Lompat ke isi

Kaba Kambang Luari

Dari Wikibasurek
Kaba Kambang Luari
2794Kaba Kambang Luari
[ 1 ]

KABA

Kambang Luari


INi KABA BERISI NASEHAT SERTA
PENGADJARAN BAGI PARA
PEMBATJANJA.



Dikarang oleh :
SUTAN PANGADUAN PAKAN SINAJAN



serta dipimpin oleh :
SUTAN MANTARI dan ACHMAD CHATIB
Tigo Baleh Bukittinggi.



Disadur oleh : DJ. M. ST. PERPATIH


Tjetakan jang ke ENAM


HAK MILIK : „TSAMARTUL ICHWAN”
BUKITTINGGI

[ 2 ]Page:Kaba Kambang Luari.pdf/2 [ 3 ]3228


KABA

Kambang Luari


INI KABA BERISI NASEHAT SERTA
PENGADJARAN BAGI PARA
PEMBATJANJA.



Dikarang oleh :
SUTAN PANGADUAN PAKAN SINAJAN



serta dipimpin oleh :
SUTAN MANTARI dan ACHMAD CHATIB
Tigo Baleh Bukittinggi.



Disadur oleh : DJ. M. ST. PERPATIH


Tjetakan jang ke ENAM


HAK MILIK : „TSAMARTUL ICHWAN”
BUKITTINGGI

[ 4 ]

KABA

Kambang Luari

Kait bakair rotan sago
takait di aka baha,
Nan dilangit alah cabarito
djaruah kabumi djadi kaba.

Templat:Block center

Tambilang dicumpun langsek
casisik diruang lantai,
Dibilang sado nan dapek
Dan tingga untuak nan pandai.

Templat:Block center

Siapolah garan urang nan casabuik aan basuriah bak sipasin nan babaun bak ambajuang nan tatjelak

tampak djauah nan tabarombong tampak hampia urangnjo kajo suko dimakan pangasiah dianak dagang. Asal[ 5 ]

RALAT
HARAP DIBETULKAN :

Templat:Col-begin

Templat:Col-4

Halaman

   3
   7
   10
   14
   24
   24
   29
   48
   51
   63

Templat:Col-4

Baris

  9
  3
  20
  15
  18
  24
  30
  2
  5
  6

Templat:Col-4

   Ditjetak

Tjindai Taberai
mandjanguik
tak tantu
Ckatib
ipaikkan
Manalah
libolah
kaitu
dja
sarto

Templat:Col-4

   Betulnja

Puti Bungsu
mandjanguak
nak tantu
Chatib
dipauikkan
Manolah
tibolah
baitu
djo
sarato

Templat:Col-end


Templat:Block right
[ 6 ]njo radjo sunduik basunduik radjo badiri sandirinjo bu

kanlah radjo dang babali ijolah diranah Duo Baleh Koto. Nan dipadang linggajuran nan di karambia timbun daun jo dikampuang tadjorok Mudiak sananlah baliau mandjadi radjo nan bagala Tuanku Radjo Mudo. Baliau baduo djo mandeh Rubijah parmaisuri dek baliau urangnjo rando kajo pulo.

Salamo baliau mandjadi radjo anak dagang ba tambah2 urang nagari sajang kasadonjo awak elok parentah adil nagari aman rakjat santoso. Lorong kapado baliau nantun lai baranak tigo urang surang laki2 baduo parampuan nan tuo adolah laki2 banamo Kambang Luari nan tangah banamo Puti Bungsu nan ketek banamo Tjindal Taberai.

Adolah pado suatu hari hari nan sadang tangah hari sadangnjo bunta bajang2 sadangnjo langang urang dikampung sadannajo litak letai andjiang sadangnjo si tjindai nan bagaluik sadangnjo rami urang dibalai dangnjo tjatjau ragi kain sanan bakato Radjo Medo: „Mano adiak “kanduang puri Rubijah kini baitu mulah di adiak djiko di pandang2i bana anak kito kan ijolah gadang nan banamo Puti Bungsu alah tibo patuik djo djangkonjo lah patuik injo badjundjungan,

Alah patuik adiak ba kiro2 hinok manuangkan malah di adiak kanduang, djanlah tumbuah tjatjek kamudian malang nan tidak dapek ditolak mudjua nan indak dapek diraiah Dangakan dek adiak bunji pantun urang:

Templat:Block center [ 7 ]Mandanga kato nan bak kian sanan mandjawab mandeh Rubijab ijolah Puti Rando Kito: Kalau baitu kato tuan tidaklah hambo duo bakato manuruiaklah bambo tantang itu".

Bakato angku Radjo Mudo: Kalau baitu kato adiak sukolah bati denai kini kito baralęk malah lai kito bari cabukan ka anak nagari untuak mamantjang galanggang ijolah galanggang pantjari djodo nan ka- djudunjo anak kito nan banamo Tjináti Taberai", 'lalu dihimbau Budjang Salamat: „Mano adiak kanduang Bu djang Salamat kini baitu malah di adiak latjuiklab ta buah Larangan rapekkan Basa djo Panguiu sarato Tja- diak Pandai dalam nagari".

Dek urang Budjang Salamat diambiak malah rotan sonsang lalu digua malah tabuab Larangan sembai ma- njembai tabuah nan banjak tabuah Djuma'at panjudahi. Takadjuiklah urang dalam nagari hiruak pikuak didalam kampuang dek mandanga tabuah bebunji badujunlah urang ka ustano radjo.

Dari lurah datang mandaki dari bukit datang ma- nan buto datang bahirik nan pateh datang badukuang. Allahu-Rabbi banjaknjo ummat rapek papek ditanah lapang gadang ketek tuo djo mudo laki2 djo parampuan tidak ado nan katinggalan pai manghadap kasadonjo ijo ditanah Kampuang Duo Baleh Koto nan dipinang can linggajuran dikarambia atok tungku tju kuik djo Puti2 rando gadih langkok Pangulu djo Han-diko Sarato Imam dengan Chatib sanan bakato Pangulu Tuo: „Ampunlah kami dek tuanku djiko dibunuah kami mati djiko dibuang kami djauah djiko digantuang kami tinggi tuanku djuo nan karugian namun kato nan [ 8 ]bana kami sambahkan djno. Apokoh sabab karanonjo mangko rabuah babunji adokoh Pangulu salah hukum ataukoh Dabalang rabuik rampeh dimanokoh musuah nan manjarang ataukoh parit nan tarampas Laikoh rando dapek malu tuanku tarangkan malah pado kami buliah nak tantu kami mangiroi".

Mandanga kato nan bak kian sanan manitah tuanku Radio Mudo: „Manolah sagalo Niniak Mamak raso Bisa djo Pangulu mak sarato Imam dengan Chatib Sarato Tjadiak Pandai dalam nagari atau nan rapek papek kini nangko.

Salorong tantangan tabuah ka disuruh lanjuik ijolah alah ado muka suik dio sangadjo bukanlah ado sado nan bak kian ato hanjo ado sabuah nan salaruik salamo nangko kok kecek dinanti gadang alah gadang patuiknjo tibo tibolah ukuran djo djangkonjo tantangan anak kito nan banamo Puri Bungsu untuak ditjasikan nan kadjudunjo. Gadang mukasuik hambo kini kok lai suko Niniak djo Mamak sarato Tjadiak Pandai dalam nagari kito panjang malah galanggang ijolah galanggang pantjari djudu. Kini baitu malah lai koknjo lai sasuai kiro kini basiap malah hanjo lai”.

Baru mandanga kato nan bak kian sanan manjambah Pangulu Tuo Djiko salorong tantangan itu muhun kami kapado tuanku titah nan kami djundjuang tinggi kami tanai bak kuliandan kami djudjuang bagai gumalo. Kini djuo kami sugirokan lapehlah kami dek tuanku handak lai mangakok karadjo masiang2".

Kununlah dek tuanku Radjo Mudo sananglah hati mangiroi ditapeh malah urang djo suko hati galak rasanjum samaso itu. Sadang dek urang nan banjak nantun [ 9 ]lalu dikakok karadjo masing2 satangah pai karimbo pai mantjari pakajuan ado nan pai manangkok taranak kabau djo bantiang satangah manumbuak padi ado pu- lo nan' pai malapeb ganangan ajia iye manangguak ikan untuak ka paralek tjukuik badjabaran masiang².

Alah sudah malah galanggang baukia ba mego2 langkok bamarawa ba pandji2 tjukuik batirai ba langit2 Sangaiklah rantjak dipandang mato tampan sudah lang- gain tabao.

Sadang dek tuanku Radjo Mudu alah dilapeh ma. lah surek pamanggia ijo pamanggia korib, djo ba'it ka lauik dilapeh pantjalang didarek boudi dipasang kok nan hampia kulansiang tibo kok nan djauah surek diki- tim. Alah tabu utang nan bakulitiang bahaso radjo mamantjang galanggang ijo galanggang pantjari djodoh nan kadjudunjo Puti Bungsu.

Malang nan tidak dapek ditalak mudjua nan tidak dapek diraih alah malang nan tibo di diri tuanku Ra- djo Mudo sarato Puri Rando Kajo djatuah sakit kaduo- jo. Alah sahari doo hari injo sakir [ah sampai tudjuah hari kelamonjo sakit batambah. ladjaik djuo sanang - nangih Puri Bungsu manangih sambia bapantun ba- pantun babibo hati:

 Templat:Block center

Manolah bapak kanduang bambo sarato djo mandeh kanduang diri kito kan ijo sadang baralek lakeh-lala ba'a bapak sehat lakehlah ba's mandeh sanang [ 10 ]pehkan malah halek nangko".

Kato nan tidak badjawab lai tidaklah ado dajo upajo lai kok ubek alah ba matjam2 kok dukun alah banjak pulo rapi panjakit batambah ladjaik djuo. banduanglah racok samaso itu Allahu Rabbi nan katahu manangih manggaruang pandjang maratok babuah pantun:

Templat:Block center

Bapak kanduang kan lah tahu djuo kok lai, bana denai bakakak laki2 nan banamo Kambang Lusti gadangnjo nan bak birah ditapi lasuang akalajo kurang pandapek balun kok badanojo ijolah gadang tapi tak dapek tampek batenggang sabab samaso dahuļunjo ka, kak nan sangaik bapik mındjokan gadangujo tabao diruwehnjo sadjo tidaknjo tahu diranggeh nan ka malen- tiang tidaknjo tahu di dari nan ka mantjurjuak injo bahati gadang satiok hari dimano galanggang nan rami dimano sorak nan banjak injolah ado nan disana mabuang djo djudi karadjonjo. Koknjo adiak kanduang ham. bo nan banamo Tjindai Taberai sadangnjo ketek baru kini sadang baumua limo tahun tidaklah dapek kawan baijo".

Bunji tangih ma hisak2 banji ratok mandaju2 takadjuik orang nan banjak lah ganipa ncang didalam kampuang hiru biru urang nan banjak dek mandanga radjo [ 11 ]naniah marapulang mangkatnjo sarangkek dio parmaisuri ijolab Puti Rando Kajo. Allahu Rabbi banjak njo ummat nan datang mandjanguik tidaklah tamuek diru- mah gadang nan dihalaman alah panuah pulo.

Gadang ketek tuo djo mudo rapek papek kasadonjo alah rapek Basa djo Pangulu sarato Imam dengan Chatib sarato Manti djo Dubalang mufakatlah urang samaso itu mantjati kato nan sasuai untuak manjalamaikkan djenazah baljau ijolah Raujo Mado · sarato djo Puri Rando Kajo:

Tidaklah lamo antaronjo alah digali malah pandam pakuburan lalu dimandikan mait kaduonjo kapan barjabiak hanjo lai alah sudah pula mait dikapani latu disambahjangkan sakali. Alah salasai sado nan paralu lalu dibosong malah mait ba samo2 sananlah banduang bunji ratok. Allabu Rabbi bunji tangih ramuaklah hati mandangakan saraso ka taban bumi nangko..

Tidaklah lamo antaronja lah sampai mait ka pakuburan lalu ditanamkan mait kaduonjo alah salasai pulo sado nan bak kian urang mambatjokan do'a, hanjo lai sarato talakin pandjang. Salasai pulo sado nan bak kian urang babaliak pulang hanjo lai alah patang tjandonjo hati patang badjawek dengan sandjo etangpun sambah yang di Musadjik sarato ditahlilkan aiah baliau kaduonjo disudahi dengan do'a salamaik.

Namun dimalam nan semalam urang ma- ngadji sampai siang lorong kapado Pati Bungsu apo katenggang badan diri uranglah sudah lapanggia bara- lek. nan djauah uranglah tibo nan dakek uranglah datang itu puloiah nan mamabuak partian siapolah urang ka dirompang siapolah urang ka dilawan ba ijo takana. [ 12 ]mandeh djo bapak sanan menangih manggaruang pandjang manangih bahibo bati:

Templat:Block center

Ajia mato giriang gumiriang nan bak maniak putuih taliojo nan bak intan putuih pangarang alah sabak mato dek manangiḥ sananlah datang Budjang Salamat lalu manjambah masa itu: „Manolah atjiak den Puti Bungsu apokoh sabab karanonjo mangkonjo atjiak manangih djuo katokan malah pado denai koknjo lauik ka denai ranangi koknjo rimbo ka denai tampuah".

Mandanga kato damikian sanan mandjawab Puti Bungsu: „Manolah tuan Budjang Salamat koknja lai baitu kato tuan sananglah hati mandangakan sadjuakloh raso kiro2. Kini baitu malah dek tuan jarilah urang nan pandai pananti halek ikolah pitih ampak pundi2 suruahlah injo tagak di ampek simpang.

Koknjo ado tirang nan datang ijo ka pas baralek ijo karumah bambo nangko katokan malah ba elok2 ba- tilah pitih ka panulak sabarapo injo nun suko. Kato-kan babaso bapak djo mandeh alah marapulang itulah sababnjo halek tidak djadi juraikan malah ba elok2 usah mandjadi sasuatu sabab nan tak baik".

Lorong kapado urang nan barampek alah badizi disimpang djalan alah banjak urang nan lalu alah disudi disiasek urang nan lalu dikatokan ba elok2 san baha so baralek tidak djadi. Ado nan dirulak djo bitjaro ado [ 13 ]ditulak dengan pitih babaliaklah urang hanjo lai jo kakampuang masiang2.

Alah sapakan duo pakan sampai sabulan pulo antaronjo tjukuik satatuih hari papek banjaklah Satan2 nan lah datang banjaklah radjo2 naolah tibo ditulak djuò dengan elok sarato di isi malah sjaratnjo.

Templat:Block center

Aliabajo kapado Nangkodoh Baha saurang sadjo nan ditanah Tandjuang Subaliek gadangaja dan bukan alang2 awaklah radjo djanjo awak injo badoo badunsanak nan surang banamo Puti Santan Batapih..

Adolah pada suatu hari sadangnjo duduak ba ma. nuang2 sanan takana dibadan diri nan babaso bandak barakanan siapolab, garan urang nan Isi patuik djo injo. Dilapeh kiro2 hilia djo mudiak dilapeh tindjau djauah djo hampia alah talinteh di angan2 atah tarupo di 'kito2 alah tabajang diruang mato ijolah Puti Bungsu anak dek mandeh Puti Rando Kajo duo djo tuanku Radjo Mudo etan diranah Duo Baleh Koto man dipinang nan linggajuran nan dibawah karambia arok tungku Lalu dihimbau Budjang Djoaro: „Adiak kanduang Bu djang Djuaro ka mari2 malah adiak denai nak barang dikatokan. Ambiaklah pinang sinawa sarato siriah selangkoknjo kito badjalan kini djuo pai karumah Puti Bungsu nan diranah Duo Baleh Koto anak dek tuanku Radjo Mudo. Melah kito badjalan kini nangko la kekkanlah palano kudo dijapuik tabao hendaknjo dek ki to namuah anggan injo kito bau djau bia tadjadi [ 14 ]bantah djo kalabi walaupun batuhuak djo baparang". Alah turun tjando kabalaman lalu disarjak malah kudo saikua surang kudo manduo lari kantjang adang2 mangguratiah lambek bunji ganto man daju2 adang2 galoro pandjang adang2 galoro pendek bunji ganto bak batimang pai tigo pulang tigo bilangan sakitu djuo.

Dek lamo lambek didjalan djauah basarang hampia djuo hampia katibo banjo lai banjaklah kampuang nan talampau banjaklah nagari nan tadjalangi. Alah tibo tan disanan ijo diranah Duo Baleh. Koto ribo dihalaman rumah Puti Bangsu lalu naik sakali ka ateh rumah Sanan takadjuik si Kambang Luari tatjameh raso paratian lalu bakato maso itu: „Manolah angku Nangkodoh. Baha nan salaruik salamo nangko alun paranah angku kamari apolah garan mukasuik djo sangodjo katokan malah pado denai".

Mandjawab Nangkodoh Baha; Tuan den Kambang Luari ikolah siriah nan sakapua ikolah timbakau nan saguluang makanlah siriah nangko sarato mahisok rokok nan sabatang tak tantu pulo kito barundiang".

Dek urang Kambang Luari alah dibao duduak Nangkodoh Baba djo diateh kasua Manggalo dudaklah injo ba samo2 lah sudah marokok makan siriah rundingan bamulai banjo lai. Sadang dek Nangkodoh Baba basanda injo kabanta gadang sanan kakato maso itu Manolah tuan Kambang Luari kini baitu malah dek tuan salorong tantangan mukasujk djo sangadjo datang kamari nangko mak hambo katokan malah.

Dangakan malah elok2 nak djan tuan silah tarimo tantangan niat dalam hati kok siang mandjadi angan2 kok, malam mandjadi buah mimpi salorong tantangan [ 15 ]niat djo sangadjo koknjo lai suko tuan tarimo bali djo pintak kapado tuan ijo nak mandjadi rang sumando dek tuan untuak suami dek Puti Bungsa”.

Sanan mandjawab. Kambang Luari: „Ampunlah hambo dek tuanku salorong dibadan diri hambo surang alah suko bana hambo manarimo tapi samantang pun pulo satudju djo batiajo manantilah tuan sakutiko". Lajo badjalan Kambang Luari manudja ka ruwang tangah taruih sakali tjando ka dapua didapati si Bungsu sadang bamanuang Sanan bakato Kambang Luari: „Manolah adiak kanduang djanjo denai dangakan dek ádiak elok2 alah datang urang pado denai ijo bandak maminang adiak kanduang. Injo nan radjo dinagari Tandjuang Subaliak nan bagala Nangkodoh Baha. Pulang bitjaro pado adiak”.

Mandjawab Puti Bungsu: „Tuan kanduang Kambang Luari salorong tantangan bitjaro nantun pado wakatu iko kini alun lai ado taniat nak basuami. Sabab baito kato denai bapak djo mandeh baru marapolang kiro nan alun mando'a saratuih hati suruikkan dek tuan kanduang elok2 rulak malah dengan parundiangan kudian kok ado umua samo pandjang kok lai untuang djo bagian tarangkan malah elok2 usahnjo salah tarimo”.

Pihak dek Kambang Luari dilihek adiak alah manangih tidak diulang duo kali bakaro lalu badjalan ka awang tangah ka bakeh angku Nangkodoh Baha sahari bakato Kambang Luari : „Manolah: angku Nangkodoh Baha dangakan malah dek angku elok2 usahlah angku salah tarimo nan salorong tantangan parundiangan [ 16 ]angku tadi alah hambo parundiangkan djo adiak hambo nan banamo Puti Bungsu.

Awaknjo mamintak djandji malah dahulu kudian angku babaliak malah kamari kok lai umua, samo pan- djang kok lai untuang djo bagian batamu ruweh djo buku. Namun diwakatu iko kini angku babaliak pulang malah dahulu sabab baitu kato denai nan tahadok didiri adiak kanduang bambo balunlah tangih tabantokkan balun lai kariang ajia mato dek karano ibu djo bapak baru marapulang itulah baru nan di rusuahkannjo".

Mandanga kato Kambang Luari kununlah dek Nang- kodoh Baha mandjawab injo maso itu: „Tuan kanduang Kambang Luari dangakan malah dek tuan denai katokan sadjauah nangko hambo kamari kini tuan mamintak djandji pulo djandji nan tidak ado badjangko katokan malah kasulaiaanjo nak tantu hambo mangiroi:

   Templat:Block center

Usah di gantuang2 djuo elok malah ba djaleh2:

       Templat:Block center

Eloklah di kana2 bana elok di hudjo2 djo pikiran. pado manjasa kamudian”, lalu marentak Nangkodoh Ba- ha marentak tagak samaso itu.

Takadjuik sanan Puti Bungsu balari injo karuwang tangah baru tibo jajo bakato: „Manolah angku Ning. kodoh Baba ba apo bana kato angku tjako cjubolah [ 17 ]Templat:Right

ulangi sakali lai marangeh bulu den mandangakan. Ba'a mangko baitu bana kato angku tidakkoh angku ba taratik djo ba sopan tidakkoh tahu angku di nan rusuah. Kok ditjaliak rupo angku lai rang jadiak sarato djauhari angka pun radjo pulo dinagari mangapo angku basipar nan bak nantun.

Tidakkoh angku tahu disalah bana sapatuikojo angku datang mamudjuak kami kok tangih paruik angku hantokkan tapi tidak lah ado nan bak nantun dek angku babaliak pulanglah angku dahulu pailah angku baradja baso djo basi. Kalau sarupo angku bangko bialah hambo marando saumua hiduik pado balaki djo urang indak tahu di sopan santun.

Kok rupo angku nan ka diparambiak hiḍuang gadang tangah duo beto kok gadang angku nan ka diparambiak gadang nan tidak bapikiran kok radjo angkunan ka diparambiak radjo Ibilih malah gara angku parvik gadang salaweh kantjab kok bagak anku nan ka ditompang urang nan tidak barakal apo gunonjo kök budi angka djauah sakali. Kini baitu malah dek angku badjalanlah angku Kini2 pado denai siram djo ajia angek".

Kununlah dek angka Nangkodoh Baha mandanga kato sadamikian "badan lah palak2 miang muko lah sirah2 padam" paluah alah sa gadang2 djaguang lalu marentak cagak injo maso itu tidaklah ado ba kato2 turun kahalaman manggigia badanjo manahan berang tidaknjo malihek suok kida Budjang Djuato mahiriangkan djuo-dibalakang. Alah naik tjando ka areh kudo lalu dipatju malah kudo babalik pulang ijo karanah Tandjuang Subaliak tidaklah tabado kantjang lari kudo nan [ 18 ]

bak sarupo panah lapeh dari busuanjo.

Dek lamo bakalamoan djauah basarang dakek djuo alah tibo garan disanan ijo dihalaman rumahnjo lalu turun dari ateh kudo sanan bakato Nangkodoh Baha: „Manolah Budjang Djuaro latjuiklah tabuah larangan kumpuakan Basa djo Pangulu sarato Tjadiak Pandai dalam nagari nangko", karo sampai injo naik ka ateh rumah talingo alah njariang2 bak kian pantjaliakan ba rapi2 muko sirah bak buah sago taraso bana hino badan tidaklah lamo antaronjo gumanralah bunji tabuah sahuik manjahuik tabuah nan banjak. ·

Alah bahimpun anak nagari dimuko halaman istano radjo tidak tabado banjaknjo ummat gadang ketek tuo djo mudo laki2 dju parampuan tjukuik Pangulu djo Handiko sarato Imam dengan Chatib dari lurah datang mandaki nan di bukit datang manurun tidak tamuek dinan lapang dinan laduang alah panuah pulo.

Sanan manjambah Manti djalong pandai „Ampun. lah kami dek tuanku djiko digantuang kami tinggi djiko dibuang kami djauah tuanku djuo karugiab kato nan bana kami sambahkan djuo.

Apolab sabab katanonjo mangko tabuah babunji laikoh Pangulu salah hukum ataukoh Dubalang sabuik rampeh dimanokoh parit nan tarampa ataukah musuh nan mahadang laikoh rando dapek malu tuanku terangkan malah pado kami nak tantu kami mangirai buliah nak sanang didalam hati nak sunji didalam kiro2”.

Lalu manitah Nangkodoh Baha: „Manolah sagalo Niniak Mamak sarato Imam dengan Chatib mak sarato Basa dio Pungulu sado nan hadir kini nangko mangkonjo tabuah ka disuruah gua bukanlah ado sado nan bak kian [ 19 ]tidaklah Pangulu lantjang hukum tidaklah Dubalang rabuik rampeh tidaklah ado tando dapek malu ataupun parik nan tarampa ato hanjo ado sabuah nan manjeso dalam hati dangakan malah elok2:

Templat:Block center

Tidaklah malu nan sagadang nangko 'bagulimang Sapanuah muko tidaklah hino sahino nangko hino balungguak dikapalo. Kini baitu malah dek kito baralek malah kito kini nangko kito pantjang malah galanggang ijo galanggang pantjari djudu nan kadjudunjo Adiak kanduang dek hambo nan banamo Puti Santan Batapih. Koknjo lai gadai ka tatabuih malu kok lai ka tatuntuik mak tahu urang nan bahaso turah lai babaru bak tahu urang nan bahaso idjuak lai basaga buliah nak Samo2 tahu dimasin garam mak samo2 manangguang nan bak 'adat satjaro hiduik baleh mambaleh koknjo Sjariat mamandang zhahir koknjo Hakikat mamandangBathin".

Mandanga titah Dan bak kian mufakatlah urang sado nan rapek nantun alah dapek kato semufakat untuak ka mamantjang galanggeng dibagi karadjo maasiang2, satangah paí karimbo pai mantjari kaju satangah pai mantjakau taranak untuak djuadah dihalek djamu.

Dek tjakap tukang bakaradjo alah sudah malah garan gelanggang nanten rantjak nan bukan alang2 baukia ba mego2 nan barirai ba langit2 tunggak bapaluik djo kain kuniang rupo sudah langgam tabao tabaolah [ 20 ]

kabasaran radjo2.

Tigo bulan lamonjo tukang bakaradjo lah hasil sado nan paguno lah dilapeh malah surek kahilia djo ka mudiak nan djauah surek dikirimkan nan dakek diusua datang. Galanggang bamulai hanjo lai lah banjak Sutan nan datang alah banjak Djuaro nan tibo sabuang djo djadi sangaik mandjadi taruah batampin timba baliak ameh djo perak alah babungguak urai nan alah ba katjo2 parah tadji bak disukari siriah mandjadi sarok balai gambia mandjadi tanah lijek.

Alah limo bulann galanggang rami lorong kapado Nangkodoh Baha tidaklah ado basanang hati sabab nan dihati alun lai lapeh nan diniat alun lai sampai sanan bakato injo kapado adiak kanduangnjo ijolah Pati Santan Batapih: „Manolah adiak kanduang Santan Batapih siapkan malah sagalo nan paralu aturlah hidangan sålangkoknjo tjukuikkan makanan djo djuadahnjo usahlah adiak katinggalan sjarat hedangkan dilapiak Manggalo agiah batirai bakulambu usah tatjatjek adat kito usah taupek karano baso usah buruak karano karenah adiak.

Kok sanjampangnjo tibo Kambang Luari anak dek radjo Duo Baleh Koto sonsongkan dek adiak djo tjarano surah iriangkan dek dajang2 djo panginang bao naik ka ateh rumah duduakkan awaknjo diateh kasua Manggalo nampakkan dek adiak sajang adiak padjasokan bana elok2 pandai2 malah adiak ba purak2 barikan makanan nan lamak2 lakukan malah ramuan pakasiah tjukuik pitunang santuang pilalainjo. Kok lai untuang pado kito tapupuih malu dikaniang tahapuih arang dimuko".

Mandanga kato kakak kanduangnjo tipak dek Puti [ 21 ]

Santan Batapih alah mandanga kato nan bak kian basigap malah hanjo lai lalu disuruah si Kambang nan banjak mahedangkan djamuan djo djuadahnjo langkok sagalo makanannjo.

Lorong kapado Nangkodoh Baha dipabuek malah surek saputjuak ijo kapado Kambang Luari: Tuan kanduang Kambang Luari nan ditanah Duo Baleh Koto nan dikarambia nan atok tungku anai: dek tuanku Radjo Mudo. Ikolah surek nan sapucjuak sarato siriah nan sakapua ka ganti badan diri hambo datang mandjalang kanduang. Adapun mukasuik djo sangadjo ijo handak mandjamu tuan datang karanah Tandjuang Subaliak kan ijo kami mamantjang galanggang ijolah galanggang pantjari djudu nan kadjudunjo adiak kanduang hambo nan banamo Puti Santan Batapih,

Alah banjak Sutan nan datang alah banjak radjo2 nan tibo surangpun tidak nan katudju, Tipak dibadan diri hambo haram talak kok barandjak dari tuan kanduang nan kadjudunjo adiak hambo kok lai untuang baik dikami tidaklah cuan manulak tantangan itu basugiro malah tuan datang.

Templat:Block center

Surek dibao dek Dubalang ijo karanah Duo Baleh Koro diretjak malah kudo taruih dipatju maso itu tidaklah tabado kantjang larinjo.

Templat:Block center [ 22 ]Aliahnjo kapado Kambang Luari sadangnjo ma ngalai2 dikurisi sadang ba manuang2 maso itu duduak di jangkan rumah gadang tibolah Dubalang mambao surek saputjuak sarato siriah salangkoknjo lalu ditarimo malah surek nantun dek Kambang Luari lalu dibatjo maso itu dari awal sampai akhirojo sadang mambatjo surek nantun siriah dikunjahnjo djua sarinjo alah dilulua sapahnjo dibuangkan ka halaman kaleknjo tingga di rakungan.

Tidaklah lamo antaronjo lah lalu malah ramuan nan badjampi jalah ramuan pitunang djo pakasiah hati nan tidak sanang lai darah alah ba dabok2 pikiran tjewang tak manantu pangana ka halek Puti Santan Batapih saraso tabajang diruang mato talinteh rupo di angan2. Alah dihinok dimanuangkan diukua djo pikiran surang diri makin mamabuak paratian tadorong kasiah ka bakeh Pati Santan Batapih rupo nan alon kalihatan nan batamu sakali balun baitulah konon pakaaiah lakek.

„Koknjo denai tidak pai ka galanggang nantun kok bodoh bana awak djanjo urang awak anak radjo djanjo Urang lagipun Sutan dinagari". Alah lamo duduak bapikia sanan mahimbau injo maso itu : „Manolah adiak kanduang Puti Bungsu mari kamari malah adiak kalua kan malah pakaian denai kini djuo denai nak pai ka Balanggang ijo karanah Tandjuang Subaliak ikolah kulansiang nanlah tibo ikolah panggilan nan lah datang. Koknjo tidak denai pai kito kok diupek urang kamudian tidak doh tatjaliak dunia urang laimoh awak anak radjo2 bukanlah urang kabanjakkan sadjo kito kok dihinokan orang". [ 23 ]Sinan mandjawab Puti Bungsu: „Manolah kak tuo. djanjo denai kok buliah pintak djo pinto, usahlah tuan pai baralek sakali nangko bapikia malah tuan saketek urang kok handak mandjapuikkan baleh sabab injo mandapek malu dahulunjo sabab injo datang mamaso denai handak dikawininjo. Kok djadi djuo tuan kakian sanjampang dibarinjo makanan nan lamak2 kok lalu budjoak djo dajonjo alamaik kasansai bulan kito".

Mandanga kato nan bak kian mandjawab Kambang. Luari: „Manolab adiak djanjo hambo dangakan malah elok2 kok baitu kato adiak tidaklah satudju djo hambo usahlah adiak banjak bitjaro salorong rantangan di diri hambo tidak tabambek djo tatagahkan sungguhpun adiak tidak suko namun hambo ka pai djuo".

Lorong kapado Poti Bungsu habiblah akal djo bitjaro dipudjuak djao tuan kanduang alah habih tenggang djo kalaka alah sa panek2 managahkan sanan manangih Puti Bungsu manangih babibo hati lalu bapantun ba Ibaraik:

Templat:Block center

Kununlah dek urang Kambang Luari tidaklah paduli dek injo lai hati gadang tidak tabado lalu mamakai banjo lai dipakai sarawa pandjang pandjuik kaki guntiang nan tjaro Salahan bamina batatah manjak dipakai pulo badju biludu langannjo þabuogo djo baṭarawang lah lakek deta saluak serong lakeklah pulo si sampiang kain bugih haluiḥ.

Ditjaliak kapado dang tampannjo rantjak tidak [ 24 ]buruak pun tidak sadang elok dipandang mato lalu turun injo kahalaman kudo alah tasadio djo palanonjo di ratjak kudo hanjo lai kudo manduo lari kantjang adang2 mandarap mangguratiah bunji ganto bak batimang pai tigo pulangpun tigo adang2 tadanga tinggi adang2 radanga randah man daju2 paratian lah banjak kampuang nan talampau lah banjak nagari nan tasinggahi djauah basaring dakek djuo hampia karibo hanjo lai ijo diranah Tandjuang, Subaliak,

Alah tibo tjando didalam kampuang taruih sakali ka galanggang biru biru urang nan banjak: „Dari manokoh Sutan nan datang nangko salaruik salamo nangko galanggang rami balun paranah Sutan nangko kamati dimanokoh dusun nagarinjo antah kok tahasuik dari bumi antah kok turun dari langit sariklah Puti ka djodunjo laranglah Sutan ka bandiangnio".

Sadang dek urang nan bamain digalanggang tipak dinan kalah bahibo hati tampan kausai malah galangang sabab, lah tibo urang nan paruik ka djudunjo Puti Santan Batapih mano nan manang alah bagiding buti tapi baru manampak urang nan baru datang nantun lah lupo di kalah manang,

Alah sampai kaba kapado radjo Nangkodoh Baha galak tasanjum samaso itu dilapeh pandang kiri djo kanan pandang dakok ditukiakkan pandang djauah dilajangkan dipandang katangah galanggang alah tampak surang urang diateh kudo sadang dikarumuni dek urang nan banjak satuan bakato Nangkoloh Baha: „Manolah adiak kanduang Santan Barapih alah datang malah Satun nan rantjak ijolah nan kadjudonjo adiak kanduang lonjongkan malah dek adiak ka galanggang baolah sirah [ 25 ]di tjarano pudjuak dek adiak elok2 bao naik malah ka rumah kito mauleh usih mambuku mangasan".

Mandjawab Puti Saatan Batapih:Tuan kanduang. badan hambo djiko baitu kato tuan hambo sugiro malah pai", lalu turun injo kahalaman dihiriangkan dek dajang2 djo panginang si Kambang marabao siriah tjarano langkok djo daun djo timbakau bajang alah turun tjando kahalaman bakadja tjatjak ateh paran bakadji bajang2 gigi gigi nan putiah bak tjamin taruih rantjak nan bukan alang2 badjalan sigandjua lalai alu tataruang patah tigo samuik tapidjak indak mati bak sarupo dewa dari langit kipeh basabuang kiri kanan.

Alab tibo ditangah galanggang sanan bakato Puti Santan Batapih: „Manolah tuan kanduang Kambang Luari salaruik salamo nangko alab babilang bulan galanggang rami tuan nan tidak kundjuang datang antah kok su- rek nan tak kundjuang tibo antahkoh kulansiang nan tak kundjuang sampai, “Ikolah siriah nan sakapua sara to rokok nan sabatang ka ubek hauih di padjalanan sadjauah mangko tuan kamari";

Mandanga kato nan bak kian takadjaik Kambang Luari lalu turun dari ateh kudo tasirok darah didado mantjaliak rupo Puti Santan Batapiah gumanta rasonjo pasandian lamo sabanta antaronjo nan bak kian diam- malah siriah ditjarano sarato rokok nan - sabatang alah dikunjah malah siriah lalu dihisok malah rokok sanan bakaro Puti Santan Barapih: „Manolah tuan kan- duang Kambang Luati roh melah kira naik karumah salah tjando dipandang arang tak patuik kito lamo di galanggang". [ 26 ]Lorong kapado Kambang Luari kapalo bak raso ka rangkah pamandangan alah ba bega2 paruik bak raso ka muntah dek mamakan siriah nan alah badesokan saraco timbakau nan alah baramuan. Alah panjang sana Kambang Luari lalu ditatiang dek Dubalang ba samo2 ka ateh rumah gadang dilatakkan diateh kasua taba, Tidaklah lamo antaronjo lah tahu injo di dirinjo ditjaliak suok djo kida dilapeh pandang, bakuliliang sinan tampak Puti Santan Batapih sadang duduak manjudji djo manarawang Sanan bakato Puti Santan Batapih: Tuan kanduang Kambang Luari malah kito malah ba samo2 alah litak malah tuan agaknjo nasi lah dingin manantikan".

Kununlah dek Kambang Luari alah hilang pikiran nan bana, alah bak sarupo bantiang gadang-dilakekkan kili2 namuah sadjo dikarakkan kaluwannjo namuah djuo dek karano alah tamakan diramuan tidak takana lai kampuang djo halaman tidaknjo tahu dihati hibo pikirannjo kapado Puti Santan Batapih sadjo tiok ditjaliak Puti Santan Bitapih hati batambah mabuak djao ijo bana nan bak pantun urang:

Si ajuah tabang minilantang
hinggok di pulau Indopuro,
Biduak patjah pandajuang bilang
Pulau dihadang djauah djuo.

Dalam ukatu masa itu naiklah radjo Nangkodoh Baha sarato tibo injo bakato: „Manolah tuan kanduang Kambang Luari alah lamo bana tuan hambo nantikan alah babulan galanggang rami alah banjak radjo nan tibo tidaklah ado nan katudju tidaklah saukua djo sapa dan ijolah nan ka djudunjo adiak kanduang hambo nan [ 27 ]banamo Puri Santan Batapih. Kok buliah pincak djo pinto usahlah tuan manulak tantang itu usahlab tuan batangguah ijo kadjadi ajandjungan Puri Santan Batapih",

Kununlah dek Kambang Luari tidak edo iojo mandjawab galak tasanjum samaso itu kok ditjaliak dipara tikan bana dipandang laku djo parangainjo ijolah inguah sarato djo pandianjo sanan tasanjum Nangkodoh Baha alah mukabua malah nan diharinjo lalu bakato banjo lai; „Kini baitu malah lai ikolah radjuik dengan sabik pai- manjabik rumpuik gubalokan malah kudo denai. Tapi kalau lai aamuah Puti Bungsu denai nikahi sarang- kek malah kito baralek djikoknjo tidak namuah dini kahkan dengan hambo ikolah pisau ka pandabiahnjo bunuah malah kiņi djuo".

Mandanga kato nan bak kian adang2 tibo pikiran nan bana merah njalo warono muko Kambang Luari Sangaik padiah didalam hati tapi adang2 babaliak rajo Iblis nan alah basarang di djantuang dek karano ramuan nan alah bakaradjo tumbuahlah pikiran nan tak elok namuah injo pai mambunuab ......... nan banamo Puti Bungsu. Sadang ba manuang2 djuo bakato Nangkodoh Baha: „Lakeh malah tantukan kini nang- ko kok ka tidak tidakkan bana buliah nak tantu kito basadio sagalo nan paralu".

Sanan mandjawab Kambang Luari: „Manolah tuan Nangkodoh. Baha kalau baitu. pintak tuan sagiro malah hambo pai kini djuo asal leh lai kalakeh hambo kawin iyu dengan Puti Santan Batapih koknjo tidak namuah adiak hambo kawin djo tuan tantulah hambo tidak pulo djadi kawin djo Puti Santan Batapih". [ 28 ]Dek urang Nangkodoh lau dilarikan malah pisau nan tadjam sarato kain putiah nan sahero tidak tabado gadang hati niat bak raso kasampai djuo galak tasanjum maso itu.

Lorong kapado Kambang Luari alah ditarimo pisau djo kain lalu tagak hanjo lai turun sakali kahalaman diratjak malah kudo hanjo lai dipatju sakali maso itu kudo manduo lari kantjang tidak tabado kantjang larinjo banjaklah nagari nan talampau djuah basarang dakek djuo hampia katibo hanjo lai alah tibo dilua kampuang kununlah pikirannjo Kambang Luari maso itu adang2 takana dinan bana namuah carsonjo manggandjua suruik adang2 tibo dajo Iblis: „Namuah tak namuah adiak denai kawinkan djo Nangkodoh Baha bia denai bunuh sampai mati".

Kudo balari djuo maso itu alah ribo garan disanan ijo dihalaman rumah gadang lalu turun dari ateh kudo dipauikkan kudo dibawah kaju kamuniang badjalanlah injo tjando karumah.

Sanan takadjuik Puti Bungsu mantjaliak rupo karenah kakaknjo ijola parangai Kambang Luari ditjaliak adang rupo mukonjo adang2 putjek nan bak kain ganiah dang2 merah nan bak buah sago lalu bakato maso itu: "Manolah tuan kanduang djanjo hambo tuan den Kambang Luari apokoh sababnjo damikian rupo tuan nan bak sarupo dikadja hantu djahek balun lai paranah tuan nan bak nangko apokoh sabab karanonjo tarangkan djuoalah pado denai".

Mandjawab Kambang Luari: „Adiak den Puti Bungsu dangakan malah dek adiak elok2 buliah den tjurai den paparkan nan salorong badan hambo nangko ijo [ 29 ]25 —

disuruah dek radjo Nangkodoh Baha untuak mangam. kan nan babaso adiak ka dinikahinjo djikoknjo adiak: tidak namuah hambo pun tidak pulo djadi nikan de- ngan Puti Santan Batapih iko moh lai pisau diberikan- ajo disuruhajo hambo mambuauah adiak djiko manu- lak adiak tantang itu".

Mandanga kato nan bak kian heran tatjangang Pu- ti Bungsu gumanta rasanjo pasandian purjeklah rupo- njo sakutiko catjameh bana didalam hati lalu bakaro maso itu: „Manolah tuan kanduang. Kambang Luari dangakan dek tuan kato hambo:

Templat:Block center


Kini baitu malah dek tuan usahalah tuan babalik ka nagari Tandjuang Subaliak koknjo datang radjo Ning- kodoh Baha kamari awak den malah nalawanojo baru. bek malah tuan dahulu disiko kok lai untuang baik di kito sehat malah tuan babaliak".

Mandanga kato nan bak kian bangih berang Kam- bang Luari matunjo batambah sirah lako mahariak ma- so ita: „Manolah kau Puti Bungsu usahlah banjak2 kato djuo koknjo tidak namuah kau denai nikahkan djo radjo Naagkodoh Baha namun dihari nan sahari nangko denai buauah djuo malah kau tidak siapo ka- alarang tidaklah ado urang nan ka mahambek denai [ 30 ] tjaraikan kapalo djo badan kau. Denai ka kawin kini djuo "ijo djo Puti Sanţan Batapih".

Dak urang puti Bungsu mandjawab djuo injo maso itu : „O tuan kanduang Kambang Luari sadjak samulo denai tagahkan tuan pai ka galanggang Puti Santan Ba apih tapi tuan tidak namuah denai tagahkan kinilah iko ka djadinjo.

Kini baitu malah dek tuan dek karano tuan harok di djandji hampo pitjajo tuan dimuluik manjib takitjuah tuan di kato2 nan lamak tidakkoh tahu tuan dinan sa- bananjo bahaso Nangkodoh Baha akan mambalehkan sa- kir batinjo nan dahulu. Dahulu kan lai injo datang ka- mari samaso bapak mamanrjang galanggang ijo galang- gang pantjari djudu untuak hambo injo mamintak kadja- di rang sumando kapado tuan tapi denai tulak pinangan- njo sabab hambo lah tahu di karenahnjo alah dapek di hambo mangatahui budi djo akalnjo".

Bakato Kambang. Luari: „Manolah adiak djanjo hambo usahlah adiak banjak2 kato usahlah adiak ba. njak2 rundingan djuo susuikkan denai ka halaman ika- lah pisau nan alah tadjam ikolah gantang ka tampek darah kau".

Kununlah dek urang Puti Bungsu ajia mato giriang gumiriang djatuah tjilek djatuah duo nan bak maniak putuih talinjo nan bak intan putuih pangarang mandja- wab djuo injo maso itu: „Manolah tuan kanduang ham- bo kok baitu bana kato tuan denai nan tidak ka ma- lawan tapi mananti malah tuan sakutiko njak hambo tanak malah nasi dahulu untuak adiak kanduang Tjin- dai Taberai".

Alah sudah ditanak nasi sarato djo gulainjo lalu [ 31 ]diambiak adiak Tjindai Taberai manangih dipaluak adiak ditangisi manangih ma isak2 bapantun bahibo hati:

Sadjak ka Mungka urang digaduang
banjaklah silaro nan manggerai,
Sadjak paningga ajah kanduang
banjaklah sansaro nan dirasai.

Dilalokkan adiak kadalam buaian sanan bakato Puti Bungsu: „Manolah tuan Kambang Luari toh malah kito pai karimbo elok disanan denai tuan bunuah koknjo disiko denai tuan bunuah kok tau urang kampuang tidaklah ka djadi mukasuik tuan tapi sungguahpun baitu bana mananti djuo malah tuan sakutiko hambo sanduakkan malah nasi untuak adiak kanduang Tjindai Taberai", lalu disanduak malah nasi dibungkuih malah djo sambanjo dilatakkan kadalam kampia dimasuakkan kadalam buaian: „Adiak kanduang laloklah lalok laloklah adiak den buaikan".

Ajia mato ba darai2 nan bak maniak putuih talinjo nan bak intan putuih pangarang lalu mamakai hanjo lai lah lakek kain dengan badju sarato subang dengan galang. Alah sudah basikek djo babadak lalu turun kahalaman dihiriangkan dek Kambang Luari surang pun tidak ado urang nan batanjo dipaluruih sadjo kadalam parak ditjari djalan mamutuih alah tibo dilua kampuang handak mandjalang padang giriang2 lapehlah pulo dari sanan alah tibo ditapi rimbo sinan bakato Puti Bungsu: "Manolah tuan kanduang hambo kok buliah pintak djo pinto usahlah kawin tuan djo Puti Santan Batapih koknjo kawin djuo tuan bialah denai basusah pajah denai tjarikan malah nan kapatuik. nan satolkk sabandingan djo tuan", [ 32 ]- 28

Sanan mandjawab Kambang Luari: ,,Usahlah baniak2 kerjek usahlah banjak2 rundingan disiko sadjolah adiak denai bunuah tidak guno dirimbo gadang diisi nan ka mari disiko ka mari djuo kok hati alah barembong Patang djuo buliah nak lakeh denai babaliak ijo kamuah Tandjuang Subaliak urang kok tah panek manancikan den”.

Mandanga kato nan bak kian lalu mandjawab Puti bungsu : „Toh melah kito aguk ka dalam rimbo gadang buliah nak suci dari urang nan lalu kokajo disiko denai tuan bunuah kok tampak dek orang kampuang tidaklah ka djadi mokasuik tuan”, lalu badjalan djuo samaso itu.

Alah ribo ditangah rimbo gadang dek urang Puti Bungsu ditjubo djuo mamudjuak Kambang Luati tapi ruponjo tidak dapek di lalukan kabanaran lai, ijo lah sangaik bana baruka pikirannjo sanan manangih Puti Bungsu :

Templat:Block center

Tidaklah lamo antaronjo Jah tampak rumpun pua banjak sinan bakato Kambang Luari: ,,Manolah adiak den Puti Bungsu baranti malah kito disiko eloklah [ 33 ]disiko adiak denai bunuah".

Mandjawek Puri Bungsu: "Djiko ka tuan bunuah djuo manantilaḥ tuan sakutiko", lalu diluluih galang djo subang sarato djo tjintjin nan didjari dibukak pulo maniak dengan rantai lalu dibungkuih djo saputangan ajia mato badarai djuo. Alah sudah sado nan bak kian basanda injo ka batang kaju lalu bakato maso itu: "Manolah tuan kanduang Kambang Luari lah denai kini denai nan tidak ka malawan buliah nak pai tuan babini nan ka pambajia badan den nangko alah ka sanang bana hati tuan".

Lorong kapado Kambang Luari tidaklah ado nan ditjatuahkannjo awaknjo basigap hanjo lai diambiak malah pisau maso itu lalu ditikamkannjo pisau kalihia Puti Bungsu darah manjambua maso itu ditampuangnjo dengan gantang iambiak malah kain pandjang Puti Bungsu disaoknjo malah bangkai Puti Bungsu. Gadang hatinjo tidak tabado lalu badjalan hanjo lai ijo malah tidak ado manaruah hibo dihatinjo dek lah digaro Sjetan djo Iblis.

Kununlah dek Puti Bungsu nan bak sarupo tjatjiang kanai tokok lah taganang darah samaso itu. Allahu Rabbi nan katahu namun baitu bana lorong kapado Kambang Luari tidaknjo ado malihek kabalakang ba lari2 sadjo maso itu tabuang darah dipatjiknjo djuo dek tjapek awaknjo balari alah tibo dihalaman rumah gadang lalu diratjak kudo hanjo lai dipatju sakali ka nagari Tanjuang Subaliak tidak ado injo malihek kiri kanan.

Dek lamo lambek nan didjalan djauah basarang dakek djuo kok dakek tibolah garan ijo dihalaman rumah Puti Santan Batapih sanan batamu djo Radjo Nangkodoh [ 34 ]Templat:Block left

Mandanga kato nan bak kian lorong kapado Nangkodoh Baha lalu ditjaliak tabuang nantun tampaklah sanan darah hiduik Allahu Rabbi gadang hatinjo sadjuak rasonjo paratian galak tabahak maso itu:

Lorong dek Kambang Luari bakato injo maso itu: „Manolah tuan Nangkodoh Baha pabilokoh denai kawin elok sugiro malah tuan usahlah di lambek2kan djuo hati basarang gundah djuo”.

Sanan mandjawab Nangkodoh Baha: „Manolah adiak kanduang Kambang Luari salorong tantangan nantun tidak usahlah baguluik bagalosang urang pantjameh gadang kanai bialah lambek asal salamaik tidaklah guno adiak tagamang tantang itu. Urang pantjameh lakeh kanai urang panggamang mati hanjuik kini baitu malah dek adiak bukaklah pakaian nan rantjak nantun deta tukari djo saok kampia badju tukari djo kulit rarok kanakkan sadjo sarawa karok ikolah sabit dengan radjuik sabitkan malah rumpuik untuak kudo usahlah maleh tantang itu kudian buliah adiak kawin”.

Dek urang Kembang Luari dituruik sadjo kato nantun alah dibukak pakaian nan rantjak lalu dilakekkan badju buruak sarawa buruak diambiak sabit dengan radjuik badjalanlah injo pai manjabit rumpuik.

Alah pai injo manjabit rumpuik katanah banto ba[ 35 ]Templat:Right

haru sakali mabelokan sabit lah luko rantang djari ma- nih maklumlah kito tantang itu awek naon mandjo sa- djak ketek sakali balun bakaradjo ba alun paraneh mangakok sabit saman manangih Kambang Luari paruik alah teraso litak sanan takana dinan bana manangih sambia bapanten:

Templat:Block center [ 36 ]— 32

Hari lah badarok patang hanjo lai lah didjudjuang malah radjuik manudju injo kakandang kudo lalu diba- ri makan kudo. dapek upahnjo karak babijak itu kara- djo tiok hari,

Templat:Block center

Adolah saurang radjo nan banamo Sutan Radjo Ali baduo dengan adiak kanduangnjo nan banamo Sutan Ra- djo Budjang u̟rang ranah tanah Pakapuran nan dilereng gunuang Timbulun. Kan injo pai baburu kidjang lah sasek didalam rimbo lah tapisah injo baduo lah batja- rai injo maso itu.

Lorong kapado Sutan Radjo Ali tampaklah dek injo buruang balam sikua diateh kaju lalu ditenok malah si- napang sadang mambidiak mantun buruangpun tabang kakaju nan lain dituruikkan sadjo samaso itu. Alah pa- rek injo manuruikkan lalu başaduah dibawah keju ga dang baru tibo injo disanan tampaklah rabudjua surang urang basaok djo kain pandjang lalu didjagokan malah Utang nantun tapi himbau Dan tidak basahuti dihampi- ri malah banjo lai lalu dibukak malah kain nantun ta- kadjaik sanan Sutan Radjo Ali dilihek ruponjo urang mati badabiah dirasoi pagalangan tangannjo ruponjo lai mandanjuik djuo ditjaliak rupo romannjo rantjak pan bukan alang2 djatuah biba didalam hari tamanuang sa- nan Sutan Radjo Ali, Ditjari ubek didalam rimbo lalu dilakekkan malah ubek sarato dengan panawanjo.

Alah sebulan lamonjo didalam rimbo gadang nantun alah tahu Puti Bungsu diditinjo sanan bakato Sutan [ 37 ]MILIK PERPUSTAKAAN

BALAI BAHASA PADANG

Radjo Ali: „Manolah tuan Puti djanjo hambo danga- kan malah elok2 kok disabuik namo tidak tahu dima- no bana dusun djo nagari dimanokoh kampuang djo ha- laman jurai paparkan malab pado hambo".

Mandanga dikato nantun heran ratjangang Puti Bungsu ditjaliak suok djo kida. tidaklah ado urang nan lain lab njato awak didalam rimbo gadang.

Lamo sabanta antaronjo sanan bakato Puti Bungsu: „Manolah ruan djanjo hambo koknjo ita tuan tanjokan Tidaklah takana lai dek hambo tidaklah guno disabuik bana kini nangko ato hanjo dari hambo rilahkan ma- lah djariah pajah tuan budi tuan hambo tarimo tidak djo apo ka dibaleh".

Mandanga kato nan bak kian mandjawab Sutan Ra- djo Ali: „Siapolab garan namo Puti buliah pak tantu hambo mahimbaukan".

Mandjawab sınan Puti Bungsu: „Kok itu tuan ta- njokan namo hambo ijolah si Bungsu urang panggia- kan" Dek urang Sutan Radjo Ali bakato djuo maso itu: „Manolah Puti Bungsu djanjo hambo kok lai su- ko adiak roh melah kito pai ka kampuang ijo ka na- gari tanah Pakapurau nan dilereng gunung Timbulun tidak guno kito lamo disiko dangakan dek Puti pantun hambo:

Templat:Block center

Melah kito pai ka dusun caraiak hambo ijo ka dangau pondok buruak". Sanan mandjawab Puti Bungsu Tipak dibadan [ 38 ]— 34

diri hambo dangakan dek tuan elok2;

Templat:Block center

Bia pan djapuik2 ajia bia pan tjari2 kaju djo suko hati hambo manuruik".

Mandanga pantun Puti Bungsu galak tasanjum Su- tan Radjo Ali sanan bakato hanjo lai : „Toh melah kito barangkek malah lai tidaklah guno kito lamo di- siko". Alah badjalan hanjo lai badjilan ba hiriang2 di- turuikkan arah matohari tabanam dek lamo lambek di- djalan alah lapeh dari rimbo gadang handak manam- puah padang ribo2 lapehlah pulo duri sanan alah talam- pau pulo padang sikalamuntiang Sanan basuo labuah gadang.

Alah tigo bari lamonjo badjalan lah tibo tjandonjo di tapi kampuang ranah Tanah Pakapuran diansua djuo malah badjalan lab tibo dalam kampuang disonsongkan dek Dubalang nan barampek sanan manjambah Duba- lang nan barampek: „Ampuolah kami dek tuanku ma- nuruik barito dari Sutan Radjo Budjang babaso tungku sasek djalan didalam paburuan tjamchlah kami nan ba- Bamo alah kami silaų tampek paburuan tidaklah tuna nan basuo. Usahlah tuan salah tatimo salorong tanta- ngan tuan Puti nangko bari tarang malah dek tuan aak Sanang didalam hati suni didalam kiro2",

Sanan mandjawab Sutan Radjo Budjang: „Manolah Dubalang nan barampek koknjo itu Dubalang tanjokan [ 39 ]Templat:Right

Patuiklah pulo batjameh hati tapi samantang pun baitu.. tidakkoh ka baiknjo kito ka ustano dahalu disanan ki- to ba bitjang2".

Alah naik Sutan Radjo Ali Sarato dengan Puti bangsu ijo ka ateh rumah gadang dihirangkan dek Dubalang nan barampek. Satibo di ateh rumah taka- juik Sutan Radjo Budjang dek marcjaliak kakaknjo alah babaliak baduo pulo djo surang parampuan sanan bakato maso itu : „Daulat kakak kanduang hambo lai djuo moh kiro ka basuo kok tidak Tuhan nan mano- Jung mungkin tidak batamu lai.

Nan samaso denai pai djo tuan. ijolah pai baburo. kan hambo manuruikkan salak andjiang. Diwakatu ba- balik katampek samulo djalan nan tidak tantu lai ka ditumpuah itulah sababojo mangko kito tapisah”.

Lorong kapado Sutan Radjo Ali lalu ditjaritokan pulo malah paraṣaian samandjak tapisah dari aḍiaknjo Sampai batamu djo Puti Bungsu. Aleran di Dubalang barampek alah sanang hatinjo maso itu kuounlah dek si Kambang Biduan Sati nasi alah cahedɛng djo dju- adahnjo sanan bakato sambia bapantun :

Templat:Block center

Alah makan dang ba samo2 makan sasuok duo su- tjuknik katigo injolah kanjang alah lah marokok makan siriah sanan bakato Sutan Radju Ali: „Manolah adiak kanduang Pati Bungsu sarato djo sutan Radjo Bu- djang koknjo lai sabarih sabalabeh lai saukua djo sa- ngko nan niat dihati denai sa buliah2 bali djo pinto [ 40 ]— 36

koknjo lai sasuai dikito mukasuik dihati denai ijolah handak kenduri balek kawin".

Mandanga kato nan bak kian sanan mandjawab Pu- ti Bongsu : „Manolah tuan kanduang kaduonjo danga- kan malah dek tuan elok2 usahlah tuan salah tarimo Tipak dibadan diri hambo tidaklah ado ka manupang tapi sungguh pun bairu baṇa ado saketek nan maru- suah guno baik tuan tebaleh balun“,

Alah panek ba bintjang2 dipeklah kato samufakat rundingan sasuai maso itu lalu dijari hari nan baik ku- tiko nan elok ijolah hari Kamih patang Djuma'at ijo sabulan sasudab itu urang pun basadio banjo lai sata- ngah pai karimbo manjari pakajaan satangah mambuek balai2 ado no manumbuak padi ba mitjam2 karadjo nan dikakok.

Hıbih hari baganti bari habih pakan baganti pakan alah sampai sabulan kalamonjo tibolah hari nan kutiko nan elok dipatang Kamih malam Djuma'at lah hadir Pangulu djo Handiko sarato Imam dengan Chatib ju- kuik rang Tjadjak Pandai dalam nagari Tanah Pakapu- ran. Lorong kapado Tuanku Kadhi lah dibatjokan ka- tubah nikah idjab djo kabul alah salasai urangpun man- do'a banjo lai sasudah minum dengan makan sarato marokok makan siriah halek mamuhun pulang hanjo lai ijo katampek masiang2.

Templat:Block center

Aliahnjo kapado adiak kanduang nan banamo Tjin- dai Taberai samandjak paningga kakaknjo Puti Bungsu [ 41 ]MILIK PERPUSTAKAAN

BALAI BAHASA PADANG

Templat:Right

biapun umuanjo limo tahun baru tahu polu dihati rusuah tuk hari injo baranjo kapado si Kambang Manih. Dek urang si Kambang Manih dipudjuak djuo ba elok2 di- rintang dibao ba main2.Alah sapakan Puti Bungsu ti- dak ada babaliak injo nan pai baduo djo kakaknjo Kam- bang Luari urangpun manaruah tjameh didalam hati di- sinanlah baharu mufakat anak nagari pai mantjari dilu- peh urang hilia djo -mudiak satangah pai karimbo sa- tangab pai ka nagari nan sakuliliang.

Adolah pada suatu malam sadangojo si Kambang Masih sadang lalok lamak naiklah urang maling ba- ampek urang diambiaknjo pakaian nan tagantuang didin- diang Sarato taruih injo kabiliak ijo katampek- Puti Tindai Taberai tidur. Satibo didalam biliak ruponjo Puti Tjindai Taberai alun [a] cidna sanan mamakiak Pu- ti Tindai Taberai urang pun tasintak kasadonjo.

Lorong kapado urang maliang nantun malompek injo kahalaman lalu lari kalua kampuang. Kununlah dek urang kampuang dipakadjakan ba samo2 tapi tidak takadja doh larinjo urang maliang nantun urangpun ba- baltak hanjo lai ijo karumah Puti Tjíndai taberai. Sa- sandjak waktu itu rumah didjago dek Dubalang.

       Templat:Block center

Habib bulan baganti bulan alah tibo pambari Allah lah hamil Puti Bungsu tidaklah lamo antaronjo lah tju- juah bilangan bulannjo tibolab maso pambari Tuhan lah lahia agaknjo laki2 lalu dibari namo maso itu ijo- Budjang Duano Kununlah dek Bujang Duano ga[ 42 ]dangnjo bak di ambuang2 nan bak birah ditapi lasuang diasuah dek dajang2 djo panginang.

Lorong kapado Puri Bungsu sasudah anaknjo labia injo nan sakit2 sadjo alah banjak dukun pa mandeso- kan ubek kok ubek alab sapancah rumah tipak dek Su- tah Radio Budjang rusuahiah hati mangiroi tidak tantu barang nan ka dikakoknjo,

Adolah pada suatu hari sadangnjo Puri Bungsu ma ngalai2 dilangkan rumah sanan lalu urang mandjodjokan kain lalu disuruah himbau dek si Kambang Biduan Sati urang nantun alah naik urang manggaleh sanan bara- njo urang manggaleh :. „Manolah tuan Puti djanjo ham- bo apokoh sababojo bambo dipanggia tuan Puti tarang- kan malah djaleh2 buliah nak sanang didalam bari nak sadjuak didalam kiro2".

Sanan mandjawab Puti Bungsu „Manolah tuan urang manggaleh tjubolah kambangkan dagangan tuan koknjo lai ado nan katudju dek hambo". Lorong kapado orang manggaleh lalu dikambangkan barang dagangan-njo langkoklah kain djo saruang Bugih sarato salen- dang sulaman Puti2. Takalo Puti Bungsu malihek kain salendang tasirok darah didado putjeklah rupo sakutiko gumanta rasonjo pasandian takana dikain nan dahulu ijolah kain salendang pusako mandehnjo lalu baranjo maso itu : „Manola tuan urang manggaleh bari luruih hambo batanjo dimanokoh tuan dapek mambali kain hangko usahlah tuan bakato duto"

Mandjawab urang manggaleh : ,,Kok itu nan Puti tanjokan aluran dikain salendang nangko baharu

hambo bali dari urang dilapau tjako jjolah dilapau Sutan Karunia nan balapau ditangah pasa kok namo urang [ 43 ]

nan mandjua kain salendang cangko jo indak djaleh dek hambo".

Saman bakato Pati Bangsu Manolah tuan Dubalang nan barampek pailah denai suruah denai sarajo kiai djuo. Baolah urang manggaleh nangko jo kalapau Sutan Karunia tjari dek tuan urang nan mendjua kain nangko.

Koknjo tidak dapek dek tuan urang nantun usahlah tuan babaliak kamari sabab baitu kato hambo ikolah pusako mandeh kanduang bambo lai batando bahikimat liheklah dek tuan djaleh2 kok indak basah kain nangko dimasukkan kadalam ajia salendang nangko kok tandonjo nan ka disabuik tiok suduik Makai tando salah banang".

Dek urang Dubalang nan barampek sarato djo urang manggaleh lalu dijaliak suduik salendang nantun kironjo ijo ado nan salah banang sano diambiak malah jia diparian dirandamkan kain nantun. Allah Ta'ala hajo sungguah ijolah indak basah kain nantun. Sanan nanjambah Dubalang nan barampek: Ampunlah hambo dek tuan Puti barilab izin kami badjalan ijo handak mandjapuik Sutan Karunia, Kok indak tabao dek kami urang naotun djo sajak isikan nasi untuak kami alah kasanang hati tuan Puti".

Alah badjalan Dubalang nan barempek dibao malao urang nan manggaleh pai mantjari lapau Satan Karunia lamo lambek nan bak kian alah basuo Japau nantun sanan batanjo Dubalang nan batampek: „Manolah tuan urang nan balapau. bari luruih kami batanjo sialah garan nan bagala Sutan Karunia".

Sanan mandjawab urang nan balapau: Kok itu tuan [ 44 ]

tanjokan nan bagala Sutan Karunia ijolah hambo bana apo mukasuik tuan tanjokan tarangkan malah djaleh2 nak sanang didalam hati tatjameh raso paratian".

Bakato Dubalang nan barampek: „Manolah tuan Sutan Karunia ado sabuah nan handak kami tanjokan ijakah tuan nan mandjua kain salendang nangko", lalu dihonjokkan kain nantud.

Dek urang Sutan Karunia baru mantjaliak kain salendang nantun mandjawab injo maso itu: „Manolah tuan djanjo hambo salorong kain salenlang nantun lah hambo nan mandjua kapado urang manggaleh mulo assajo kain nantun hambo bali dari surang urang hajo mangaku bagala Pandeka Manan kain nangko mungkinlah kapunjaan orang rumahajo. Sababnjo hambo bali kain nangko kan ijo Pandeka Manan ado bahutang makan disiko".

Bakato Dubalang nan barampek; Sutan Karunia kok indak salah Manglah tuan dimanokoh kini nangko Pandeka Manan hantakan kami katampek kadiaminnjo". Dek urang nan balapau lalu badjalan maso itu dihiriangkan dek Dubalang nan barampek pai manudju karumah Pandeka Manan dek lamo lambek nan didjalan alah tibo dihalaman rumah Pandeka Manan taruih sakali naik ka ateh rumah baru tibo diateh rumah didapati Pandeka Manan sadang duduak badjudi masa itu.

Sinan takadjuik Pandeka Manan sarato batigo urang kawannjo nan lain lalu batanjo Pandeka Manan: „Manolah tuan Sutan Karunia apo sababajo tuan datang kamari apo mukasaik didalam hati laikoh tuan kasato main mangapo urang tuan bao pulo".

Mandjawab Sutan Karania: Manolah tuan Pandeka [ 45 ]

Manan mangkonjo denai kamari bana ijo basabab bakarano salorong kain nan tuan djua dahulu", lalu dilihekkan kain nantun.

Bakato Pandeka Manan: „Djadi mangapo geran kamanojo mangko dibao baliak kain nagko tidakkoh jadi tua ambiak bukan toh alah tuan bujia".

Dek urang Dubalang nan barampek tidaknjo tahan hati lai mandangakan lalu bakato maso itu: „Mapolah tuan Pandeka Manan kini baitu malah dek tuan hari luruih hambo batanjo dari manolah garan kain nangko dimanokoh tuan bali dahulunjo tuan tarangkan malah pado kami buliah nak tantu kami mangiroi".

Sanan mandjawab Pandeka Manan: „Manolah tuan batanjo koknjo itu tuan tanjokan apo gunonjo tuan turuik tjampua tidakkoh tahu tuan dihambo iko nan banamo si Badu Atai nan bagala Pandeka Manan pan deka kalua djo kadalam", lalu tagak maijak langkah.

Dek urang Dubalang nan barampek dek mantjaliak galagatnjo Pandeka Manan sadjak samulo alah basiap basadio sadjak dari muloejo naik karumah tidaklah di-barinju bahinggo malah lai kaki lah pasiah dek bacjakak tanganlah mada dek mamaksak lalu disimpainjo Pandeka Magan cjakak mandjadi samaso itu ijolah barampek lawan barampek tjentang parenang didalam biliak baharak katangah rumah lalu sampai kajalaman.

Lamo djuo parkalahian nantun dek urang sigapi sasigap tapi malang katumbuah pado Pandeka Manan surang langkahnjo tagak didjandjang kanai dek kaki Dubalang Gagah tadjirambok djatuah ka halaman dilompeki dek Dubalang Gagah tangaonjo tapek [ 46 ]

manjakiak lihia Pandeka Manan. Dek kuatnjo tangan Dubalang Gagah mantjakiak nantun hampia tabudua mato Pandeka Manan samaso itu tidaklah injo dapek manggarik lai kungkuang lakek santuangpun tibo mangampun Pandeka Manan.

Alah sudah tjakak djo kalahi lalu dibao urang nan barampek nantun pai manghadap radjo ijolah Sutan Radjo Ali: „Manolah tuanku radjo kami ampunlah kami dek tuanku sababnjo mangko sadamikian dek kami Dubalang nan barampek manarimo parentah dari dahulunjo kaknjo lunak kami sudu koknjo kareh kami takiak nan Satantang urang nan barampek nangko kan injo malawan pado kami alah panek dengan lunak tapaso kami mangarehh djapuik tabao dek kami kamari.

Salorong urang nan barampek nangko ikolah urang nan mantjatjuah nan mantjatjau injolah nan mamaliang krumah Puti Bungsu".

Baru mandanga dikato itu sinan bakato Sutan Radjo Ali: ,,Manolah tuan Dubalang nan barampek kini baitu malah dek tuan baolah urang nangko ka Balairung Sari disinan malah kito sidangkan koknjo paruik piutang batarimo kokajo hutang ka dibajia Kini baitu malah dek tuan Budjang Salamat palu malah tabuah nan Laragan himpunkan sagalo anak nagari usua malah Paegulu djo Handiko ijo katampek Balairong Sari".

Dek urang Budjang Salamat lalu diambiak malah rotan sonsong sanan dilatjuik tabuah nan Larangan sembai manjembai tubuah nan banjak tubuah Djuma'at panjudahi. Alah bahimpun urang gadang ketek nan dilurah datang mandaki nan dibukit alah manurun tidak tabado banjak ummat tidak tamuek dinan lapang dinan [ 47 ]Templat:Right

aduang alah panuah pulo sanan manjarah Pangulu da- Iam kampuang: „Daulat tuanku radjo kemi ampunlah kami dek tuanku apokoh sababnjo tabuah babunji di- manokoh parit nan tarampa adokoh Pangulu salah hu- kum adokoh Dubalang rabuik campeh taucaukoh rando depek malu nagari manokoh nan manjarang tuanku ca- angkan malah pado kami buliah nak tantu pulo kami mangiroi".

Sanan manitah Sutan Radjo Ali: anolah Niniak Mamak dalam nagari sarato Bisa djo Pangulu mak sa- tato Imam dengan Chatib pun sagalo anak nagari Ajo mudo. Bukanlah ada sado nan bak tuo ajo hanjo ado sabuab kan jo samaso leh cjako tipak dek Dula- lang nan barampek ado injo manangkok urang barampek urang nan tuonjo banamo si Badu Atai Dan bagala Pandeka Manan sababajo mangko urang nantun ka di- sangko tasuo bukti nan dimaliangni ijolah kain se lendang kain pusako malah dek tuan Puti Bungsu.

Mingkanjo kain nantun djaleh nan bahaso pusako dek Puti Bungsu ado batando bahikiqat kok tandonjo dan ka disabuik adolah salah banang tiok suduiknjo kok bikimatnjo nan ka didjalehkan tidaknjo basah kain salendang, nantun dek ajia. Kini baitu malah dek Pa- gulu djo Handiko tjebolah pareso, parkato nangko bu- Lah nak tantu hukuman nan ka dititiakkan ijo manu. ruik sutjaro adat kito tangan manijantjang balin mami- kun buliah hutang nak babajaran kok piutang nak batarimo",

Dek urang Pangule djo Handiko sarato Imam de- gan Chatib pun dio urang Tjadiak Pandai dalam na- nti lalu diudji malah kabanatanejo. Kan ijo maso leh [ 48 ]Templat:Left

MILIK PERPUSTAKAAN

BALAI BAHASA PADANG

nantun tidaklah basah kain salendang tu dirandamkan kadalam ajia tidakojo namuah hanguih dimakan api pun ditiok suduikojo ado batando salah banang ka ampeknjo,

Lorong kapado Pandeka Manan baru manjaliak nan bak kian tapatjak paluah dikasiang gumanta raso pa- sindian adang2 merah warono mukonjo adang2 putjek nan bak kain ganiah. Sadang injo tapakua nanten nan batanjo Pangulu Tuo : „Manolah Pandeka Manan djanjo hambo kini lah djaleh tando betinjo alah basu- luah matohari alah bagalanggang mato rang banjak ta- rangkan malah elok2 ba apo sadjak samulonjo usahlah bakato nan bokan2. Koknjo tasuo dikaro duto batam- bah malah hutang nan ka dibajia". Dek utang Pandeka Manan tidaklah ado tampek mahilak lai bukti lah tjukuik kasadonjo mangakulah injo hanjo lai: „Kok itu nan ditanjokan itulah kato nan sabananjo satantangan kain nantun ijolah dapek maliang dek hambo jo dirumah Radjo Mudo nan di- ranah Duo Baleh Koto",

Kununlah dek Puti Bungsu baru mandanga dikato nantun sanan manangih manggaruang pan'djang takana diadiak nan ditinggakao ba apolah geran injo kini sa- laruik salamo nangko tidak tabatiak tabarito dek injo ijo kapado suaminjo Sutan Radjo Ali.

Dek urang Sutan Radio Ali mantjaliak rupo nan bak kian tidak tatahan hibo hati sabaklah pulo batinjo mamikiri sanan baranjo maso itu: „Manolah adiak kan- duang Puti Bungsu apo kolah sabab karanonja mang- konje adiak manangih mandangakan laikoh ado nan ta- angkuik dalam parkaro iko nangko tarangkan malah lado bambo buliah nak tantu nan ka dikaradjokan". [ 49 ]45 —

Sanan mandjawab Puti Bungsu: Manolah tuan kan- duang bambo djundjungan bambo dunia achirat bapak kontan dek Budjang Duano salotong taorangan itu ba- maaf hambo banjak2 sabab baitu ke hambo nan tasabuik tuanku Radjo Mudo ijolah radju nan ditanah Duo Baleh Koto itulah bapak kanduang dek hambo tamalang nan tidak dapek ditolak baliau kan alah mara- Polang mangkarnjo sarangkek djo mandeh kanduang nan banamo Puti Rando Kajo", ajia mato giriang gumi- riang nan bak maniak putuih talinjo nan bak intan Putuih pangarang djatuah tjijek djatuah duo sabaklah Pula urang nan banjak.

Pihak kapado Suran Radio Ali tidaklah tatahan pu- lo hati mandangakan lamo sabanta antarnjo sanan bakato Pangulu Tuo: „Ampunlah kami dek tuanku mintak kami sungguah2 koknjo lai kato samufakar ati satantangan urang maliang nangka eloklah kiro dja-. tuah bukunanojo ijolah nan satimpal djo kasalahan. nan manuruik tjaro dikito tadorang muluik ameh asaanjo talantjang tangan djo badan tabussanjo. Pu ang maklum pado Pangulu djo Handiko".

Dek urang Pangulu djo Handiko bara manarimo Each pantun lalu dilakukan malah hukuman banjo lai Julab manuruik adat nan alah lazim dikito tangan di dan kaduonjo ijolah ripak dek Pundeka Manan dak tigo urang kawannjo dipotong tangannjo saba- lah surang.

Allahu Rabbi samaso itu darah a' mangalla diha- en Balaitong Sari tidak tabado takuujo anak org. dek mantjaliak nan bak kian ado samogch nan ti- takao malibek tangan bapotong nantu lalu badjalan [ 50 ]Templat:Left

lah injo samaso itu.

Alah sudah sado nan bak kian urangpun babaliak hanjo lai ijo karumah masiang2 alah sapakan dua pa- kan tjukuik katigo pakan nan habih sanan bakato Su- tan Radju Ali: „Manolah Dubalang nan barampek ba- siap malah tuan kini nangko kito ka pai karanah Duo Baleh Koto ijo ka kampuang halaman Puti Bungsu pai maliek adiak kanduang nan disanan ijo banamo puti Tjindak Taberai".

Dek urang Dubalang aan barampek alah basiap ba- njo lai lah tjukuik sagalo perbakalan sanen manitah Sutan Radio Ali: „Manolah tuan Pangulu. Manti Tuo namun dihari nan barisuak kami jo bandak ka pai ka nagari Duo Baleh Koco. Lorong kapado pamarentahan didalam nagari nangko hambo sarahkan malah pado tu- en Sarato kapado adiak kanduang hambo Dan bagala Sutan Radjo Budjang. Koknjo Dubalang nan barampek bialah nak pai djo kami dang kasanan".

Alah sudah ba bintjang2 alah salasai sagalo pakara-· djaan hatilah malam hanjo lai malam badjawek dengan pagi alah kiro2 sapanggalahan mato hari naik alah ta- Sadio kuda tudjaah ikua Langkok mambao perbakalan barangkeklah Sutan Radio Ali sarato djo Puti Bungsu dengan anaknjo Budjang Duano dihiriangkan dek Duba- lang nan barampek dilapeh dek Sunan Radjo Budjang Sarato djo Pangulu Manti Tuo tjukuik Alim Ulama djo tjadiak Pandai dalam nagari.

Dek lamo lambek nan didjalan alah banjak dusun nan talampau banjaklah pulo nagari nan alah dilatui dpuah basarang dakek djuo alah tibo garan disanan ijo didalam nagari arok tungku nan diranah Duo Baleh Koto. [ 51 ]Templat:Right

Lah tibo didalam Koto disonsongkan dek Pangulu Nagari: „Daulat tuanku radjo nan datang sa buliah2 bali djo pinto mintak tatang kami dek tuanku. Dari manokoh tuanku datang apokoh mukasuik djo sangadjo tuanku tarangkan malah pado kami buliah pak sanang didalam hati nak sunji didalam kiro?".

Sanan mandjawab Sutan Radjo Ali : „Manolah ba- pak Pangulu Nagari barilah maaf kami dek bapak sa- lorong kami nan datang nangko ijolah dari ranah Tanah Pukapuran nan dilereng gunuang Timbulun. Mukasuik Sangadjo datang kamari ijo handak manamui bapak ba- na sarato djo dunsanak nan lainnjo"

Mandanga dikato nantun agak tarjangang Pangulų Nagari kato sarupo batudjuan ado mukasik djo sa- "gadjo lalu batunjo djuo nan djadi: „Menolah tuan radjo nan datang tipak dikami nan dinagariko utang lalu Iai dibao singgah kununlah pulo ada mukasuik djo sangadjo".

Dek urang Puti Bungsu salamo urang ba bintjang2 tidaklah tahan didalam hati lalu bakato maso itu: „Ma- holah bapak Pangulu Nagari bari maaf kami dek bapak mamintak kami pado bapak salorong adat nan bapakai duko radjo nan datang radjo pulon pananti djiko Puti nan datang Puti pulo malah penarti".

Pihak dek Pangulu Nagari agak sirah warono mu- kinjo taraso bana didalam hatinjo di agak2 dipikiri bajo radjo kan jo lah matapuluang Salon lai ado ka Hantinjo, Bakaco djuo injo nan djadi : „Manolah tuan i djanjo hambo kok itu nan tuan. Puti katokan itu- lah kato nan sabannjo tapi sungguah pun baitu bana Malang nan tidak dapek kami tulak mudjua nan tidak [ 52 ]dapek kami raih kok patah ijolah balun tumbuah kok bilang iyolah alun baganti. Kini baitu malah dek tuan Pati parenai malah tuan ka Balairong mak disanan kito ba biorjang2".

Alah turun tjando dari ateh kudo lalu badjalan manudju Balairong Sari dek lamo lambek nan didjalan alah tibo di Balairong Sari sanan bakato Pangulu Naga-Manolah Budjang nan piawai pailah djapuik tuan Puti parenai malah datang ka Balairong Sari katokan bahaso ado radjo nan datang".

Dek urang Dubalang nan piawai badjalanlah injo ba galuik2 ijo karumah Puti Tjindai Taberai dek lamo lambek nan didjalan alah tibo dihalaman rumah gadang sanan bakato Dubalang nan piawai: „Manolah atjiak den si Kambang Inai ado sabuah nan paralu tolong dek atjiak djo bijaro 'suruah, mamakai malah tuan Puti Tindai Taberai adoloh radjo nan datang kamari sarato dangan parmaisuri dihiriangkan Dubalang barampek urang basugiro malah atjiak tantang itu denai mananti di Balairong".

Lorong kapado si Kambang Inai lalu dituruik ma luh sanan Pati Tjindai Taberai didapati injo sadang mandjabir manarawang alah baumua kiro2 sapuluh tahun Minaso itu sanan bakato si Kambang Inai: „Manolah Puti Tjindai Taberai basalin pakaian milah dahulu kito ka pai ka Balairong ado paralu garan kini".


Tidaklah lamo antaronjo alah sudah injo mamakai kok ditjaliak rupo dipandang roman sarupo pinang di balah duo dengan Puti Bungsu alah lakek badju kuruang merah djambu lah takanak pulo tikuluak kain kasumbo merah taruang jukuik djo galang dengan subang [ 53 ] Marato dio maniak rantai antimun. Lala turun dang ka halaman sanan bakadja bajang2 diri babanji tjatjak ateh mantjaretjeh situpai djandjang maringih kado dalam kandang malangua bantiang nan bapaut baitulaj garan samaso itu tatakalo Puti turun dari rumah.

Badjalanlah Puti Tindai Taberai dihiriangkan dek bujang2 djo panginang dek lamo lambek nan didjalan alah cibo di Balairong Sari sanan disonsongkan dek Pangulu Nagari lalu dibao naik ka ateh Balairong. Dek urang si Kambang Manih mau mahiriangkan Puti Tjinjai Taberai baru manampak Puti Bungsu lalu manjasab maso itu: ,,Ampunlah hambo dek atjiak Puti Bungsu tidaklah senai sangko samulonjo lai djuo malah denai ka basuo:

Templat:Block center

Atjiak den Puti Bungsu kok sarato tidak atjiak babaliak habih dagiang tulang denai racuik".

Kununlah dek Puti Bungsu mandanga ratok si Kambang Manih tidak tatahan pulo dang hatinjo ajia mato giriang gumiriang nan bak mariak putuih talingo nan bak intan putih pangarang sanan dipaluak adiak kanduang lalu ditjiumi maso itu ba bagai2 buaji pantun ma daji2 paratian.

Lorong kapado Puti Tjindai Taburai alah tahu injo dikakoknyo lalu manangih ma bisak2 Allahu Rabbi samaso itu urang nan lain pun alah sabak pulo.

Alah lamo ba tangih2an takan sana samasa itu dek Pangulu Nagari lalu manjambah hanyo lai: ,,Am. [ 54 ]punlah kami dek Puti Bungsu salorong kachilafan kami barilah ma'af kami banjak2. Kini baitu malah lai parenai malah tuan Puti Bungsu mak sarato tuan radjo nan darang djo pangiriang baliau ka istano kami muhiriang dibalakang".

Sanan badjalan Puti Bungsu dengan adiaknjo Puti Tjindai Taberai Budjang Diano dipangku dek si Kambang Manih sarato djo Pangulu Nagari sadang dek Sutan Radjo Ali dengan Dubalang nan barampek mananti di Balairong Sari.

Dek lamo lambek didjalan alah tibo dihalaman rumah gadang snaan mandariang salindik djantan marecjeh situpai djanjang maringih kudo balang kandih malanguah banriang bapauik alah ditingkok tjando anak djandjang sanan bagojak tjando tunggak tuo beran tatjangan si Kambang nan banjak balari injo kasodnjo manudju ka langkan muko lalu ditjaliak manih sanan suponjo Puti Bungsu lalu maniasab kasadonjo.

Dek urang Puti Bungsu tidak tabado hibo hari rusuak batjampua djo risau ajia mato iriang gumiriang raso kaluluah pasandian tabajang sanan bapak djo mandeh talinteh pitua mandeh kanduang :"

Templat:Block center

Lalu bakato maso itu: ,,Manolah bapak Pangulu Nagari kini baitu malah dek bapak satentangan urang nan di Balairong tadi dek bapak satentangan urang nan di Balairong tadi itulah djundjuangan dek badan bahibo bapak kanduang dek anak nangko ijolah si Bujuang Diano nan baliau nantun bagala Sutan Radjo Ali [ 55 ]Templat:Right

ijolah radjo dinagari Tanah Pakapuran nan dilereng gu- nuang Timbulun.

Kini baru malah dek kito djapuik malah baliau dengan satjaro adat naikkan baliau katumab nangko nan manuruik barih dja balabeh nan satjaro istiadat na- gari kito. Koknjo ka kurangan kito tantang itu malu gadang malah dikiro tidak tahu kito martabat radjo di- Satan hino nan tak dapek ditutuik disitulah kito ta- djua paham".

Dek urang Pangulu Nagari tarasu pulo kabanaran- njo kato Puti Bungsu nantun lalu bakato kapado Bu- djang Salamat : „Manolah Budjang Selamat djanjo ham- ho pailah den suruah den sararo jo mundjapuik Niniak Mamak djo Handiko sarato Imam dengan Chatib. Ba- sugira datang ka ustano kini2 djuo a bitjaro rumit nan ka dibitjarokan".

Lorong kapado Budjang Salamat jalanish injo ha- djo lai lalu dibao bajjo malab Dubalang Paris Paga untuak manjampaikan parentah mantun.

Alah tibo wakatu 'Asar tjukuiklah sagalo Niniak Mamak sarato Imam dengan Chatib pun sagalo rang Tadiak Pandai dalam nagari sadang bamufakat maso itu diateh rumah ustano radjo ijo mantjaci kato han sasuai handak mandjapuik Sutan Radjo Ali didjapuik injo satjaro adat ka dibao naik ka areh rumah baitu adat mambao rang sumando. Lah dapek kato samufa- kat pun nan tabadok hidangan sarato djuadahajo u- rang pun basadio hanjo lai.

Sasudah sambahjang Magrib dibao, naik malab Su- tan Radjo Ali sarato Dubalang aan barampek tjukuik dan imam dengan Chatib sarato Pangulu djo Handiko. [ 56 ]— 52 Lah sudah makan dengan minum dibatjokan do'a sala- mat urang pun babaliak hanjo lai katampek kadiaman masiang2.

Habih hari babilang pakan habih pakan babilang bulan habib bulan babilang tahun lah sipuluah tahun pulo. kalamonjo koknjo ketek dahulanjo kinilah ga- dung Budjang Duano baitu pon Puti Tjindai Taberai lah tibo ukuran djo djangkonjo ijolah handak dipasua- mikan sanan mufakatlah Puti Bungsu dengan Sutan Radjo Ali untuak ka mamantjang galanggang ijo ga- langgang pantjari djulo nan kadjudunjo Puti Tjindai Taberai.

Dapeklah kato samufakat lalu diusua pulo kapado Niniak Mamak Sarato imam dengan Chatib langkok Pangulu dio Handiko. Tidaklah ado kato manupang sa hab lah tibo patuik djo djangkonjo baitu nan manu ruik adat nanlah lazim sarato djo Sjari'ar nan bapakai urangpun basigap hanjo lai manjadiokan sagalo nan pa- ralu untuak kalangkapan halek djamu.

Kok djauab surek dikirimkan kok dakek kulansiang tiho aluran sagalo nan manuruik adat: radjo2 tidak sa- Aupun nan katinggalan tjukuiklah duo bulan urang ba- katadjo lah sudah malah galanggang nantun langkok hathai bamarawa baukia ba mege2 halekpun bamulai hanjo lai.

Templat:Block center

Aliahajo kapado Nangkodoh Baha lah sampai bari- didanga babaso galanggang Puti Tjindai Taberai [ 57 ]Alah duo bulan lamonjo rami lalu bakato maso itu: „Manolah adiak Kambang Luari pai malah djapuik kudo dari kandang lakekkan sakali malah palanonjo kito ka pai dang kagalanggang lakekkan pulo malah badju adiak", lalu dibarikan pulo malah pakaiannjo Kambang Luari.

Dek urang Kambang Luari gadangla hati samaso itu basigaplah injo malah lai mandjapuik kudo kadalam kandang. Alah dilakekkan malah palano kula lalu dihirik malah kudo, ijo kahalaman ramah gadang hai gadang tidak tabado tapikia pulo di dalam hati: „Mungkin djuo denai ka pai kawin".

Bakato Nangkodoh Baha: „Manolah adiak_kanduang Kambang Luari ratjaklah kudo nan sikua lai kapik malah ajam nangko kito badjalan hanjo lai". Lah badjalan maso itu maratjak kuda sikua surang Kambang Luari mahiriangkan di balakang banjaklah kampuan gnan talampau banjaklah dusun tasinggahi dak lamo lambek nan didjalan djauah barang dakek djuo kok dakek tibolah garan ijo digalanggang Puti Tjindai Taberai didapati galanggang sangaik raminjo ba matjam2 parmainan anak nagari ado bamain sepak rago ado bamain dadu puta ado mamupuah djo manjabuang.

Kok ditangah balai nan rami nantun lorong kapado Budjang Duano tidak pulo injo katinggalan injo nan nan turutan anak mudo2 sangaiklah djombang tampaknjo samaso itu. Dek urang Sutan Radjo Ali sarato djo Puti Bungsu namandang sadjo dari djauah sanan rasonjo paratian. Pado maso dewaso itu tampaklah dek Puti Bungsu Nangkodoh Baha datang dihiriangkan dek urang surang sadang mangapik ajamlah tu kitonjo lalu di pandang2 bana sanan di patuik2 dihirehi kironjo tuan [ 58 ]kanduang dek Pati. Bungsu kan ijo Kambang Luari. Tapi dek urang Kembang Luari ruponjo tak tahu injo dinan bana antah dimano injo agaknjo tidaklah injo ta hu nan babaso injo dikampuangnjo.

Pihak dek Puti Bungsu samasoo itu lalu dipanggia Budjang Salamat Manolah tuan Budjang Salamat ki ni baitu malah dek tuan tjubolah tuan djapuik anak kanduang katangah balai suruah lakeh injo kamari ado bitjaro sunit dari hambo",

Dek urang Budjang Salamat lah sudah dimintak izin kabadjalan lalu turun dati ustano pai manudju kata- ngah galanggang dek lamo lamo lambek injo mantjarii Budjang Duano lah batamu ditangah galanggang sanan bakato Budjang Salamat : „Manolah tuan katjiak djanjo denai parenai malah tuan ka ustano mandeh nan ma- njuruah tuan katjiak lakeh datang ado bitjaro sunit lah'tu kini".

Baru mandanga dikato nantun barangkek malah Dudjang Duano ka ustano satu tibo info manjambah : Ampunlah hambo dek mandeh kanduang apokoh sa- bab karanonjo mangkonjo hambo mandeh panggia. Ta- rangkan malah pado denai tatjameb raso paratian tjurai paparkan malah dek mandeh buliah nak sanang didalam hati nak sadjuak didalam kiro2”,

Sanan bakato Puri Bungsu „Manolah anak kan- duang Budjang Duano dangakan malah dek anak elok2. Mangkonjo anak mandeh panggia tidaklah lain tidaklah bukan kan ijo nan sabananjo lorong kapado dibari iko koknjo lai tabangkit batang tarandam koknjo tai - pupu malu dikaniang hanjolah anak nan mandeh ha- rok. Tjubolah lihek dek anak kanduang djaleh kara [ 59 ]ngah galanggang etan ditumpak ng nan banjak ma- njabuang nantun kan ado urang badoo ab surang sa- dang mangapit ajam djuo ijolah ajan Piriang Kuniang itulah nan mamak kanduang anak nan banamo Kambang Luari kok nan surang lai ijo nan baduo balah katjang Dantun nan babadju hitam salalu nan tagak dakek mamak kanduang anak itulah radjo Nangkodoh Baha."

Takalo mulo2njo bana salorong tantangan mamak kanduang dek anak nantun mangkoajo tidak tahu dibi- no dengan mulia lai kan dek karano tamakan diramu- an nan badjampi tamakan dipitunang jo pakasiah, sa- rato djo sanrtuang pilalainjo.

Kini baitu malah dek anak kanduang ikolah ameh tīgo karjo baolah ajam nan kuriak kambajan taduang pai malah anak kagalanggang sua manjabuang radjo nan- tuo. Kok njampang tasuo anak dinan manang kokājo tidak namuah mambajia kakalahanojo walaupun tadjadi tjakak djo kalahi usablah anak takuik ganta. Mudah2an Tuhan malindungi anak sabab baitu kato mandeḥ - mungkinlah kini hutang babajaran nan piutang batarimoan."

Lorong kapado Budjang Duano baru mandanga ka to mandeh nan bak kian tamanuang injo sakutiko ba rubah2 warono mukonjo adang merah nan bak buah sago adang2 putjek nan bak kain ganiah tidaklah lamo, antaranjo nan bak kian lalu dimintak izin kapado man deh sarato kapado bapak kanduagg.

Alah sudah izin ditarimo dikunjah siriah sakapua lalu turun dang kahalaman si Salamat mahiriangkan di, balakang mangapit ajam kuriak txmbajan caduang. Alah tibo tjando digalanggang sanan bakato Budjang Duono „Manolah tuan radjo Nangkodoh Baha melah kito ma[ 60 ]njabuang agak sadjamang. Kok kalah pambali siriah kok manang pambali santo".

Dek urang radjo Nangkodoh Baha mandanga dikato itu lalu ditjaliak malah urang nan manjuwa manjabuang nantun kironjo anak budjang mudo matah. sanan mandjawab radjo Nangkodoh Baha: Manolah urang mudo djanjo bambo koknjo itu urang mudo katokan itulah nan taniat dihati hambo bana. Tantangan mukasuik djo sangadjo ka galanggang ijo handak manjari lawan bana".

Bakato Budjang Duano : Manaloh bapak Djuaro nan digalanggang kini baitu malah dek bapak koknjo djadi kami mamupuah taruahnjo indak ka sabarapo. Ikolah ameh urai'tigo katjo tjuma saketek nan hambo pintak tarangkan malah dek bapak apokoh sipatnjo urang digalanggang. Mangkonjo hambo tanjokan bana kan ijo hambo anak mudo nak djan ta dorong2 usah- lah hambo malangga pantang".

Mandjawab Djuaro Medan Labiah „Kokajo itu urang mudo tanjokan nan tasabuik pantangan digalang- gang itulah kok santano kalah ditaruah pitih mangko pitih sadjolah dan bakisa kok santano ditaṛuah alah ka- lah usahlah mahariak mandabiak dado, Banjak nan lain tak disabuik sabab walaupun kito digalanggang bama- in taruah adat djo sopan kan kito paliharo djuo".

Tipak dek radio Nongkodoh Baha alah ditampin malah taruah ajam dibulang hanjo lai ijolah ajam bi riang putiah tjotok, Lah dilapehkan ajam maso nantun ajam balago banjo lai lah panek lanjuik malantjuik kan ruponjo ȧjam samo2 lah mahia kok tinggi latjuiknjo njam biriang sanan marandah ajam kuriak urang malihek ba[ 61 ]ngah galanggang. etan ditempak ung nan banjak ma- njabuang nantun kan ado urang baduo nan surang sa- dang mangapit ajam djuo ijolah ajan: Piriang Kuniang itulah nan mamak kanduang anak banamo Kambang Luari kok nan surang lai ijo nan badaro balah kanjang nantun nan babadju 'hitam salalu nan tagak dakek, mamak kanduang anak itulah radjo Nangkodoh Baha.

Takalo mulo2njo bana salorong tatangan mamak kanduang dek anak nantun mangkonjo tidak tahu dihi no dengan mulia lai kan dek karano tamakan diramu an nan badjampi tamakan dipitunang djo pakasiah, sarato djo santuang pilalainjo.

Kini baitu malah dek anak kanduang ikolah ameh tigo karjo baolah ajam nan kuriak rambajan taduang pai malah anak kagalanggang sua menjabuang radjo nan tuo. Kok njampang tasuo anak dinan manang koknjo tidak namuah mambajia kakalahanojo kalaupun tadjadi tjakak djo kalahi usahlah anak takuik ganta. Mudah2an Tuhan malindungi anak sabab baitu kato mandeh mung- kintah kini hutang babajaran nan piutang batarimoan".

Lorong kapado Budjang Duano baru, mandanga ka- to mandeh nan bak kian tamanuang injo sakutiko barubah2 warono muko njo adang merah nan bak buah sago adang2 putjek nan bak kina ganiah tidaklah lamo antaronjo nan bak kian lalu dimintak izin kapado man- deh sarato kapado bapak kanduang.

Alah sudah izin ditarimo dikunjah siriah sakapua. lalu turun dang kahalaman si Salamat mahiriangkan di balakang mangapit ajam kuriak rambajan taduang Alah tibo tjando, digalanggang sanan bakato Budjang Duano :

Manolah tuan radjo Nangkodoh Baha melah kito ma[ 62 ]

njabuang agak sadjamang. Kole kalah pambali siriah kok manang pambeli santo".

Dek urang radjo Nangkodoh Baha mandanga dikato itu lalu ditjaliak malah urang nan manjuwa manjabuang nantun kironjo anak budjang mudo matah sanan mandjawab radjo Nangkodoh Baha: „Manolah urang mudo djanjo hambo koknjo itu urang mudo katokan itulah nan taniat dihati hambo bana. Tantangan mukasuik djo sangadjo ka galanggang ijo handak mantjari lawan bana”.

Bakato Budjang Duano: „Manolah bapak Djuaro nan digalangang kini baitu malah dek bapak koknjo djadi kami mamupuah taruahnjo indak ka sabarapo. Ikolah ameh urai tigo katjo tjuma saketek nan hambo pintak tarangkan malah dek bapak apokoh sipatnjo urang digalanggang. Mangkonjo hambo tanjokan bana kan ijo hambo anak mudo nak djan ta dorong2 usahlah hambo malangga pantang”.

Mandjawab Djuaro Medan Labiah: „Koknjo itu urang mudo tanjokan nan tasabuik pantangan digalanggang ijolah kok santano kalah ditaruah pitih mangko pitih sadjolah dan bakisa kok santano ditaruah alah kalah usahlah mahariak mandabiak dado. Banjak nan lain tak disabuik sabab walaupun kito digalanggang bamain taruah adat djo sopan kan kito paliharo djuo”.

Tipak dek radjo Nangkodoh Baha alah ditampin malah taruah ajam dibulang hanjo lai ijolah ajam biriang putiah tjotok. Lah dilapehkan ajam maso nantun ajam balago hanjo lai lah panek latjuik malatjuikkan ruponjo ajam samo2 lah mahia kok tinggi latjuik ayam biriang sanan marandah ajam kuriak urang malihek ba[ 63 ]hati tjameh. Lorong kapado Nangkodoh Baha bimbaukan malah tuah ajam: „„Manolah hang sibiriang putiah tjotok ba apo mangko lalai djuo sudahi melah hanjo lai subao sadjo ang makan ditapak tangan".

Tipak dek Budjang Duano pun mahimbaukan pulo tuah ajam njo „Manolah ajam kuriak rambajan caduang kini lah tiba masonjo dek ang koknjo lai badjaso ang denai palibaro tjubolah tampakkan kini djuo buliah nak sanang paratian".

Kununlah ajam kuriak nantun sarupo mangarati di kato tuannjo lalu malatjuik banjo lai djo kaki nan ga- dang tu bakilek tampaknjo tadji samoso itu rapek tibo- njo dilihia ajan biriang tasungkua sanan ajan biriang utang basorak di galanggang Lamo sabanta antaronjo bakato sanan Budjang Duano: „Manolah bapak Djonso Medan labiah tjubolah suokan ajam nantun nak tan- tu kalah djo manangnjo",

Dek urang Djuaro Medan Labiah lalu disuokan ma- lah ajam kironjo lah mati ajam biriang putiah tjotok sanan bakato maso itu: „Manolah kasadoannjo nan di galanggang kini lah njato, dek kiro “mano nan kalah djo nan manang", taruah bakisa samaso itu kapado pi- hak nan manang kan ijo kapado urang nan ......... ajam kuriak rambajan taduang.

Tipak dek radjo Nangkodoh Bana lah sirah warono mukonjo tidak tabado bangih baru katiko Djanang ka ma'agiahkan taruah ajam kapado rang nan Manang nan disembanjo dek Nangkodoh Baha taruah nantun heran tatjangang Budjang Duano lalu bakato maso itu : Manolah angku Nangkodoh Baha mangapo angku saru

po iko tadi kan alah didaaga kok kito alah bakarılahan [ 64 ]

apo sababnjo angku semba taruah ajam tidak elok angku nan bak nantun".

Sanan mandjawab Nangkodoh Baba: ,,Manolah ang bujuang djanjo denai usahlah ang sabuik duo kali таntangan munang kok dihambo nangko manang nan suko manarimo kok kalah pantang mambajia tidakkoh ang danga baritonjo kan hambo nan bagala Nangkodoh Baha tidak ado nan lunak nan tidak denai sudu tidak ado nan kareh nan indak denai takiak".

Kununlah dek Budjang Duano mandjawab injo masa itu: „Manolah angku Nangkadoh Baha koknjo baitu sipat angku itulah sipat dek urang nan indak bahati djo badjantuang. Namuah angku marampok ditangah galanggang rami apo bana nan kurang dek angku koknjo radjo angku kan ijo lah radjo koknjo kaja angku kan ijo lah kajo tapi ditaruah nan sakarek nan indak sabarapo banjaknjo itu namuah angku marampok ditangah galanggang”.

Dek urang Nangkodoh Baha indakojo paduli dikato nantun taruah disimpannjo djuo samaso ita lalu bakato hanjo lai Manolah ang urang nan mudo eloklah ang babaliak pulang pailah djapuik bapak djo mandeh ang koknjo sarupo ang nangko tidaklah ka tatahan doh tangan den", lalu dicjubo manampa Budjang Diano.

Tipak dek Budjang Duano samaso itu tangan ka tibo injo mahilak ruponjo dek kuat bana Nangkodoh Baha mahajunkan tangan nan susaran tidaknjo kanai djatuah tadjarambok samaso itu. Tidak tabado berang batinjo sabab badampam bunjinjo djatuah mato lah merah nan bak sago manggarik2 sisunguiknjo badju lah kumuah kanai luluak lalu tagak hanjo lai diulang ma[ 65 ]

hudjo djo kaki tapi dek Budjang Duano kaki katibo injo mahilak lapehlal kaki katunggak galanggang lah runtuah tjando tunggak gaba2 hiruak pikuak ditangah galanggang hiru biru urang nan benjak.

Lorong kapado Badjang Duano tidak dihalang kapalangi lai dihajunkan tjando tungkek basi tapek tibo dikapalo Nangkodoh Baha darah manjambua samaso itu nan bak sarupo tjatjiang kanai tokok lah kabek2i hangoknjo lah man dateh2 babega raso pamandang di jubo djuo tagak hanjo lai kaki tibo didadonjo talanguah Nangkodoh Baha tasambua darah dari muluikonjo talalo pinsan dang sakali.

Kununlah Budjang Duano samaso leh mantun tidaknjo batanti mahajunkan panggado sarupo urang kamasukkan Sjetan tidak dihalang kapalangi sampailah mati Nangkodoh Baha.

Dek karano hiru biru digalanggang nantun datanglah Sutan Radjo Ali sarato dengan Pangulu Nagari didapati kironjo anak kanduang nan batjakak ditjaliak pulo nan surang lai lah tabudjua main samasa itu lalu malompek Sutan Radjo Ali ka tangah medan saman di tangkok anak kanduang disiram malah tantang kapalonjo djo ajia matah.

Alab tabu Budjang Duano didirinjo sanan bakato maso itu: „Ampunlah hambo dek bapak kanduang ampun baribu kali ampun tidaklah mukasuik djo sungadjo dek bambo mambunuah Radjo Nangkoduh Baha tapi malang nan katibo didiri hambo sampai tabunuah injo dek hambo. Kini baitu malah dek bapak Pangulu Nagari rantai malah urang nangko ijo pan mahilangkan Nangkodo Baha buliah nak dapek kito malukan [ 66 ]Page:Kaba Kambang Luari.pdf/66 [ 67 ]Templat:Block center

Dahulu lai hambo baharato lai basawah djo baladang lai bataranak kabau jo bantiang ado hambo baradiak duo urang parampuan nan tangah banamo Puti Bangsu nan ketek banamo Puti Tjindai Taberai.

Kok nan tangah Puti Bungsu lah denai dabiah dengan pisau kanai pisuruah dek radjo Nangkodoh Baha santano alah denai bunuah adiak kanduang denai nantun disanan baharulah denai dapek kawin ijo djo Puti Santan Batapih adiak kanduang dek radjo Nangkodoh Baha", bakato sadang manangih lah takana hibo didalam hati lah tahu injo dinan rusuah.

Mandanga tuturan Kambang Luari ijolah mamak kanduang dek Budjang Duano manangihlah injo maso itu sarato dengan Puti Tjindai Taberai lalu bakato Budjang Duano: „Manolah mamak kanduang dibadan hambo tjubolah mamak tjaliak bakuliliang laikoh mamak tahu dinagariko tjubolah mamak tandoi bana njato2." Kini baitu malah dek mamak kanduang kok sentano lai djuo hiduik Puti Bungsu laikoh kahino mamak kapado injo".

Sanan mandjawab Kambang Luari : „Manolah rang [ 68 ]Templat:Block left

Mandanga dikato nantun sanan manangih Kambang Luari bakato injo sadu sedan : „Ampun baribu kali ampuo ampunlah hambo dek adiak kanduang nan tahadok kasalahan hambo. Koknjo tidak adiak ampuni biapun tabuak lantai dek denai Sambahjang mungkin tidak ka tatabuih doh kasalahan hambo. Nan tahadok djo Tuhan Allah hambopun tobat hanjo lai talonsong suruik talangkah kumbali malah hambo nan dari hinggo iko ka ateh.

Menolah Niniak Mamak dalam nageri mak sarato Tjadiak Pandai digalanggang kini nangko koknjo sa buliah2 pintak hambo nan manuruik ‘adat pusako kito di nan hiduik bakarilahan kok mati batungkek Budi mamintak hambo sungguah2 ijolah tanteng ka djadi radjo didalam nagariko hamnbo sarahkan kapado Puti Bungsu. Itupun koknjo lai suko urang nagari hambo nan tidak kamangarehi nan tahadok mait radjo Nangkodoh Baha eloklah kito sugirokan mangubuakannjo buliah nak djan tasalah kito pado Agamo" [ 69 ]Kununlah urang nan di galanggang nantun habih tapakua kasadonjo satangah ado asa manangih dek mangiroi satangah ado‘nan tamanuang mamikiri. Tidaklah lamo antaronjo urang basigap malah lai mangakok karadjo masiang2 sanan manjambah Pangulu Nagari : „Manolah tuan Puti Bungsu sarato tuanku Suran Radjo Ali mak sarato tuan Kambang Luari pun sagalo Niniak Mamak nan hadir nangko koknjo di rantang2 bana koknjo di hudjo2 djo pikiran nan manuruik pandapek hambo surang koknjo lai kato samufakat nan tahadok pintak dek Kambang Luari tjako tidaklah hambo manupang tantahg itu. Tapi sungguahpun baitu bana hambo sarahkan pado sagalo nan hadir kini nangko buliah nak dapek kato nan saijo koknjo bulek dapek digoloogkan koknjo pitjak dapek dilajau-kan”.

Sanan mendjawab urang nan basamo : „Manolah tuan Puti Bungsu sarato tuan Kambang Luari mak sarato nan hadok hadang ditangah galanggang nangko dek karano alah basuluah mato hari slab bagalanggang mato rang banjak tidak didiri kami nangko djo suko hati kami tarimo ato hanjo nan lain elok kito salasaikan malah mait nangko buiieh nak djan dapek pulo kito dimaronjo”. ;

Adah basiap urang hanjo lai satangah pai manggali kubua satangah pai mandjapuik ajia setangeh pai manjadiokan kapan dek sigap orang bakaradjo alah salasai sado nan paralu.

Sasudah takubua mait radjo Nangkodoh Baha urang pun babaliak ka galanggang halek batambah rami djuo alah anam bulan galanggang rami lah banjak Sutan lah tibo lah banjak radjo nan lah datang darah ajam [ 70 ]Page:Kaba Kambang Luari.pdf/70 [ 71 ]bakato Puti Tjindai Taberai : „Manolah tuan djanjo hambo eloklah sugiro tuan naik kaateh rumah usahlah lamo tagak di galanggang kok salah tjandonjo di pandang urang”.

Badjalanlah Sutan Radjo Budjang dihiriangkan dek Puti Tjindai Taberai sarato Inang djo pangasuah dek lamo lambek nan didjalan lah tibo ditangah halaman lalu naik ka ateh rumah diduduaklan tjando Sutan Raj0 Budjang ijo diateh kasua Manggalo. Baru sabanta injo duduak sanan bakato Puti Bungsu : „Manolah kakak kanduang Kambang Luari tolong dek kakak djo bitjaro nan tabadok niat djo mukasulk Kite eloklah kakak mahantakan parundingan kito’.

Tipak dek Kambang Luari bakato injo maso itu : „Manolah Niniak dengan Mamek sarato Pangulu djo Handiko nak sarato Alim Ulama djo Tjadiak Pandai mahadok hadang ditangah rumah nangko sa buliah2 bali djo pinto mamintak hambo sungguah2 koknjo lai kato samufakat ijo handak mangawinkan adiak kanduang hambo nan banamo Puti Tjindai Taberai dengan Sutan Radjo Budjang adiak kontan dek tuan Sutan Radjo Ali”.

Dipeklah kato samufakat lalu dibatjokan katubah Nikah alah badjawek Idjab dengan Kabul sulasailah sudah kawinnjo Sutan Readjo Budjang dengan Puti Tjindai Taberai alah dibatjokan malah do‘a salamat.

Sasudah minum dengan makan sudah marokok makan siriah halek mamuhun mintak pulang hanjo lai ijo katampek masiang2

Templat:Block center [ 72 ]Templat:Block center

Alah husai malsh palangeang sgamaso itu balek sudah mukasuik sampai dek lamo bakalamoan alah babaliak harato kasadonjo babaua pandai samo pandai ijolah pandai barenggang akal dengan budi tahu mabagak mahagiahkan muluik manih kutjindan muroh budi baik baso katudju salamaiklah sadjo nan dimaukasuik.

Templat:Block center

T A M M A T.



Templat:Block right [ 73 ]3228 [ 74 ]Page:Kaba Kambang Luari.pdf/74