulu bapangkaik pangkaik nan buto datang bairik nan lumpuah datang badukuang alah rapek papek kasamuanjo
Bakato si Umbuik Mudo mangko niniak den himpunkan maulang kato nan dahulu parmintaan dek bapak hambo kito kadjalan kini2 karanah ka Kampuang Aua bakato urang nan banjak insja Allah baiaklah itu kabaa pulo lah lai basegeh si Galang Banjak laju mamakai hanjo lai bakameh si Umbuik Mudo mamakai tjaro rang Bugih lah badeta saluak basisampiang kain palembang dibaokan langkah nan limo suruik kalangkah nan ampek tagak badiri batua2 lalu turun sakali
Kaba-a pulo lah lai badjalan urang nan banjak badjalan ba bondong2 badjalan badujun2 Allahu [ 78 ]
rabi banjak urang panghulu ba-ratuih? pagawai ba ribu2 Imam djo:-Chatib ado disanan barapo sorak dengan sorai ma-arak si Umbuik mudo bak raso kiamaik bumi Allah barapo gandang djo rabana badia bak marandang katjang barapo tapuak dengan tari tjando saroban lah mamutiah rupo detalah ma hitam dek lamo laruik badjaian dakok hampiang katibo lah turun puti nan baranam manjonsong si Umbuik Mudo mambao aia dikendi sarato nasi kunik lah naiak karumah kasamuanjo satu tibo tangah rumah babuni rabab djo kutjapi babuni
gandang djo talempong barapo pupuik dengan saluang pupuik rang ranah Kampuang Aua mananti-alek nan datang
Pati nan barangkai
Rangkai pati badjendjeng
Datuak nan diudjuang lantai
Datuak nan ditingkuang dindiang
Indak tagatok pinang
Pinang babuah kasamuanjo
Tidak tahatok tabilang
Datuak batuah kasamuanjo
Kumajan dibaliak kandang
Dibaiah dibaliak buku
Kumajan alah bapanggang
Sambah tibo katuanku
Batjolah doa salamaik mamintak rahmaik pado Tuban nan mukasuik alah sampai nan diama alah patjah kok [ 79 ]
urang nan banjak alah sudah minum makan dikunjah siriah sakapua surang sadang eiok patuiuran salongga pakabaran bakaio urang nan banjak kapado bapak si Galang kok makan lah ubek litak kok minum alah ubek havik mamintak kami kamaturak selo pulang katampek masing2
Mandjawab bapak si Galang kabasra pulo lah lai kok itu nan pintak Datuak tambo lapeh djo hati sutji hambo lapeh djo muko nan djaniah kaba-a puto lah jai pulangiab uraug kasamuanjo lah tingga si Umbuik Mu do baduo djo puti Galang Banjak dek lama baka lamoan habih bari babilang pakan habib pakan bilang bulan tjukuik tigo bulan papek takiro pulo nak badjalan nak pulang kakampuangnjo katanah Kampuang Tibarau bakato si Umbuik Mudo Oupiak puti Galang Banjak dangakan banalah dek kau lah jlamo kito disiko awakden taragak nak pulang aden takiro dikampuang den io kito pai kakiun karanah Kampung Tibarau pai batamu djo si Rambun
Mandjawab si Galang Batijak kok itu tuan kato kan indak hambo kabatangguah barang kamano djanjo tuan kamano tampek tuan bao hambo indak manduo hati tapi saketek pintak hambo bakato tuan sapatah bakato tuan saketek mamintak malah dahulu bakeh mandeh bapak kito nak sanang hati batiau
Bakato si Umbuik Mudo O amai djo den dimal o bapak djo den dibapak bari izin hambo dahulu hambo nak pulang kumbail karanah Kampuang Tibarau si Galang nak samo pulo manangih amai si Galang manangih ma isak2 kok itu bujuang katokan io sabuah kiroz den kok mato den balun puweh hati den balun lapeh mamandang kallan kaduonjo tapi kok itu pintak bujuang baa djanjo kami maindakkan
ba-a djanjo kami manahani ujuang pai maiah dahulu [ 80 ]
bujuang pulang malah dareh sabuah nan pintak kami djan lamo bujuang badjalan djan iamo kami ditingga kan hauih kamano mintak aia lapa kamano mintak nasi rusuah kasia dikatokan kok tumbuah sakik ngilu paniang sialah nan kaden imbau antah balako parak siang antah mati tangah djalan apo teng gang aka kami
Mandjawab si Umbuik Mudo kok itu amai kato kan kok itu amaj rusuahkan satahun mandeh tak basuo uo musim bapak tak batamu sahari haram den lupokan kok lai untuang pambari Ailah kok tak ado mzro majiniang tidak sakik ngilu paniang lakely kami babaliak suruik
Bakameb si Galang Banjak basegeh si Umbuik Mudo badjawek salam djo mintak maaf lalu turun injo sakali alah sarantang padjalanan hamplalah dakok katibo alah tibo injo diparantian io didjirak djirak dijintan io kapunduang nan sabatang dibaringin rimbun daun dikanan talang parindu dikiri ba-aua tjino hari nan sadang tangalr hari sadang bunta bajang2 sadang litak2 tulang sadang langang2 urang sadang si tjindai bagaluik bakato si Umbuik Mudo dangakan pulolah dikau
Si djalitak sidjalitai
Batitian batang taleh
Tulang litak bak digutai
Babaua dek manampuah paneh
Balapeh palak dahulu taro buliah balinduang bakato si Galang Banjak kok itu tuan katokan putjuak
ditjinto ilam tibo hambolah nak baranti djuo palak
nan ikan ulah2 kamano kampia den tjako mangunjah bagailah sakapua waknjo lapeh pajah kito nak
lindok pajah sskutiko baiko kito badjalan alah mangunjah si Galang Bartjak alah marokok si Umbuik
Mudo sadang dapek agak2 sadang datang kiro2 [ 81 ]
bakato si Umbuik Mudo o upiak puti Galang Banjak baranti atah ubek pajah kok hari alah lindok pulo tomelah kito badjalan
Alah tagak si Galang Banjak basegeh si Umbuik Mudo lalu badjaian sakali dakok basarang hampiang hampiang lah dakok katibo alah tampak Kampuang Tibarau sabanta lai dek badjalan ala tibo tangag halaman lalu natak injo sakali barumahh puti Rambun Ameh
Dek lamo bakalamoan dek lamo lambek disanan di ranah Kampuang Tibarau habih hari babilang pakan habih pakan babilang bulan tjukuik tudjuah bulan papek alah sakik si Umbuik Mudo sakik nan tidak djago lai minum tidak makan tidak makin diubek makin sangaik lah rusuah hati si Galang lah mabuak hati si Rambun siang malam manangih sadjo
Dek untuang takadia Allah lah sakik pulo si Galang tadanga ka Kampuang Aua datanglah puto amainjo datang puti nan baranam mantjaliak puti Galang Banjak maliek si Umbuik Mudo sakik dibao ubek djo tawa sarato tibo dikanakkannjo batu sabanta ubek takanak habih pingsan kaduonjo lupo didiunia sakutiko ado sabanta duo banta bakato si Umbuik Mudo
Mano kat puti Rambun Ameh manolab mandeh bapak hambo lah latiah raso badan den lah gujan sandi tulang den djandjian den nan alah kasampai bari ampun den dibapak rilahkan sado nan lamakan rilah kan djariah pajah mandeh maafkan kato nan tadorong baiak dilahia baiak dibathin nan mandjadi utang piutang
Tadanga dikato itu manangih urang nan banjak bakato pulo si Galang suaronjo sajuik2 sampai o mandeh djo den dimandeh dangakan banalah dek mandeh taaduk kapado badan den lah datang pulo nan mandjapuik raso kasamo kemi hilang bari maaf den banjak2 sabuah hanjo pintak hambo kok io kami sampal hilang kubuakan kami dibukik nan basuba [ 82 ]
rang subarangan nak samo batantangan djuo _itulah nan umanaik den mandeh patjikkan arek2 kabaa pulo lah lai Allah Taala kajo sungguah Tuhan babuek sakahandanjo kato sudah dikatokannjo umanaik sudah ditinggakannjo mati injo kaduonjo
Di hari sahari nantun harinjo hari djumaik sadang tangah hari tapek diguguah tabuah larangan sahuik sampai tabuah nan banjak mandantuang tabuah nan dibukik mambaleh tabuah dilurah takadjuik urang di nagari habih datang kasamuanjo gadang ketek tuo mudo laki2 parampuan alah bondong buninjo ratol naiklah urang kasamuanjo alah tampak maik kaduonjo heranlah urang nan banjak kononlah amai si Umbuik sarato amai si Galang Banjak tigo djo si Rambun Ameh sambilan djo puti nan baranam lah mahampeh hampehkan badan mamaruik maruik diri maruntun runtunkan abuak talalu pingsan sakali bakato Panghulu Kampuang kapado mamak si Galang sarato kabapak si Umbuik Mano Tuanku Pandjang Djangguik maik lai lamo babudjuaran eloklah kini kito kubuakan samantataro hari balun patang
Mandjawab Tuanku Pandjang Djangguik kalau itu kato Datuak kaba-a pulo lai sabuah hanjo pintak hambo pitaruah dinan mati takalo awaknjo sakik kok sampai injo bapulang mintak bakubua ateh bukik nan subarang basubarangan itu pitaruah hambo patjik itu umanaik hambo pegang
Mandjawab sinan Panghulu Kampuang kalau itu pitaruahnjo sarupo itu umanaiknjo saketek djan dibahi djanganlah kito tinggakan nak djan kito kana sumpah kaba-a pulo lah lai badjalan urang nan banjak mausuang maik kaduonjo io kabukik surang basubarangan katampek urang lalu linteh diabuakan maik bakatantangan tatagak medjan nan io dilakekkan tirai langik2 hari lah patang hanjo lai pulang urang kasamuonjo
TAMAT
[ 84 ]KABA2 (TJERITA) MINANGKABAU
Siti Zahara |
Rp. 17,59 |