Lompat ke isi

Kaba Si Manjau Ari

Dari Wikibasurek
Kaba Si Manjau Ari
2800Kaba Si Manjau Ari
[ 1 ]

KABA

SI MANJAU ARI


Diusahakan oleh

BALAI PUSTAKA


Templat:Right

Departemen Pendidikan dan Kebudayaan

PROYEK PENERBITAN BUKU SASTRA INDONESIA DAN DAERAH

Jakarta 1986

[ 3 ]MILIK PERPUSTAXAAN

RAL A BQHASA PADANG

KABA SI MANJAU ARI

| “ILIK PERPUSTAKAAN BALAI BAHASA PADARG |

OUERIMATOL ; 2 Semenrsee 000 i SWABER/HARGA: 7

SOLEKSE co NO.WENTARIS ; 3453 A Aeong S521)

KLESIKAS] » 899-223 13

epemenenpempmmtictementis X'2

ae: [ 4 ] [ 5 ]Templat:Block center Templat:Block center


Templat:Block center Templat:Block center


Templat:Block center Templat:Block center Templat:Block center Templat:Block center [ 7 ]KATA PENGANTAR

Berbahagilah kita karena kita mempunyai khasanah kesusastraan daerah vang beraneka ragam. Oleh karena itu sepantasnyalah kita merasa bertanggung jawab untuk menggalakkan kembali sastea daerah kita yang sudah lama kita tinggalkan apalagi generasi muda tidak begitu mengetahui dan berminat terhadap sastra daerah. Cerita daerah itu bermacam-macam jenisnya. Ada yang berupa adat istiadat, kerajaan, cerita rakyat dan lain-lain.

Buku yang berjudul Kaba Si Manjau Ari iniadalah sebuah cerita rakyat yang berbentuk kaba yang mana isinya banyak mengandung nasehat baik terhadap yang muda ataupun yang tua. Kalau seseorang memfitnah dia sendirilah yang akan merasakan akibat dan fitnahannya itu.

Semoga buku ini dapat menambah khasanah sastra Minang khususnya dan sastra Indonesia umumnya.

Jakarta, 1986

Proyek Penerbitan Buku Sastra Indonesia dan Daerah

Ley [ 11 ]

RINGKASAN CERITA

Datuak Bandaro seorang raja yang disegani di tanah Payuang Sakaki dan istrinya bernama Puti Linduang Bulan. Mereka mempunyai dua orang anak yaitu seorang laki-laki yang bernama si Manjau Ari dan seorang perempuan bernama si Murai Randin.

Datuak Bandaro menginginkan anaknya yang laki-laki menjadi seorang yang gagah dan perkasa di dalam nagari, oleh sebab itu dia menganjurkan pada anaknya untuk menuntut beberapa ilmu. Bagi si Manjau Ari yang diinginkannya hanya belajar mengaji pada seorang lebai di kampung itu yang bernama Lebai Panjang. Waktu si Manjau akan mulai mengaji dia dinasehati oleh adiknya si Murai Randin agar dia patuh pada gurunya dan jangan suka membantah apa yang disuruhkan gurunya.

Si Manjau Ari adalah seorang anak yang pintar dan cepat menerima apa yang diajarkan, oleh sebab itu gurunya tidak senang seolah-olah dia akan mengalahkan gurunya. Sesudah beberapa bulan si Manjau Ari belajar mengaji timbullah iat jahat gurunya untuk mencelakakan si Manjau Ari. Dikatakan oleh gurunya pada si Manjau, bahwa ibu bapaknya memesankan menyuruh dia pulang dan diantarkan oleh gurunya ke rumah orang tuanya. Oleh Lebai Panjang dikatakan pada orang tuanya bahwa si Manjau Ari adalah anak yang celaka lebih baik dibuang saja. Ibu Bapaknya mengikuti apa yang disuruhkan oleh gurunya dan diusirnya anaknya dari rumah dan si Manjau sudah mengerti juga bahwa ini adalah fitnah gurunya tapi dia tidak mau membantah. Sebelum dia berjalan dari rumah dia minta nasi kepada ibunya. Jangankan nasi yang akan dapat hanya sumpah serapah dari ibu bapaknya.

Dengan perasaan sedih berjalanlah si Manjau Ari dengan tidak tentu arah tujuannya dan di dalam perjalanan dia selalu menangis. Setelah beberapa lama berjalan berhentilah dia disuatu tempat [ 13 ]untuk beristirahat dan lewatlah raja dari Kinali. Ditanya oleh raja itu apa sebab ia sampai ke mari dan di jawab oleh si Manjau bahwa untunglah yang telah membawa dia ke sini.

Raja Kinali adalah tunangan si Murai Randin adik dari si Manjau Ari dan dia berpesan pada adiknya si Murai Randin menyuruh dia datang dan membawa rencong serta emas perak untuk bekalnya. Setelah menerima pesan dari kakaknya, si Murai Randin bergegas pergi mencari kakaknya sambil membawa rencong dan emas perak. Ketika bertemu dengan kakaknya si Murai Randin menangis melihat keadaannya dan disuruh memakan bekal yang dibawanya. Setelah selesai minum makan si Manjau Ari menyuruh adiknya kembali pulang tapi dia tidak mau, maka berjalanlah mereka ke dalam hutan belantara. Dalam perjalanan itu banyak rintangan yang ditemuinya dari perampok-perampok yang ada dalam hutan.

Karena letih berkelahi dengan perampok si Manjau merasa letih dan mengantuk dan sebelum tidur dia berpesan kepada adiknya kalau dia tidur rencongnya jangan diambil, sebab kalau diambil si Murai akan mati. Sedang si Manjau Ari tidur pulas si Murai Randin merasa badannya sakit dan dia mengambil pinang untuk obat dan mengambil rencong si Manjau untuk membelah pinang. Waktu dia membelah pinang tangannya terluka dan darah me- mancur keluar dan karena bayak darah keluar si Murai Randin meninggal. Tidak lama antaranya terbangunlah si Manjau Ari dia melihat adiknya sudah mati, serta melihat adiknya sudah mati dia ingin bunuh diri tapi tidak bisa terlaksana. Mayat adiknya diseleng- garakan dan disandarkan pada sepohon kayu dan dititipkan pada hutan dan dia meneruskan perjalanannya.

Sesudah dua bulan berjalan sampailah dia pada sebuah kampung dan di kampung itu ada sebuah keluarga, ibunya bernama mande Rubiah dan anaknya yang tua bernama Puti Kasumbo dan yang kecil bernama Puti Bonsu. Oleh mande Rubiah si Manjau Ari dibawa ke rumahnya diberi makan dan minum serta pakaian dan diperkenalkan kepada anaknya Puti Kasumbo dan tidak lama kemudian mereka dikawinkan. Mereka mempunyai dua orang anak yang tua bernama Rangin Pamenan dan yang kecil bernama Rajo Nyao.

Istri si Manjau Ari yang bernama Puti Kasumbo adalah seorang istri yang bijaksana yang dapat merukunkan kembali antara ayah dan ibu si Manjau yang telah berantakan akibat fitnah dari gum mengaji si Manjau Ari. [ 15 ]Kedua anaknya yang bernama Rangin Pamenen dan Raje Nyao ilga ingin membangkitkan batang tarandam yang membuat ayah nya dengan ibu bapaknya cerai berai. Dia ingin membunuh LebaiPanjang yang memfitnah ayahnya.

Akhir dari cerita ini ayahnya si Manjau Ari diangkat menjadi raja dan si Murai Randin dikawinkan dengan Raja Kinali yang sudah dipertunangkan dari kecil.

— O — [ 17 ]KABA

SI MANJAU ARI [ 21 ]

KABA SI MANJAU ARI

Kaik-bakaik rotan sago
Takaik di aka baha
Sampai ka langik tabarito
Jatuah ka bumi jadi kaba

Takaba takadia Allah
Takaba Datuak Bandaharo.
Itulah urang nan urang
Gadangnyo indak mambali
Kayonyo sunduik-basunduik
Gadangnyo asa barasa
Pusako turun dari nyinyiaknyo
Indak basimpang basapiah babalahan
Mangkuto dalam nagari
Iyo nagari Padang Tarok
Nagari nan limo koto
Suaian sungai balantiak
Nan tacelak tampak jauah
Nan tabirumbun tampak hampiang
Nan tasabuik ka kaluaran
Palentahnyo sadang baturuik
Titahnyo sadang bajujuang
Katonyo sadang badanga
Mambunuah indak mamampeh
Iolah Datuak Bandaharo
Urang baduo bapadusi

Dek lamo bakalamoan
Lah sabulan duo bulan
Lah sampai pulo samusim
Sakitu lamo babaua
Bamimpi puti Linduang Bulan

[ 23 ]

Mimpi mamaluak gunuang
Mimpi mampasalendang bulan
Bak itu mimpi padusinyo
Dikatokanyolah mimpinyo tu
Kapado Datuak Bandaharo.
Bakato Datuak Bandaharo
"Kalau bak itu mimpi adiak
Tando nagari ka babunyi.

Dek lamo bakalamoan
Lah dalam tian anyolai
Tibo diukua dijangkonyo
Lah sampai sabilangan
Lah lahia pulo anaknyo.
Sahari ado sahari bakato
Lah dapek namo jo galanyo
Le ketek Si Manjau samiang
Lah gadang si Manjau Ari.
Di maso sahari lahia
Tibo di lantai, lantai patah
Tibo di rusuak, rusuak kuduang
Tibo di sandi, sandi balah
Itulah kabasaran si Manjau.
Bakato mande bapaknya:
"Anak kanduang darehlah gadang
Pamupuih malu di kaniang
Pambangkik batang tarandam
Pamenan hati jo mato
Ubek jariah palarai damam
Hubuang nyao rangkai hati den
Anak kanduang si Manjau Ari

Dipilin sapilin lai
Tapilin urek mangkudu
Ditindin satindin lai
Lah tahu tagak di pintu

Gadang bak diambak-ambak
Tinggi bak dibubuik-bubuik
Bak lobak dipanyiaran
Rak jaguang tangah duo bulan

[ 25 ]

Gadang alah bakalaka
Cadiak alah babicaro
Bakato Datuak Bandaharo
Anak kanduang si Manjau Ari
Dareh-darehlah ang gadang
Bak cadiak diaja-aja
Anak kanduang si Manjau Ari.
Cadiak alah bapikiaran
Lah tahu dimurah maha
Lah tahu dilabo rugi
Tahu diadat jo pusako
Urang paarih bijaksano."

Dek lamo bakalamoan
Si Manjau bamimpi anyolai
Bakato si Manjau Ari
"Gadang aia mangarak sawah
Hanyuik batang tunggang halintang
Den mandencek ka batu gadang
Duduak badiri den di sanan
Den mahadok luruih ka bilat
Mimpi den mampasalendang bulanı
Mimpi den mampasuntiang matohari
Mampacacah garam urai
Mampagatok lado sulah
Mimpi den mamaluak gunuang
Bak itu mimpi den Bapak
Kamano taawia mimpi den tu?"

"Anak kanduang si Manjau Ari
Mak den cari hari kutiko".
Ditiok-tiok ditahuni
Dipapa-papa dibulani
Dibilang-bilang dihari
Basuo katiko mimpi.
"Kalau bak itu mimpi anak
Ka juaro malah ang Manjau
Amuahkan di ang manjabuang
Den tintiang banang bulang
Mak den titiakkan ang taji
Amuahkan di ang juaro

[ 27 ]

Elok bania kayu aro
Tumbuahnyo di tangah padang
Lah dilingkuang kayu anak
Amuahkan di ang juaro
Duduak di suduik galanggang
Lai dilingkuang rang nan banyak

Baitu adat rang juaro
Kok amuahlah ang juaro
Ameh perak banyak di kito
Nan ketek ka tonde paja
Nan gadang ka pupuak api
Sawah ladang banyak di kito
Sawah nan tujuah buah banda
Kabau bantiang nan banyak bana
Budak nan sakarek koto
Pangiriang duo kali lapan
Nan baadat bapusako
Rang baiak salendang dunia
Rang kayo suko baralek
Mande kayo bapak batuah
Urang mangadap bakuliliang
Rang kayo si Manjau Ari
Dek lorong kapado rumah
Rumah gadang sisangko gadiang
Salanja kudo balari
Sapakiak budak mahimbau
Atoknyo labah mangirok
Tutuarannyo alang babega
Halaman carano baasah
Urai tatabua indak hilang
Kunun hilang gando ato
Ditiliak bakeh cibuaknyo
Cibuaknyo kanso balariak
Janjangnyo perak sadonyo
Anjuang perak anjuang suaso
Katigo jo anjuang ameh."

Manjawab si Manjau Ari
Amuah bana den manyabuang

[ 29 ]

Kok bakusuik gonjong amai
Kok muram muko nan morak
Sawah nan laweh koknyo hirun
Sawah nan panjang koknyo kabuang.

Kok basusuik pasamaian
Mangko den tak amuah."
"Anak kanduang si Manjau Ari
Mak den sarahkan ka dubalang
Elok baparak baladang
Ladang ditanami padi
Padi disalo jo jaguang
Elok urang jadi dubalang
Elok cadiak pamaga nagari
Barani pamaga kampuang."

Bakato si Manjau Ari :

"Ukan murah kuciang balang
Lah diganduah kuciang Siam
Ukan murah urang dubalang
Dubalang bajalan siang malam."

Patang pagi indak bahanti
Makan den sambiang balari
Dimano tabuah babunyi
Anak amai tibo dahulu;
Bakitu adat rang dubalang
Dimano parik nan tarantang
Dimano ranjau nan batundo.
Anak amailah sinan pulo."
Mak den balikan ang balam
Balan tambago tigo gayo
Sangka perak tukuiknyo ameh
Nak tajalang dusun urang
Nak tahu urang di awak
Bak itu adat rang kayo."
Bakato si Manjau Ari
"Ukan murah urang babalam

[ 31 ]

Urang babalam urang dalang
Urang bapikek urang binguang
Tak tahu di labo rugi
Tak tahu disiang malam
Ka bapasiak-pasiak mande
Ka badalang-dalang bapak
Pitih dibari basayok."

Kok indak amuah ang babalam
Nak den balikan ang kudo
Kudo nan balang samburani
Kaki nan rajah kaampeknyo
Iku anan putiah satandannyo
Kaniang nan bangkah daun bodi
Ditiliak pado palanonyo
Palanonyo ameh samato
Injah-injah perak sadonyo
Kakangnyo perak jo ameh
Tali kakang suto sadonyo."
Manjawab si Manjau Ari.

"Bukan murah urang bakudo
Pipik parik tabang saboyong
Hinggoknyo di batu taba
Nak lalu ka Koto Tuo
Amuah bana den bakudo
Taiak sabik sandang garondong
Mancari rumpuik nan taba
Bak itu tando tukang kudo."

Bakato mande jo bapak
"Jan itu pulo ang rusuahkan
Indak ang ka manyabik numpuik
Indak ang kamamandikan kudo
Budak lai sakarek koto
Pangiriang duo kali lapan
Anak kanduang utang manyuruah."

Manjawab si Manjau Ari
"Ukun murah manyuruah urang
Kito samo anak cucu Adam

[ 33 ]

Takanai kito pado Allah.
Lah berang mande jo bapak
"Apo titah den tak bajujuang
Apo suruah den tak baturuik
Apo kato den lah bajawab.
Mano ang si Manjau Ari
Anak kanduang sibiran tulang
Baserak siriahlah kito
Bakuduang-kuduangan rotan.
Manangih si Manjau Ari
Mandanga kato nan bak kian
Inyo manangkuik ka bumi
Inyo maningadah ka langik
Aia mato badarai-darai.
Bakato mande jo bapak
"Amuahkan dek ang mangaji."
Manjawab si Manjau Ari
"Kok bak itu kato mande
Pucuak dicinto ulam tibo
Sajak di rahim bundo kanduang
Mangaji juo niat hati.
Bakato mande jo bapak

Saelok-elok nyo kain
Kain kapanungkuih kundua
Saelok-eloknyo malin
Malin ka panjanguak kubua."

Manjawab si Manjau Ari :

Saburuak buruaknyo kain
Kain ka panungkuih labu
Saburuak-buruaknyo malin
Duduaknyo di kapalo jamu."

"Kok ang nak mangaji juo
Tuanku nama hambo japuik
Siak nama hambo jangkau?”
Bakato si Manjau Ari:
"Kok suko bapak manjapuik
Japuik tuan sjak Labai Panjang
Guru urang dalam nagari
linam urang sabuah sidang."

[ 35 ]

Bakato bapak si Manjau:
"Mano ang Salam Salamat
Carilah di ang buah pinang
Pinang nan wangi batuntun
Siriah nan sirah-sirah gagang
Sadah bak cando banak balam
Gambia sapantun ameh matah."

Barawari Salam Salamat
Capek kaki ringan tangan
Urang paarih Salam Salamat
Alun disuruah inyo lah pai
Alun ditagah alah baanti
Dicari siriah jo pinang
Alah dapek siriah jo pinang
Dilatakkan ka carano
Sadang kadalam carano ameh
Tapi batatah aso-aso
Hari Jumahat sahari tu
"Mano ang Salam Salamat
Kito bajalan kini juo
Kito pi japuik Tuanku."

Bakato Salam Salamat
"Insya Allah jadilah angku.'
Lah ditariaknyo carano tu
Bajalan bapak si Manjau
Mairiang Salam Salamat.

Dek lamo lambek di jalan
Lah tibo pulo di musajik
Mambasuah kaki bapak si Manjau
Najaklah pulo ka musajik
Lah naiak Salam Salamat
Bajawek salam jo Tuanku

Tagak hadiri bapak si Manjau
Mambari salam kiri kanan
Lah bakato bapak si Manjau

[ 37 ]

"Intan bak roman rang Kamang
Mambao salodang upiah
Tuanku kunyah malah pinang
Lah lamo indak makan siriah.

Pantun babaleh di Tuanku

"Kok sitindiah ka ditakan
Talatak ateh parahu
Kok siriah ka hambo makan
Kami di karajo indak tahu.

Manjawab bapak si Manjau

"Asa le sitindiah ka ditakan
Dibao urangBatang Hari
Asa le siriah ka angku makan
Tando alamat putiah hati."

Bakato bapak si Manjau
"Kok buliah pintak di Tuanku
Hambo panggia tabao-tabao
Tabao urang sadonyo.
Gadang ketek tuo mudo
Baitu kahandak anak kanduang."

Bakato malah Tuanku
"Insya Allah jadilah itu
Manolah kito urang sadonyo
Gadang ketek tuo mudo
Mari kito pai sadonyo
Ka rumah Puti Murai Randin
Adiak kanduang si Manjau Ari
Urang badun badunsanak
Nan gadang si Manjau Ari
Nan ketek si Murai Randin
Bakato malah Tuanku
"Kito bajalan kini-kini!”
Turun Tuanku ateh musajik
Turunlah urang sadonyo
Mamutiah candonyo malin
Indak haputuih cirik urang
Sajak di musajik sampai pulang

[ 39 ]

Babunyi bunyi-bunyian
Mambilobok baruak tungga
Marantak kudo samburan.
Maantau balam tambage
Mandanciang salindik jantar
Mandarak katitiaran kuruang
Babunyi sarunai sangkokalo
Bagai talempong rajo Jao
Nan kok urang parapuah hati
Elok diratok ditangisi
Kok nan garok kagilan-gilan
Elok dirantak ditarikan
Baitu bunyi-bunyian.

Bakato si Murai Randir.
"Bunyi-bunyian tadanga di der
Sutan dimano nan lah tibo
Rajo dimano nan lah datang
O Kambang
Silaulah ka pintu
Kok indak tampak di pintu
Balarilah kau ka lua
Tinjaulah bakeh nan tinggi
Buang pandang kiri kanan."

Balari si Kambang Manih
Tagak badirinyo di pintu
Surang urangpun tidak nampak
Lalu balari pulo turun
Tibo inyo tangah halaman
Taruih ka pintu kaporo
Dicaliak bakeh nan tinggi
Dipandang hilia jo mudiak
Dibuang pandang jauah-jauah
Iah nampak di nyo Tuanku
Mamutiah candonyo malin
Babaliak malah nyo pulang
Balari-lari di jalan
Lah tiba pulo di halaman
Inyo lah naiak ka ateh anjuang

[ 41 ]

Anjuang perak anjuang suaso
Katigo jo anjuang ameh
Batirai balangik-langik

Bakato si Kambang Manih
Aciak kanduang si Murai Randin
Ampunlah hambo pado aciak
Ampun baribu kali ampun
Ampun di bawah tapak kaki
Disuruan hambo lai pai
Ditagah hambo bahanti

Nan hambo liek ka sanan
Bukan sutan nan kamari
Ukannyo rajo nan lah tibo
Tuanku Labai nan kamari
Sarato jo anak sasiannyo

Tidak tabado banyak udang
Tidak tabuak di daun taleh
Di daun batuang panuah pulo
indak tabado banyak urang
indak tabuak di nan laweh
Di nan lakuang panuah pulo."

Takajuik si Murai Randin
Sadang batanun ateh anjuang
Rintang malukih manarawang

Mandanga kato nan bak kian
Inyo marentak anyolai
Alah ditariak kipeh cino
Tagerai abuak nan panjang
Tatabua bungo dalam sangguo
Kalua dalam kulambu
Kulambu nan tujuah lampih
Intan jo podi bakilekan

Malayuak si Murai Randin
Malenggang anjuang nan tinggi
Bajalan si Murai Randin

MILIK PERPUSTAKAAN

BALAI BAHASA PADANG [ 43 ]

Badarak rumah nan gadang
Lah turun di ateh anjuang
Lah tibo di tangah rumah
Balalah cacak di paran
Manyemba bayang-bayangnyo
Bajalan ka ruang tapi
Mancampuang ka biliak dalam.
Dilantak peti lewang gadiang
Mandanguang tali bubuiktan
Badaruang tali nak kunci
Dibukak peti lewang langik
Diambiak alat pakaian
Kalua tirai langik-langik
Langik-langik bajambua perak
Tirainyo bajambua ameh
Ditiliak kapado tabia
Tabia suto barawaci
Ditiliak pado kulambu
Kulambu banamo kasah ambun
Itulah pakaian rumah gadang
Lakeklah tirai langik-langik
Tabia-tabia tapasang pulo
Tapasang pakaian rumah
Ditiliak kapado telong
Salapan puluah salapan
Sakitu banyak telongnyo
Tuanku tibo di halaman
Heran Tuanku mamandangi
Rangkiang tujuak sajaju
Nan gadang si Bayau-bayau
Nan tinggi si Tinjau-lauik
Katigo Rajo Babandiang
Nan ketek salo manyalo.
Dilek pado halaman
Halaman carano baasah
Urai tatabua tidak hilang
Cibuaknyo kanso balariak
Batu tapaannyo timah samiang
Janjangnyo ameh jo perak

[ 45 ]

Banduanyo baitu juo
Ukia nan bagai aka cino
Banyak gambaran dalam kia
Dinamoi tak tanamoi
Dipandang jauah kilau-gumilau
Dipandang hampiang ditawannyo
Bakato si Murai Randin

"Sitapuang tangah halaman
Den ambiak kiliaran taji
Jan lamo angku di halaman
Ko aia pambasuah kaki.”

Cerek loyang pambasuah kaki
Cerek perak pambasuah tangan
Aia santan pambasuah muko
Mambasuah kakilah Tuanku
Tuanku naiak kaateh rumah
Heranlah hati Tuanku
Mamandangi pakakeh rumah
Indaklah ado nan bak nantun
Camin gadang baratuih-ratuih
Camin ketek indah tabado

Bakato si Murai Randin.
"Tuanku jan lamo tagak sinan
Tuanku duduaklah kamari
Lah duduak malin sadonyo.
Dek lamo duduak-duduak
Hari basarang patang juo
Pautang bajawek jo sanjo
Sanjo bajawek jo malam
Dipasang palito anyolai
Pahto ameh bak mantari
Palito putial pantun bulan
Tapasang palito sadonyo
Di malam samalam nantun
Malam sacupo jo siang
Paito sapanuah halaman

[ 47 ]

Bakato si ..... ndin
"Ampuuah hambo pado Angku
Angku kunyah malah pinang
Angku makan malah siriah
Angku isok malah timbakau."
Inyo bapantun anyolai

"Kabau batuntun dari Aceh
Singgah manyasok ka muaro
Dibao anak rang Pakantan
Timbakau batungkuih jo karateh
Pinang bagatok jo suaro
Pintak hambo handak dimakan."

Manjawab malah Tuanku

"Kok sitindiah ka ditakan
Bayang bajo ka parahu
Kok siriah ka kami makan
Kami di karajo indak tahu."

Manjawab si Murai Randin:

"Asa le sitindiah ka ditakan
Bayang bajo ka sugi-gigi
Asa le siriah angku makan
Karajo d hambo sandiri."

Masak pinang sakapua surang
Habih paisok sabatang surang
Bakato si Manjau Ari
"Adiak kanduang si Murai Randin.

Lah masak pisang di parak
Handak bataruak anyolai
Lah masak adiak batanak
Akan basanduak anyotai

Manjawab si Murai Randin

"Babuah kacang di parak
Handak manjulaï anyolai
Lah masak hainbo batanak

[ 49 ]

Hambo manggulai anyolai

Lah masak pisang di Kurai
Padi bataruak anyolai
Lah masak kami manggulai
Kami basanduak anyolai."

Disanduak di pinggan putiah
Bakato si Manjau Ari
"Indak guru den makan siko."
Disanduak di pinggan perak
Bakato si Manjau Ari
"Indak angku den makan siko.”
Disanduak sipinggan ameh
"Disiko guru den makan."

Barauari si Murai Randin
Ciek karajo nan dikakoknyo
Duo tigo nan jadi
Sakali marangkuah dayuang
Duo tigo pulau talampau
Bukato si Murai Randin
"Tuan den si Manjau Ari
Lah sudah hambo basanduak
Cukuik hedangan sadonyo."
Ditiliak ragam makanan
Banyaklah ragam-ragam nantun
Saratuih ragam pamakanan
Manatiang si Murai Randin
Munyirah candonyo pinggan ameh
Mamutiah pulo pinggan perak

Basungkuik pulo jo dalamak
Nan batulik jo banang amch
Nan bacucuak makau perak
Hatarawang jo makau ameh,

Cukuiklah hedangan samonyo
tatak jamba hak dihatok
Sananglah hati mamandangi
Bakato pula si Murai Randin

[ 51 ]

"Angku basuah malah tangan
Angku makan malah ko nasi
Lah lamo jamba talatak."
Dibasuah tangan di Tuanku
Bapantun si Murai Randin

"Indak hambo pandai manangguak
Tangguak hambo hubuang-hubuangkan
Dibao rang Banuhampu
Indak hambo pandai basanduak
Sanduak hambo toyong-toyongkan
Badan hambo kan ketek baru.

Lah disingkok malah jamba
Barawuari si Murai Randin
Ditiliak pado pasanduakan
Ditapi samuik baririk
Di tangan awan bajumpo
Halintang samo halintangnyo
Sabuah nasi indak patah
Nan patah bapatampunkan
Bijaksano si Murai Randin
Lah manyuok malah Tuanku
Sakali inyo manyuok
Bak dilariak kumbang hijau
Lah cukuik katigonyo sudah
Kaampek mambasuah tangan
Sakitu makan urang baiak-baiak
Sudah minun sudah makan
Lalu maisokmakan siriah
Lah masak siriah sakapua
Sari lamak jatuah ka paruik
Sari morak tingga di muko
Sirahnyo tingga dibibia
Habih manih tabuang sapah

Bakato malah Tuanku
"Murai Randin anak kanduang
Apo makasuik sangajo kau
Katokan kato nan bana"

[ 53 ]

Manjawab si Murai Randin
"Ampunlah hambo pado Angku
Ampun di bawah tapak kaki
Gadang niat hambo pado Angku
Sabab angku hambo japuik
Tuan hambo si Manjau Ari
Lah basuruahkan manyabuang
Indak amuah nyo manyabuang
Lah basuruahkan jadi dubalang
Indak amuah nyo dubalang
Lah ka dibalikan inyo balam
Indak amuah nyo babalam
Bakudo bak itu pulo
Mangaji nan dihatinyo
Itu Tuanku hambo japuik
Tuan hambo ka hambo sarahkan
Tunjuak ajai di Tuanku."

Manjawab malah Tuanku
"Insya Allah jadilah itu
Murai Randin anak kanduang
Baolah si Manjau kamari
Mak den tunjuak den ajai"
Bakato si Murai Randin
"Tuan den si Manjau Ari
Tuan marilah kamari
Mak den tunjuak den ajai
Mak tahu adab baguru
Bakitu adab bakeh guru
Manyambah manyimpuah awak
Mangadab hadokan guru
Disusun jari nan sapuluah
Mambari salam bakeh guru
Bakitu adab bakeh guru.

Lah tobat si Manjau Ari
"Tuan den si Manjau Ari!
Pacikkan martabat baguru
Katonyo usah dijawab
Apo suruahnyo kito turuik

[ 55 ]

Barang tagahnyo kito hantikan
Tuan den si Manjau Ari
Baitu martabat urang baraja
Apo titahnyo kito jujuang
Apo katonyo didangakan
Dangakan sabuah lai

Tinggi maligai rajo Batak
Puti bagerai di halaman
Pacik pitaruah banyak-banyak
Suangguah lamo lupo jangan

Katonyo nan jan dijawab
Apo suruah kito turuik
Apo tagahnya dihantikan
Itulah nan pitaruah den
Pitaruah jangan diubah-ubah."

Bakato si Murai Randin
"Tuan hambo lah hambo sarahkan
Tunjuak ajai di Tuanku
Hambo bapitaruah di Tuanku
Sabarek bumi jo langik
Kok le lakehnyo malin
Antah le malin pado angko
Antahnyo labiah pado angku
Datang pangaja kapadonyo
Angku jan bahati bangih
Kok bangih hati Tuanku
Takanai angku pado Allah
Itulah nan pitaruah hambo."
Dek lamo bakalamoan
Inyo bajalan anyolai

Dek lamo lambek di jalan
Tibolah pulo di masajik
Baiak si Manjau jo gurunyo
Hari basarang patang juo
Dimalam samalam nantun
Ditiliak pado si Manjau

[ 57 ]

Dimano duduak dimano bamanuang
Dimano tagak dimano tacangang
Urang tak tahu di awak
Awak tak tahu di urang

Alah sahari duo hari
Si Manjau indak mangaji
Si manjau indak baguru
Urang bamain inyo bamain
Bacongkak catua nan dibueknyo
Urang baguru inyo lalok
Lah sabulan lamo di surau
Indak rintang mangaji
Kok siang harinyo bainain
Kok malam hari nyo lalok

Dek lamo bakalamoan
Mangadu urang nan banyak:
"Ampunlah kami guru kami
Salamo guru tinggakan
Si Manjau indak mangaji.
Bakato malah Tuanku
"Manjau Ari o anak kanduang
Apo salahnyo indak baguru
Apo sababnya indak mangaji
Kalau sagan hati baguru
Kok maleh hati mangaji
Mak den uluakanlah ang pulang
Usah den dapek buruak.
Manjawab si Manjau Ari

"Ukan barabah makan padi
Sibao anak rang Tiku
Indaklah ubah dari kami
Barubah datang dari guru

Hambo batanyo bakeh angku
Hari luruh hambo batanyo
Baa bana rang jadi guru
Nama bana nan diaja
Sabab hambo tak mangaji

[ 59 ]

Tuanku nan tak maaja.
Itu sabab hambo tak mangaji
Di alih indak hambo pandai
Diaso indak hambo tahu

"Manjau kamari ang den aja!"
Balari si Mnajau Ari
Bajawek salam jo Tuanku
Manggigia tangan Tuanku
Ditunjuakkan mangaji Alih
Si Manjau kaji kuraan
Ditunjuakkan kaji kuraan
Inyo lah mangaji saraf.
Ciek kaji nan ditunjuakkan
Ampek limo kitab nan dapek
Diajakan pulo babilang
Ditunjuakkan babilang aso
Inyolah babilang duo.
Ditunjuakkan babilang duo
Inyolah babilang tigo
Ditunjuakkan babilang puluah
Si Manjau babilang ratuih.
Lah habih-habih pandai tuanku
Si Manjau babilang juo
Patang pagi inyo babilang
Siang malam inyo mangaji
Indak minum indak makan
Kok siang indak bajalan
Kok malam indaknyo lalok.
Inyo nan rintang di kajinyo
Minum tidak makanpun tidak
Bak itu adat rang baguru
Makan nan sudah dahulunyo
Minum sudah pulo dahulu
Sajak di rahim bundo kanduang

Alah sabulan duo bulan
Sakitu lamo baguru
Hari Juinahat sahari tu

[ 61 ]Urang nan sadang sambayang

Inyo naiak ka ateh maligai Tibo di ateh inyo badikia Allahu Rabbi bunyi dikia Allah-Allah bunyi suaro Babunyi di awang-awang Alang-alang di dalam tanah Alang-alang bak ateh langik Turun pitunang nabi Daud

Indak tabado elok dikia si Manjau Mandanga surang padusi Sadang batanun atch anjuang Indak nyo ingek dikayonyo Inyo lah ditawan dikia Cacah takatokan rencong Rencong takatokan cacah Rencong taruik suok kida Tanun tarantang lah tararak Dek elok dikia si Manjau. Mandanga urang manjamua Jamua ka tanah tatuangkan Mandanga dikia si Manjau Mandanga urang mamandikan anak Dek elok dikia si Manjau Anaklah hanyuik indak tahu Urang sambayang ateh surau Urang nan sadang sambayang Satangah mahimbau anak Lupuik pakarajaan surang-surang Sarang gurunyo lai gawa Dek elok dikia si Manjau.

Alah sudah inyo badikia Bakato malah tuanku: "Manolah malin sadonyo Anak siapo nan badikia tu Anak bincacak-bincacau Anak ngiang-ngiang rimbo

Kok den jua jauah-jauah [ 63 ]

Kok den bunuah mati-mati
Kok den gantuang tinggi-tinggi.

Manjawab urang nan banyak
"Ampunlah kami guru kami
Indak kami nan badikia
Anak tuanku nan badikia
Nan banamo si Manjau Ari."

Tuanku Mandanga kato itu
Hati nan bangih tak bakasan.
Lah lamo pulo antaronyo
Lah sudah inyo badikia
Bajalan urang sadonyo
Tinggalah guru si Manjau
Inyo nan sadang ateh surau.
Sudah sabulan duo bulan
Hari Jumahat sahari tu
Lah rapek urang sadonyo
Bakato malah tuanku
"Manjau bajalan ang dahulu
Amak maaja-aja langkah

Amak kalua paluah buruak.”
Bajalan si Manjau Ari

Dek lamo bakalamoan
Tibo diukatu sambayang
Bakato malah tuanku"
"Manokah tuan-tuan sadonyo
Dangakan bana kato hambo
Lai amuah bak janyo hambo"

Manjawab urang sadonyo:
"Sukolah kami bih manuruik
Io manuruik kato angku
Kito cilakoilah si Manjau
Sakato kito mangatokan
Kok datang sudi siasek
Kito nan jangan mambanakan
Dek inyo labiah pada hambo

[ 65 ]

Kok buliah pintak bakeh nan banyak
Mak jajok mande bapaknyo
Tajahanam juo si Manjau
Kok tak bajalan nyo disiko
Awak kito lali dihukumnyo."

"Kok baitu nan kato Angku
Sakato kami rang nan banyak
Manuruik kato angku nantun."
Lah bajalan urang nantun
Bakato malah gurunyo
"Nak den uluakanlah ang pulang
Mande bapak ang mamasankan
Kok tibo kito di rumah

Tinggi maligai rajo Batak
Puti bagerai di halaman
Pacik pitaruah banyak-banyak
Sungguah lamo lupo jangan

Kok den suruah maambiak siriah
Pucuaknyo nan ka ang ambiak
Kok den suruah maambiak pinang
Arainyo nan ka ang ambiak
Kok den imbau ang ka rumah
Jan ang naiak ka rumah
Kok batanyo mande jo bapak
Jan ang katokan den manyuruah.
Baitu nan pitaruah den."

Dek malam samalam nantun
Sakalok indak ditiduakan
Duo kali ayam bakukuak
Cukuik katigo hari siang
Inyo bajalan anyolai
Lamolah pulo antaronyo
Lah tibo pulo di halaman
Tuanku naiak ka ateh rumah.

Bakato malah tuanku
"Manjau naiak malah ka rumah!"

[ 67 ]

Manjawab si Manjau Ari:
"Bialah hambo tak ka rumah."
"Manjau Ari anak kanduang
Kok indak ang ka rumah
Bajalan-jalan ka parak
Manyilau tanam-tinaman.”
Bajalan si manjau Ari.
Dek lamo duduak-duduak
Tahanta nasi jo kopi
Lah minum makan tuanku
Sudah makan sudah minun
Bakato pulo tuanku
"Tuan Datuak Bandaharo
Amai puti Linduang Bulan!
Mangko den bao inyo pulang
Rang mudo si Manjau Ari
Ka payah harok malah mandenyo
Rang cilako si Manjau Ari
Rang labiah pado gurunyo.
Buanglah si Manjau Ari
Hiduiki si Murai Randin!

Kok dihiduiki si Manjau Ari
Mangirok aneh jo perak
Kok tingga inyo di kampuang
Bareh jo padi tak manjadi
Taranak mati sadonyo
Sakali makan di rumah
Mati si Murai Randin.
Kok dihiduiki si Murai Randin
Manjadi bareh jo padi."

Dek lamo bakalamoan
Rang mudo si Manjau Ari.
Lah diambiak pucuak siriah
Lah diambiak arai pinang.
Babaliak malah inyo pulang
Lah tibo pulo di halaman
Lalu bahimbau anyolai:
"Manolah bundo kanduang hambo

[ 69 ]

Iko siriah pinang bundo.”
Bundo balari ka pintu
Lah ditariak siriah jo pinang."
Manjau anak kanduang
Pucuak siriah nan ang ambiak
Arai pinang nan ang bao
Siapo manunjuak maajai?"

Manjawab si Manjau Ari:
"Siapo ka maaja hambo
Siapo ka manunjuaki hambo
Dek iko nan hambo ambiak
Iko nan lamak di guru hambo."

Bakato pulo bundonya:
"Ka tabuang malah ang Manjau
Rancak tak buliah ka den caliak
Tabuang samiang malah elok ang"

Manangih si Manjau Ari

"Jan bundo sasakan lai
Karih pangali mangkudu
Mangkudu tangah halaman
Jan bundo sasakan lai
Barih lah sudah dahulu
Tasurek di tapak tangan.

Dangakan sabuah lai

Maunggun di tapi rimbo
Asoknyo sampai ka jarami
Dek untuang sungguahlah nyato
Suratan tangan anyolai."

Bakato malah Tuanku
"Manjau marilah ang Manjau
Marilah kito babaliak ka surau."
Dek lamo lambek di jalan
Lah tibo pulo di surau
Tuanku naiak ka surau
Si Manjau tingga di halaman
Bakato malah Tuanku.

[ 71 ]

"Manjau usah ang ka surau
Manjau suruiklah ang pulang
Jan lamo-lamo ang di rumah
Usah katuju rasan kampuang
Lakeh ang baliak kamari!"

Manjawab si Manjau Ari:
"Ampunlah hambo pado Angku
Ampun baribu kali ampun
Ampun dibawah tapak kaki
Kok disuruah hambo pai
Kok ditagah hambo bahanti
Sabuah anyo pintak hambo
Hambo ka baliak pulang
Tuanku katingga ateh surau
Bajawek salam kito dahulu."
Anak ka pai guru ka tingga
Bajawek salam jo tuanku
Mangigia tangan tuanku.
"Pacik pitaruah hambo di angku
Simpan umanat baiak-baiak
Elok-elok pangaja angku
Usah dibuek sarupo nangko
Amaklah sadang di hambo surang.
Barek pitaruah pado angku
Sabarek bumi jo langik!"

Bakato pulo si Manjau:
"Angku ka tingga hambo ka pai
Salamat hiduik Tuanku!"
Si Manjau babaliak pulang

Mandaki manggunuang-gunuang
Manurun kapanco-panco.
Managih baunduang-unduang
Lah basah baju di dado.

Dek lamo lambek di jalan
Inyo lah sampai malah pulang
Pintu basaok kasadonyo.

[ 73 ]

Bakato si Manjau Ari:
"Manolah Ayah bundo hambo!
Baa bundo mamasan hambo
Baa hambo dihimbau pulang
Hambo baguru di surau."

Manjawab bundo ateh rumah:
"Indak kami mamasankan ang
Indak guno di kami lai
Manjau bajalan ang disiko
Pado rumpuik elok lah padi
Manjau Ari anak kanduang
Pado hiduik elok ang mati
Jan maragu-ragu kami."

Managih si Manjau di halaman:
"Indak patuik bundo bak itu
Indak sayang di hambo lai."
Bakato bundo di ateh rumah:
"Manjau bajalan ang di siko
Sabuah anak janjang ang tingkek
Satahun padi mahinda
Bakitu kato guru ang
Duo anak janjang ang tingkek
Mangirok ameh jo perak
Bakitu kato tuanku."

Manjawab si Manjau Ari:
"Ampunlah hambo Bundo kanduang
Kok tak buliah hambo ka rumah
Mintak nasi hambo di bundo
Lapa nan bukan alang-alang
Bundo barilah
Barilah bago nasi-nasi rasan
Bago kok siso-siso bundo
Bago kok rimah si Murai
Ka ubek paruik manggigik
Hauih nan tidak tatangguangkan
Raso ka rongkeh bubun-bubun
Raso ka pandak pandang denai."

[ 75 ]

Bakato bundo ateh rumah
“Indak kami ka baragiah
Ayam jo itiak kami bari
Anjiang den bari makan
Buliah panunggu halaman den.'

Lah ditingkek malah janjang
Bundo balari ateh rumah
Lah ditariak tabuang didiah
Bajalan pulo ka pintu
Si Manjau tagak di janjang
Dituang jo aia didiah.
Lalu managih si Manjau
Duduak inyo di bawah lumbuang
Aia mato badarai-darai
Dek lamo duduak di sanan
Tagak badiri anyolai
Bakato si Manjau Ari
"Manlolah Bundo kanduang hambo
Barilah sakali nangko
Bago kok karak-karak hanguih
Bago kok dilawak-lawak ayam
Bago kok siso-siso mande."

Bakato mande ateh rumah
"Indak kami ka barangiah
Elok anjiang den bari makan
Buliah panunggu halaman den.

Lah ditingkeknyo pulo janjang
Duo buah janjang ditingkek
Balari pulo ayahnyo
Balari ka biliak dapua
Lah ditariak tungku tangah
Bajalan pulo ka pintu
Si Manjau tagak di janjang
Dihampoknyo pulo diapaknyo
Badarai batu di kapalo
Mandencek inyo ka halaman.
Manangih si Manjau Ari

[ 77 ]

Managih ka lasuang gadang
Manangkuik inyo ka bumi
Maningadah inyo ka langik
Inyo bajalan ka halaman
Inyo lah naiak ka rumah.
Lah dilangkahinyo pulo bandua
Balari pulo mamaknyo
Diamuaknyo jo kurambik
Lah putuih siba bajunyo
Inyo mahambua ka halaman

Bakato si Manjau Ari:
"Iko moh balasan manjo
Pandai bana moh bapak den
Kasiah bana moh mande den
Mande den malimaui den
Apak den mangasai den
Mamak den mangguntiang baju.
"Manolah mande kanduang hambo
Kok hukum alun ka mati
Kok gantang alun ka panuah
Kok aja alun ka sampai
Itulah tapuang di bapak den
Kok indak ado-ado nan mandindiang
Badarai batu di kapalo den."

Bakato pulo si Manjau Ari
"Manolah bundo janyo hambo
Kok bundo lah jajok bana
Mak hambo bajalan siko
Basuko barila kito dahulu
Rilakan riban mamaluak
Rilakan badan diri hambo
Mak bajalan hambo siko.”

Manjawab bundo ateh rumah
"Rilalah jariah payah den
Rilalah riban den mamaluak
Rilalah aia susu den
Rila dari dunia ka akirat."
Bakato si Manjau Ari

[ 79 ]

"Tariak di amai nan babuah
Nak ka pandan nan babungo
Tariak di amai nan batuah
Nak bajalan nan cilako

Manolah bundo kanduang hambo
Dangakan sabuah lai
Pantun ibarat rang cilako

Dimalah talang tatagak
Mulo tibarau tumbuah juo
Dimalah malang talatak
Mulo sarau tumbuah juo.

Dangakan bana di bundo:

Sitapuang tangah halaman
Den ambiak kiliaran taji
Tingga kampuang tingga halaman
Tinggalah sumua bakeh mandi.

Bakato si Manjau Ari:

Tinggi malanjuiklah kau batuang
Indak ka den tabang lai
Malangkueh padi lumuik den
Tinggi mancanguiklah kau kampuang
Indak ka den jalang lai
Mak pueh hati amai den.”

Inyo bajalan anyolai
Lah lamo inyo bajalan
Balari pulo mandenyo
Sambia balari inyo bakato

"Manjau tagak di sanan!"
Lah duduak si Manjau Ari
Bakato inyo ka mandenyo
"Baa den bundo lalahi
Le kasiah bundo di hambo
Le sayang bundo di anak?"

[ 81 ]

Manjawab mande kanduangnyo
"Indak kami kasiah di badan ang
Tak kami sayang di tubuah ang
Kasiah di kain baju kami
Sayang di ameh perak kami."
Bakitu kato mandenyo
"Ungkai tu kain sadonyo!"*
Batariak kupiah ameh
Batukai jo kulik kampia
Babukak baju dalam badan
Baganti jo baju buruak
Babukak pulo sarawa
Batukai pulo jo nan baruak
Pandiang ameh baganti jo salisiah
Tungkek ameh baganti jo timbarau.

"Mande pai anyolai.
"Nambek bundo babaliak pulang
Cincin hambo lakek juo
Sambuang gigi hambo tabao juo
Canggai kuku hambo tingga juo."
Baluruik cincin di jari
Batukai jo cincin ijuak
Diungkainyo sambuang giginyo
Lah diungkainyo canggai kukunyo
Dibarikannyo bakeh mandenyo.

Bakato si Manjau Ari
"Bundo babaliak malah pulang
Bapak hambo kok litak kini
Siapo ka mambari nasi
Si Murai kan ketek baru."

Bakato pulo si Manjau Ari
Sambia bapantun baibarat

"Sarangkai buah pitulo
Singguluang daun katari
Baanyo kasiak parai juo
Hambo tanai bagai mangkuto

[ 83 ]Templat:Block center [ 84 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/84 [ 85 ]Templat:Block center

Templat:Right [ 86 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/86 [ 87 ]Manjawab si Manjau Ari:

Templat:Block center

Manjawab rajo di Kinali:

Templat:Block center

Bakato si Manjau Ari

Templat:Block center

Bakato rajo di Kinali:

Templat:Block center

Bakato si Manjau Ari

Templat:Block center

Tuan denai rajo di Kinali

Templat:Block center

46

[ 88 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/88 [ 89 ]Templat:Block center

Bakato rajo di Kinali:

Templat:Block center

Bakato si Manjau Ari

Templat:Block center

Templat:Right [ 90 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/90 [ 91 ]Templat:Block center [ 92 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/92 [ 93 ]

Di kampuang si Murai Randin
Lalu inyo ka tangah laman.

Batanyo malah tu rajo
"Murai lai kau dirumah?"
Mandanga si Murai Randin
Bakato inyo sambia manjinguah:
Baa den tak ka di rumah?
Apo bana ka dirusuahkan
Mande kayo bapak batuah
Urang mangadap bakuliliang
Kato den sadang badanga
Titah den sadang bajujuang
Palentah den sadang baturuik
Kayo den sunduik-basunduik
Anak puti asa-barasa
Bapak den rajo usali.”

Bakato sadang ateh rumah
Sadang batanun ateh anjuang
Urang baiak si Murai Randin
Urang kayo suko dimakan.
Bakato si Murai Randin:
"Kambang, siapo tu dihalaman?"
Anak bincacak-bincacau
Anak ngiang-ngiang rimbo
Indak nyo babaso-baso
Indak tahu di laman puti
Rang elok si Murai Randin
Budak nan sakarek koto."

Lamolah pulo antaronyo
Balari si Kambang Manih
Balari ka pintu gadang.
Bakato si Kambang manih
"Tuan nan tagak di halaman
Tuan nan tidak bapangaja
Indak batunjuak baajai
Nan tak tahu di laman rajo
Anak bincacak-bincacau

[ 94 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/94 [ 95 ]Templat:Block center [ 96 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/96 [ 97 ]

Rambuik nan panjang singgan tumik.
Tajaluak pinggang nan lamah
Rang elok si Murai Randin
Lah silala-silalai
Lah silulua siluluai
Baitu sayang di dansanak
Muko nan morak alah muram
Rambuik nan panjang lahi kusuik pulo
Kalau dalam kulambu
Kulambu nan tujuah lampiah
Banyaklah ragam kulambunyo.

Lah lapeh pulo dari sinan
Maranyuak si Murai Randin
Raso ka runtuah annjuang tinggi
Malenggang si Murai Randin
Badayuang rumah nan gadang
Inyo lah turun ateh anjuang
Lah tibo di tangah rumah
Balari ka pintu gadang
"Tuan denai rajo di Kinali

Unggeh gawai tabang ka capo
Tibo di capo makan padi
Aduah denai a tu cako
Ulanglah sakali lai.”

Manjawab rajo di Kinali

"Balaia tantang pulan Cino
Balabuah tantang pulau Pisang
Dangakan bana nyato-nyato
Mak tantu buah kato urang."

Manjawab si Murai Randin
"Tuan jan bangih bakeh hambo
Tuan jan berang bakeh hanbo
Kato hambo banyak tadorong
Bari ampun hambo di tuan
Mamintak ampun banyak-banyak

[ 98 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/98 [ 99 ]Templat:Block center [ 100 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/100 [ 101 ]

Disiapo den tinggakan
Kito baduo badunsanak
Hilang tuan hilanglah denai
Jauah tuan jauahlah denai."

Managih di tangah rumah
Bakato si Kambang Manih:
"Ka pasiak malah ko aciak
Urang bajalan ditangihi.'

"Kambang Manih adiak kanduang
Katokan malah bana-bana
Jo sialah inyo barangak
Mangko inyo bajalan surang
Awak hambo ditinggakannya
Kok tak kau amuah mambanakan
Kau den pancuang kini-kini
Kau den bunuah hiduik-hiduik."

Dek takuik si Kambang Manih
Dibanakan bakitu sababnyo:
"Mulo tuan den kalarek
Cilako janji gurunyo.
Urang sarau kato gurunyo
Dek untuang badan ka jauah
Bapak jo mande berang pulo
Samaso inyo ka bajalan
Hibolah hambo mandangakan
Aia satitiak tak babari
Managih mamintak nasi
Tak suko mande baragiah
Mamintak aia nan saititiak
Mamintak nasi nan sasuok."

Bakato mande jo bapak
"Pado kami barangiah ke ang
Anjiang baa kami angiah"
Baitu kato mande kito
Mangkonyo bajalan jauah."

[ 102 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/102 [ 103 ]Templat:Block center [ 104 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/104 [ 105 ]

Diambiak padang janawi
Padang janawi mamutuih rantai
Saketek indak disesokan
Inyo kalua dari biliak
Lalunyc ka baliak dapua
Disanduak pulo malah nasi
Dilatak di dalam kain
Gulai dilatak dalam sanggua
Dibao api dalam cangkia
Bajalan ka pintu gadang
Inyo managih anyolai
Managih sadang manyaru: "Ya Allah
Ya Tuhanku
Ya saidi
Ya mulia Kok buliah pintak pado Allah
Mambali mamintak hambo.
Kapado Allah jo Muhammad
Barakat kabasaran nyinyiak hambo
Nan batampek di gunuang Ledang
Hiduik nan bakeh rang bakaua
Mambali mamintak ka bumi jo langik
Kapado siang jo malam."

Masonyo Allah mauntuangkan
Kahandak balaku pintak buliah.

Bakato si Murai Randin
"Kabau nan ampek puluah ampek
Kabau nan jadi kabau jalang
Bantiang nan ampek puluah ampek
Manjadi ruso sadonyo
Kudo nan ampek puluah ampek
Manjadi kijang sadonyo
Itiak nan banyak di halaman
Habih mati bakarabangan
Parapati linduang jo langik
Habih mangirok kasadonyo."

Dibakanyo kumayan putiah
Kabau lari masuak rimbo

[ 106 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/106 [ 107 ]Templat:Block center [ 108 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/108 [ 109 ]

Pintak balaku sadang itu
Pincuran ameh jadi batu
Pincuran gadiang jadi tanah
Lubuaknyo lah kuntang tuhua.
Inyo manangih anyolai
Dimanolah buaian den
Dibawah manduang nan gadang
Disinan buaian ameh
Disinan buaian perak.

Inyo balari malah ka kiun.
Bakato si Murai Randin
"Kok buliah pintak pado Allah
Buaian ameh jadi urek
Buaian perak jadi aka
Buaian ka den tinggakan."
Dikayuah sakayuah lalu
Inyo turun ateh buaian
Dalam sacacah nantun juo
Buaian ameh jadi urek
Buaian perak jadi aka

Managih si Murai Randin:
"Tinggalah tingga dunsanak sudaro
Tinggalah tingga tolan sahabat
Gadang ketek tuo mudo
Laki-laki dangan padusi
Hambo bajalan anyo lai.

Mandanga kato nan bakkian
Balari urang dalam kampuang
Bakaja samo gadangnyo
Bakato tolan sahabatnyo
"Hai Murai adiak kanduang! Baalah bakato baitu
Apo salahnyo kau bajalan

Sikuna urang di Tiagan
Dibao urang Batang Hari
Adiak tadanga ka bajalan
Mulo tacameh awak kami."

[ 110 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/110 [ 111 ]Templat:Block center [ 112 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/112 [ 113 ]

Dek lamo maso bajalan
Lah lapeh pulo dari kampuang
Manampuah rimbo anyolai.
Manangih si Murai Randin

"Anak rang di Koto Tuo
Nak lalu ka Mandailiang
Manangih ka masuak rimbo
Tak buliah kawan sairiang.”

Ditampuah malah surang samiang
Manangih dalam rimbo:
"Tuan den si Manjau Ari
Manyahuik tuan den himbau
Rimbo mano tuan hunyikan
Kampuang mano nan ditunggui?"
Dek lamo maso dijalan
Aia mato badarai-darai
Dihapuih jo tangan kida
Disipekkan abuak jo nan suok.
Male rimbo lah dirimboi
Male bukik lah didaki
Bajalan surang padusi sajo
Surangpun indak rang basuo
Indak buliah tampat batanyo
Siang malam bajalan juo
Dimano panek dimano bahanti
Lah sabulan lamo di jalan
Lah tibo inyo di sinan
Dibuang pandang suok kida
Bacampua harok jo cameh
Indak inyo nampak si Manjau.
Managih manggaruang panjang

"Kanai umbuak den nan iyo
Kanai kicuah moh den di urang"
Tuan manyahuik moh diimbau
Di siko tuan den janyo
Dicaliak hilia jo mudiak
Dicaliak malah sungguh-sungguah

[ 114 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/114 [ 115 ]Templat:Block center [ 116 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/116 [ 117 ]

Manjawab si Murai Randin
"Jan tuan katokan juo
Indak guno ameh jo perak
Indak guno sawah jo ladang
Ameh perak den tuan den surang
Sawah ladang den tuan den juo
Tuan ka ganti inyiak mamak
Ka ganti mande jo bapak
Ka ganti rumah nan gadang.
Manangih si Manjau Ari:
"Adiak kanduang si Murai Randin

Den sakah indak tasakah
Dirangkuah baduo-duo
Den tagah indak tatagah
Kau mak den suruah juo."

Bakato si Murai Randin:
"Elok katidiang jo ragi
Ragi katidiang jo rago
Dibao anak rang Kamang
Elok sairiang jo adiak
Adiak sairiang jo kako
Indak barek tajinjiang surang.

Bakato si Manjau Ari
"Adiak kanduang si Murai Randin
Kok kito bajalan jauah
Musuah jo lawan tak samato
Antah harimau mamakan kau
Antah gajah mandorong kito
Antah ula malulua adiak."

Manjawab si Murai Randin:

"Guntiang Minduro sahalai jubah
Dibao Siti pulang mandi
Jan diduo kato Allah
Dimano janji ditapeki
Dangakan sabuah lai:
Bakukuak ayam urang Rao

[ 118 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/118 [ 119 ]Templat:Block center [ 120 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/120 [ 121 ]Templat:Block center

Bakato si Murai Randin

Templat:Block center

Tuan dangakan den katokan!

Templat:Block center

Bakato si Murai Randin

Templat:Block center

Manjawab si Murai Randin

Templat:Block center

Templat:Right [ 122 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/122 [ 123 ]Templat:Block center [ 124 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/124 [ 125 ]

Bakato si Manjau Ari:
"Adiak ka gilo malah anyo
Indak urang balapiek siko
Kan iko nan ula bidai.
Awak kau ka digaluangnyo.
Awakkau kadihiruiknyo."

Bakato si Murai Randin
"Bia den nak dimakannyo
Pado hiduik eloklah mati."
Lah dituruiknyo malah tu ula
Bakato si Murai Randin:
"O Ula nan gadang nangko
Pintak dimakan badan hambo
Usah hambo dimakan surang
Makanlah kami kaduonyo
Kami baduo baradiak."

Manjawab ula nan gadang
"Indak jadi kau den makan
Amuah bana den mamakan
Badan den ka mati pulo
Ukan awakkau nan cilako
Mande jo bapak nan cilako
Ukan si Manjau nan sarau
Inyiak mamak kau nan sarau
Bayang-bayangkau sampai ka langik
Den hibo bukan kapalang
Jo alah adiak ka den lapeh
Bauang bapitih indak
Baameh baperak tido.

Lai cincin den sabantuak
Lai reno den sabuah
Murai ambiak cincin nangko
Cincin banamo cinto-cinto
Apo dicinto apo buliah
Apo dipintak balaku juo
Minun makan lah disiko
Apo kandakkau buliah dapek
Ka ganti mande jo bapak.

[ 126 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/126 [ 127 ]Templat:Block center [ 128 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/128 [ 129 ]

Nan dipintak siang jo malam
Makan juo badan hambo
Urang lah buang baiaran
Tak buliah diam di kampuang
Lah jajok mande jo bapak."
Digerakkannyo lah rambuiknyo
Rambuik nan panjang hinggan tumik
Elok nan bukan alang-alang.
Ditiliak kapado rupo
Sapantun bulan ampek baleh
Caliak pugago ambun
Kuripeh dama ka padam.

Manjawab harimau gadang:
"Indak ka jadi adiak den makan
Amuah bana den mamakan
Badan den ka mati pulo.

Bayang-bayangkau ka langik
ukan awakkau nan cilako
Ukan si Manjau nan sarau.
Adiak kandung si Murai Randin
Mari kau den aja pandeka
Mak den tunjuaki kau basilek
Mak den tunjuaki langkah tigo
Langkah nan suok bajanjiak
Langkah nan kida bajanjelo
Mak den bari kau alemu
Mak den bari kau pitua
Pitua kuek jo kuaso
Mak den tunjuaki kau manyemba
Semba sasemba mamutuih
Mak den tunjuaki kau manangkok
Tangkok satangkok mandapek
Mak den tunjuaki kau manggayuang
Gayuang-sagayuang mamutuih
Pakai di kau salamo hiduik."
Alah diaja anyolai

Barauari si Murai Randin

[ 130 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/130 [ 131 ]Templat:Block center [ 132 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/132 [ 133 ]

Bakato si Manjau Ari
"Nasi dimano kito cari
Aia dimano kito mintak
Di tangah padang pasawangan
Kawan tidak lawanpun tidak
Adiak kanduang si Murai Randin
Adiak kok tingga di rumah
Barapolah ka sanangnyo badan
Rintang di ameh jo perak.

Manjawab si Murai Randin
"Apo gunonyo ameh jo perak
Kok indak dunsanak kanduang."

Manangih si Murai Randin:
"Tuan den si Manjau Ari
Etan moh rumah urang
Mintakan baa den nasi.

Bajalan juo si Manjau
Disangkokannyo rumah tolan
Padahan rumah rang panyamun
Iyo di padang panyamunan
Sia nan lalu di sinan
Indak urang nan sampai pulang
Disinan badan habih mati
Kuek kaba mati juo.

Bakato si Murai Randin
"Kito bahantilah dahulu
Payah badan bukan kapalang.'

Bakato si mManjau Ari
"Adiak kanduang si Murai Randin
Adiak ka gilo malah anyo
Disiko kito ka bahanti
Tangah padang panyamunan
Ikolah jinih bangkai urang
Urang mati disamun urang
Badan urang batimbun-timbun

[ 134 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/134 [ 135 ]Templat:Block center [ 136 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/136 [ 137 ]

Ukan urang manyamun pitih
Urang manyamun nyao badan."

Bakato si Murai Randin
"Tuan den jo di tuan
Guntiang Minduro sahalai jubah
Diba Siti pulang mandi
Jan diduo kato Allah
Dimano janji ditapeki.

Dek lamo bakalamoan
Lah tibo Baruak Nan Panjaguang
Lah tampak di nyo si Murai
Dek mancaliak ameh jo perak
Harok hati ukan kapalang
Inyo babaliak malah pulang
Lah tibo pulo di rumah
Bakato Baruak Nan Panjaguang
"Tuan den Mahampiang Basi
Mangapo tuan lalai juo
Nan indak den caliak lah den caliak

Alun den caliak saumua badan
Elok urang ukan kapalang
Ameh jo perak dipakainyo
Intan jo podi bakilekan
Nan kok tasamun urang nantun
Tabaia utang baketek-ketek
Anduak juadah lapeh pulo
Bakian babaju anak kito.

Dek harok Mahampiang Basi
Ditariak padang nan laweh
Padang salaweh daun pisang
Alah diasah padang nantun
Lah tajam asah padangnyo
Inyo balarilah ka kiun
Alah tibo inyo di sinan
Bakato Mahampiang Basi
"Manjau alah moh ang tibo
Lah lamo den nantikan

[ 138 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/138 [ 139 ]Templat:Block center [ 140 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/140 [ 141 ]

"Kok baitu kato tuan
Kato indak bajawab lai
Kok gayuang indak basambuik
Legaran tipak di hambo
Dihari sahari nangko.
Mano tuan-tuan kasadonyo
Basigap tuan sadonyo!”

Bakato Mahampiang Basi:
"Nyak mati nak urang nangko
Lieklah di kau padang hambo
Padang salaweh daun pisang
Ukan saketek mambunuah urang
Elok kok tabuang samiang
Manjau ganjua bak batanam
Rancak ko anjiak sayo samiang."

Bakato si Murai Randin
"Tuan denai Mahampiang Basi!
Ganjua suruik bak batanam
Gadang kok palambuak tanah
Kuek kok anjiak sayo samiang
Namun anak nan surang nangko
Bapantang karam di lauik
Bapantang mati di rimbo
Antah kok mati tangah rumah.
Kok baitu kato tuan
Tuan caliak padang hambo
Padang janawi mamutuih rantai
Den sintak bakato-kato
Den saruangkan marunguih
Asam darah kiliaran dagiang
Tibo di tulang lamak manih."

Tagak badiri inyo si Murai
Gilo malintiak-lintiak jari.
Lah berang hati Mahampiang Basi
Alah dipakuak anyolai
Digerakkanyolah abuaknyo
Abuak nan panjang singgan tumik

[ 142 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/142 [ 143 ]Templat:Block center [ 144 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/144 [ 145 ]

Dangakan sabuah lai
Anak si undang-undang dingkek
Basarang dipuncak pauah
Kok diganjua kanai ampek
Kok ditampuah kanai tujuah."

Dipakuak sakalį lai
Lah disintaknyo padangnyo
Urang mudo si Murai Randin
Padang Janawi mamutuih rantai
Disintak bakato-kato
Disaruangkan marunguih
Asam darah kaliaran dagiang

Tibo di tulang putuih-putuih
Tibo diurek bak diguntiang.
Inyo bamain anyo lai
Langkah basaluak kiri kanan
Tadorong Mahampiang Basi
Lah dipakuaknyo di si Murai
Kanai liuak-liauk pinggang
Tibo liuak-liuak bahu
Bapantun si Murai Randin

"Tuan den Mahampiang Basi!
Tampan to ka lariak lai
Dibao rang Padang Panjang
Nak lalu ka Bunuhampu.

Tuan denai Mahampiang Basi!

Tamapan to ka baiak lai
Kanai liuak-liuak pinggang
Tibo di ulak-ulak bahu.

Lah mati Mahampiang Basi
Gilo mangipeh-ngipeh dado.
Badiri si Murai Randin
Datang pulo nan surang
Gagah nan ukan alang-alang
Banamo Maruntun Manau

[ 146 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/146 [ 147 ]Templat:Block center [ 148 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/148 [ 149 ]

Tuan pailah jo hambo
Mak hambo bari kain baju
Mak hambo bari minun makan.
Kok namuah tuan den bao
Ka pamikua-mikua nan barek
Ka gajah paangkuik abu
Ka panumbuak-numbuak jamua
Ka ganti mambali budak.

Lah bangih Maruntun Manau
Dipakuak sakali lai.
Baruari si Murai Randin
Lah disintaknyo malah padangnyo
Inyo lah bamain anyolai
Sakali barinjiang naiak
Sakali baruntun turun
Mangabuik cando tangah padang.
Dek lamo lambek nyo bamain
Sasak langkah Maruntun Manau
Disipekkannyo di si Murai
Lah kanai Maruntun Manau
Bacarai badan jo kapalo
Lah mati Maruntun Manau
Anak rakyat lari sadonyo
Bajalan si Murai Randin.

"Tuan den si Manjau Ari
Payah den ukan alang-alang.”

Bakato si Manjau Ari:
"Adiak bahantilah kok payah."
Bakato si Murai Randin
"Padialah kito tak bahanti
Kito bajalan kini-kini!"

Inyo bajalan malah pulo
Awak baduo badunsanak.
Bakato si Moerai Randin
"Tuan kamano kito pai?"

[ 150 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/150 [ 151 ]Templat:Block center [ 152 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/152 [ 153 ]Templat:Block center [ 154 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/154 [ 155 ]Templat:Block center [ 156 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/156 [ 157 ]

"Jan Tuan Managih juo
Dangakan bana kato hambo

Ribuik jan pandareh amek
Palapah kok hitam-hitam
Hiduik jan pancameh amek
Ayam patah kok le manikam

Kok patah padang sahalai
Koto rencong lah den bao
Recong Aceh buatan Makah
Satahun lamo dalam api
Samuan lamo manyapuahnyo
Duo baleh tukang manitik
Duo puluah tukang mayapuah
Rataknyo manuruik panjuik panjang

Satahun Bugih balaia
Jajak ditikam mati juo
Rencong Aceh rencong batuah
Rencong Aceh rencong baipuah
Rencong Aceh rencong babiso
Biso nan indak katawaran.

Ditariak rencong dek si Manjau
Bakato si Manjau Ari
"Mahayun jo den di ang
Iyo kito main sakali lai
Alun lapeh uweh-uweh den
Alun lai sanang hati den."
Inyo lah main anyolai
Dek lamo lambek inyo main
Lah satumpak rimbo nan alah
Dilunyah Mahayun Bukik
Lah lamo pulo nyo main
Bakato rencong si Manjau:
"Tuan den si Manjau Ari
Lapehkan den di tuan
Mak den bunuah Mahayun Bukik!"

Bakato si Manjau Ari:

[ 158 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/158 [ 159 ]Templat:Block center [ 160 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/160 [ 161 ]

Murai kamarilah kau Murai!"
Lapeh dipadang panyamunan
Dek lamo lambek di jalan
Bakato si Murai Randin
"Kito bahantilah dahulu"
Inyo bahanti anyolai

Bakato si Manjau Ari
"Adiak kanduang si Murai Randin
Den ka lalok den disiko
Indak tatangguang do kantuak den
Indak tatahan do lai.
Murai Randin Adiak kanduang
Mak den lalok agak sabanta
Kok lalok den baeko
Pacik pitaruah den di adiak

Tinggi maligai rajo Batak
Puti bagerai di halaman
Pacik pitaruah banyak-banyak
Sungguah bacarai lupo jangan

Kok takalok hambo baeko
Rencong den jangan adiak sintak
Nan kok disintak rencong nantun
Umuakau pandak Murai Randin."

Dek lamo bakalamoan
Lah lalok si Manjau Ari.
Dek lamo lambeknyo lalok
Kalusuak sunulah si Murai
Sakik kama mintak ubek
Damam di siapo dikatokan
Ka dijagokan dunsanak awak
Lah malu manjagokan
Dapeklah pinang sabuah
Lah dikubak malah pinang
Pinang lah sudah takubak
Ka dibalah anyolai
Dibalahnyo malah jo sakin

[ 162 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/162 [ 163 ]Templat:Block center [ 164 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/164 [ 165 ]

Adiak ka tingga dalam rimbo,"
Manangih sarato maratok.
"Murai Randin adiak kanduang
Rang baiak salendang dunia
Rang kayo suko dimakan
Mati indak kabakubua
Mati ka di sanda tabiang
Mati ka diureh ambun
Sabuah nan den hibokan
Jariah indak ka badaso

Kok tubuah ka dimandikan
Den kusuak sia manyanda
Den sanda sia mandiruih
Awak baduo tingga surang
Adiak kok mati tangah rumah
Alangkah sanang hati hambo."

Lah disandanyo jo halutang
Tangan nan kida mamacikkan.
Tangan nan suok mangusuaki
Lah sudah dimandikannyo
Lah lakek kain jo baju
Lah lakek ameh jo perak
Lakeklah intan sadonyo
Diliek sarupo hiduik
Disapo indak babunyi
Manangih si Manjau Ari
Malacuik-lacuikkan badan
Mahampeh-hampehkan tubuah:
"Adiak mandi hambo manyauak
Nak samo babasah-basah
Di lubuak rang Koto Tuo
Adiak mati hambo mangamuak
Nak samo bakalang tanalı
;Sakubua kito baduo
Mak samo lapuak dalam rimbo."

Lah disintaknyo tu sewahnyo
Dilantakkannyo ka dadonyo

[ 166 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/166 [ 167 ]Templat:Block center [ 168 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/168 [ 169 ]

Pitaruahkan di ang ka kayu
Pitaruahkan di ang di rimbo!"
Pitaruah sadang didanga
Lah jatuah surek sapucuak
Heran si Manjau sakutiko
Mamikia-mikiakan surek
Tidaklah tantu pagunonyo.

Bakato suaro ateh langik
"Jangan ang duduak tapakua
Surek nangko gadang gunonyo
Indak buliah dibaco kini
Lah ado anak ang kudi in
Buliah ang baco surek nangko."

Mancaliak si Manjau Ari
Maingokka kida indak
Maingok kasuok indak
Suaro samiang nan tingaran
Tubuah nan indak kaliatan
Dipitaruahkannyolah adiaknyo

"Rimbo pacik pitaruah den!
Adiak den pitaruahkan
Adiak den kok ratak retai
Adiak den kok luak lambang
Isuak den panggang rimbo nangok
Kayu nan bapucuak sirah
Pacik pitaruah den di kayu!
Adiak den kok luak lambang
Isuak den tabang kayu nangko."

Lah sudah dipitaruahkan
Bajalan si Manjau Ari
Indaknyo bahimbau lai
Tingga jo ameh jo perak
Tingga jo intan jo padi.
Langkok jo payuang nan sabatang
Bajalan panjang anyolai.
Dek jauah garan bajalan

[ 170 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/170 [ 171 ]Templat:Block center [ 172 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/172 [ 173 ]

Bakato nak rang gubalo
"Tuan jo den di tuan
Jan lamo-lamo tagak disanan
Jirek urang jirek larangan
Indak buliah ditampuah urang
Nan punyo Puti Kasumbo
Urang baduo badunsanak
Nan tuo Puti Kasumbo
Nan ketek Puti Bonsu
Kununlah Puti Bonsu
Lakinyo urang bunian.
Kok ditampuah jirek nangko
Nan kok hati-hati samiang
Siapo masuak kasanan
Kok mati indak mambangun.”

Dek lamo bakalamoan
Bakato si Manjau Ari
"Den tampuah juolah jirek nangko
Janji ka mati-mati juo."
Lah sampai pulo kadalaman
Tampak di nyo bunyi-bunyian
Langkok saluang dangan rabab
Langkok bansi dangan sarunai
Langkok gandang jan kucapi.
Inyo barabab anyolai
Pueh barabab bakucapi
Hari nan sadang tangah hari
Dibunyikan pulolah saluang
Adang-adang didangakan
Bak bunyi di ateh langik
Adang-adang bak bunyi di awang-awang
Turun pitunang Nabi Daud.

Mandanga Puti Kasumbo
Lalu bakato anyolai
"O Kambang Adiak kanduang!

Sadang pangapan hari kini
Matohari tainyok-inyok

[ 174 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/174 [ 175 ]

Dipangakannyo den kini
Darah den tasirok-sirok

Kambang dimano rang basaluang?
Bak bunyi dibubun-bubun
Bak bunyi diutak banak
O Kambang silau joh ka jirek!"

Bajalan si Kambang Manih
Lah tibo pulo di jirek
Hati cameh bacampua harok
Caliak sakileh-sakileh
Antah le tantu antah tidak
Urang disangkonyo tuannyo.

Alah balari inyo pulang
Angok-angok tibo di rumah
Bakato Mande Rubiah
Mande kanduang Puti Kasumbo

Mande kanduang Puti Bonsu:
Kambang iyo anak kanduang den!
Baapo mangko kau balari
Apo nan bakeh kau takuik
Apo nan basuo di kau?"

Manjawab si Kambang Manih:
"Mangko hambo balari-lari
Hambo pai ka jirek
Basuo hambo jo urang
Rupo bak rupo tuan hambo
Saketek indak balain
Gadang keteknyo samo samiang
Hambuih saluang baitu juo."

Bakato Mande Rubiah
"Ka bohong malah kau Kambang
Ka duto malah kau Kambang
Di mano rang mati ka hiduik."

Manjawab si Kambang Manih:

[ 176 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/176 [ 177 ]

"Mande tek picayo di hambo
Cubolah silau di mande!"

Bakato Mande Rubiah:
"Jan hambo pai manyilau
Awak kau juolah pai
Baolah nasi jo kopi
Baolah pinang jo timbakau.'

Disanduak nasi di si Kambang
Dibao kopi di kendi
Sadang di dalam kendi perak
Inyo bajalan anyolai.
Dek lamo lambek di jalan
Lah tibo pulo di jirek
Bakato si Kambang Manih:
"Tuan kaciak junjuangan hambo
Jan tuan basaluang juo
Tuan makanlah ko nasi"
Usah le inyo ka manyahuik
Mancaliak samiang inyo indak;
Lah tigo kali ditanyoi
Indaknyo mancaliak juo
Tahibo hati si Kambang
Urang disapo tak babunyi
Urang dihimbau tak manyahuik;
Inyo manangih anyolai
"Badan tak tahu diuntuangnyo"
Inyo babaliak malah pulang
Lah tibo pulo di rumah.

Bakato Mande Rubiah
"Apo sababnyo kau manangih
Nasi dibao tak bamakan
Aia dibao tak baminum.
Manjawab si Kambang Manih;
"Indak kato hambo nan dareh
Indak muluik hambo nan sasek
Hambo sambah hambo sujuik bana
Hambo mintak ampun banyak-banyak

[ 178 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/178 [ 179 ]Templat:Block center [ 180 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/180 [ 181 ]

Anak den nan mati nangko
Bak roman rang mudo bana
Tadayuah samiang hati den."
Minun makan si Manjau Ari
Makannyo nan tigo suok
Kaampek mambasuah tangan.
Lah sudah makan jo minun
Bakato Mande Rubiah
"Bari lururih den batanyo!
Siapolah bapak rang mudo
Siapolah mande rang mudo?"

Manjawab si Manjau Ari:
"Nan kok itu mande tanyokan
Baa janyo hambo manyabuiknyo."

Bakato mande Rubiah:
"Namo Allah disabuik urang
Kununlah namo ibu bapak."

Disabuiknyo ibu bapaknyo
"Bapak hambo Datuak Bandaharo
Mande hambo Puti Linduang Bulan."

Bakato mande Rubiah:
"Camiah jauah moh anak den
Camiah moh hilang anak den
Le sasek ka kampuang induak
Balahan denai juonyo
Sadang jo Puti Linduang Bulan
Mangko indak jalang manjalang
Kamilah tingga bajauah.
Jo sia bana barangak
Anak kanduang si Manjau Ari
Siapo mamberangi anak?"

Manjawab si Manjau Ari:
"Salah tidak dosopun tidak
Silang tidak salasiah tidak
Kaberangan hambo tidak pulo.
Mangko hambo sampai kamari

[ 182 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/182 [ 183 ]Templat:Block center [ 184 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/184 [ 185 ]

Aciakkau Puti Kasumbo
Suruah ganti kain bajunyo
Katokan hambo mahimbau."

Naiak si Kambang ka ateh anjuang
Lalu bakato anyolai:
"Aciak kanduang Puti Kasumbo
Bakain babajulah aciak
Aciak turun kini-kini.'

Tagak marentak anyolai
Sumirak darah di dado
Inyo mamakai anyolai
Lakek pakaian sadonyo
Lah turun di ateh anjuang
Lah tibo pulo tangah rumah
Manangkuik kariban mande
Bakato sadang manakua
'Ampunlah hambo mande kanduang
Apo titah ka hambo junjuang!"

Bakato mande Rubiah
"Anak kanduang Puti Kasumbo!
Japuik di kau urang nantun
Bao naiak ka ateh anjuang!

Bajalan Puti Kasumbo
Bajalan kadakek pintu
Mancaliak si Manjau Ari.

Bakato Puti Kasumbo:
"Ka den padatuak urang nangko
Urang nangko indak patuik datuak
Ka den patuan urang nangko
Indak patuik ka tuan den
Ka den paangku urang nangko
Alun ka patuik den paangku.
Baa janyo den manyambuik?"

Bakato Puti Kasumbo
"Tuan datuak mudo Manjau Ari!

[ 186 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/186 [ 187 ]Templat:Block center [ 188 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/188 [ 189 ]

Dek hedangan alah talatak
Dek nasi alah tasaji
Bakato si Manjau Ari:

"Padi ranik jo padi jintan
Padi ketek rimbun daun
Dibao urang Padang Panjang
Nasi disanduak kapinggan
Jo sia hambo sadaun
Hambo bapantang makan surang.

Manjawab si Kambang Manih

"Padi ranik jo padi jintan
Padi ketek rimbun daun
Dibao urang Koto Tuo
Nasi den sanduak ka pinggan
Jo sia tuan ka sadaun
Jo aciak Puti Kasumbo."

Inyo lah duduak kaduonyo
Duduak batantang-tantangan
Surang bulan surang mantari
Samo cadiak kaduonyo
Inyolah makan anyolai.
Kok lengah si Manjau Ari
Mancaliak Puti Kasumbo
Lengah Puti Kasumbo
Mancaliak si Manjau Ari
Surang takaca di lapiak
Surang takakok di kalingkiang.

Sudah makan sudah minun
Pinggan baambiak dek si Kambang
Dek malam samalam nantun
Sakalok indak ditiduakan
Duo kali ayam bakukuak
Cukuik katigo hari siang.

Lah sahari duo hari
Digua tabuah larangan

[ 190 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/190 [ 191 ]Templat:Block center [ 192 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/192 [ 193 ]

Galanggang badiri sahari tu
Rami sabuang ukan kapalang
Bulu ayam batundo-tundo
Darah ayam sapantun sungai
Ditiliak pado taruah ayam
indak urang babilang puluah
Urang babilang ratuih ribu.

Alah sahari duo hari
Sampailah janji tujuah hari
inyo ka kawin anyolai.

Barapolah anak puti-puti
Barapolah anak rando gadih
Anak mudo banyak sakali
Bajuak anak sutan-sutan
Barapolah anak rajo-rajo
Anak baiak dalam nagari
Dimalam samalam nantun
Raso ka runtuah rumah gadang

Banyaklah ragam pamainan
Rajo-rajo bamain catua
Sutan-sutan bamain kudo
Urang Kaliang bamain api
Urang Bugih basipak rago
Dimalan samalam nantun
Baradok kali dangan wali
Banyaklah malin jo tuanku
Badiri sasi nan barempek
Inyo lah kawin anyolai
Duduak satandiang Puti Kasumbo
Duduak dakek si Manjau Ari
Ditiliak pado pakaiannyo
Bapakaian Puti Kasumbo

Haragonyo indak taharagoi
Harago satimbang jo nagari
Intan jo podi bakilekan
Si Manjau baitu pulo

[ 194 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/194 [ 195 ]Templat:Block center [ 196 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/196 [ 197 ]

Inyo manangih sadang itu
Takiro hati di nan jauah
Mandiri rupo si Murai
Anak kanduang lakehlah gadang
Kok le malu den ka tapupuih
Kok le utang den
ka tabayia
Lah gadang anak
Gadang bak diambak-ambak
Cadiak bak diaja-aja
Gadang alah bakalaka
Cadiak alah babicaro.

Bakato si Manjau Ari:
'Anak Kanduang Rangin Pamenan
Anak kanduang si Rajo Nyayo!
Kito pai bajalan
Mari kito pai ka pakan
Nyak tahu urang di awak
Awak nak tahu di urang
Mak tahu disusun urang
Mak tahu di adat-adat.

Mintak pitih duo puluah ria
Sadang ka bakeh mande kalian
Balari Rangin Pamenan
Dimintaknyo pitih bakeh mandenyo
Mande kanduang hambo!
Bari hambo pitih di mande
Duo puluah ria banyaknyo
Ka balanjo hambo ka pakan.'
Dek kasiah di anak kanduang
Apo kahandaknyo dibarikan
Apo pintaknyo dipalakukan.
Dibarikan duo puluah ria
Inyo bajalan anyolai
Bajalan batigo baranak
Lah tibo pulo di pakan
Uranglah basusuak rami
Rami urang batumpuak-tumpuak.

[ 198 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/198 [ 199 ]

Bajalan-jalan si Manjau
Masuak jorong ka lua jorong
Lalu ka jorong rang basadah
Tasuo mandenyo
Tasuo pulo mamaknyo.
Apaknyo bajua sadah
Mandenyo bajua sadah
Mamaknyo bajua paku.

Hibolah hati mamandangi
Bakato si Manjau Ari:
"Anak kanduang Rangin Pamenan
Ambuanglah sadah urang tuo tu!"
Lah diambuangnyo sadah nantun
Manangih bapak si Manjau:
"Kamalah awak ka mangadu
Kasia ka dikatokan."

Bakato si Manjau Ari:
"Mande baa ko sadah mande
Sialah nan mambuangkan?"
Bakato malah bapaknyo:
"Anak ketek nan mambuangkan
Antah anak-anak siapo."

Bakato si Manjau Ari
"Hambo nan punyo anak tu
Anak hambo sadang nyanyang-nyanyang
Mak hambo ganti sadah angku
Mak hambo ganti sadah mande
Hambo ganti duo puluah ria."

Bakato si Manjau Ari
"Anak kanduang marilah pulang
Sarago paneh alun garang
Sarago hari alun tinggi.
Inyo babaliak anyolai.
Bakato Rangin Pamenan
"Kito bahantilah dahulu

[ 200 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/200 [ 201 ]

Payah hambo ukan alang-alang."
Alah bahanti anyolai
Bakato Rangin Pamenan:
"Hambo manarang bakeh bapak
Hambo batanyo elok-elok:
Takalo kito ka pakan
Apak suruah mintak pitih
Banyaknyo duo puluah ria
Buliah pitih nan sakian
Pai kito ka pakan
Lah tibo pulo di pakan
Lah bajalan-jalan pulo.
Basuo urang basadah
Apak suruah hambo mambuangkan
Lah sampai hambo buangkan
Kudian bapak ganti samiang.
Itulah maraso di hati hambo
Ka apo di bapak urang nantun
Ataukoh aluaran mande
Ataukoh aluran bapak?"

Bakato si Manjau Ari:
"Anak kanduang Rangin Pamenan
Hibo den di urang nantun
Hibo den di urang bansat
Dek hambo marasai bansat
Bapak jo mande den tinggakan
Lah sabansat urang cako."

Bakato Rangin Pamenan

"Dibunyikan bana di gantang
Dipariuak sudahlah sasak
Dibunyikan bana di urang
Allah Ta'ala lah manampak."

Inyo bajalan anyolai
Lah tibo pulo di rumah
Agak sapakan duo pakan
Lah duo bulan lamo di rumah
Bakato Rangin Pamenan

[ 202 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/202 [ 203 ]

"Bapak jo hambo di bapak
Indak bapak bahati rusuah
Salaruik salamo nangko
Baalah talamakkan makan
Baalah talalokkan tidua
Hati bak hati palapah
Mande hambo dimalah kini
Mande hambo si Murai Randin
Dimalah bapak tinggakan?”

Manangih si Manjau Ari
Mandanga kato anak kanduang
"Anak kanduang Rangin Pamenan
Nan indak nan ang katokan
Awak den indak badunsanak."

"Mambunyi bapak di hambo.

Pucuak sijali sijalinteh
Pucuak sijawi-jawi mudo
Di langik bapak malinteh
Hambo dibaliak itu pulo

Tahu hambo di mande hambo
Indak mati di dalam rimbo
Indaknyo mati di panyakik
Inyo mati dangan sabab
Mati tasaik kanai rencong
Takalo mande ka mati
Hambo nan tahu dahulunyo
Dari mati sampai ka tingga
Tasanda di kayu gadang
Langkok jo alat pakaiannyo.
Langkok jo payuang nan sakaki."
Manangih Rangin Pamenan

"Takalo mande ka mati
Bapak lalok maso itu."
Bakato Rangin Pamenan:
"Adiak kanduang Rajo Nyayo!

[ 204 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/204 [ 205 ]

Apo pikiaran adiak kanduang
Mande kito mati di rimbo"
Manjawab si Rajo Nyayo:
"Kok itu tuan tanyokan
Pulang pikiaran bakeh tuan
Tuan nan tahu nan pandai
Bajalan tuan den turuikkan.”

"Kok baitu kato adiak
Kito japuik mande kito,”
Manangih Rangin Pamenan
Malu ka tumbuah di awak
Cacek ka datang kudian.

Bakato Puti Kasumbo:
"Anak kanduang Rangin Pamenan!
Apo bana nan ang tangihkan?
Ameh perak banyak di kito
Buliah ang basuko hati."
Manjawab Rangin Pamenan:

"Tak alu sagadang nangko
Alu tatumbuak di tabiang
Di tabiang rang Koto Tuo
Tak malu sagadang nangko
Malu tatumbuak di kaniang
Mande hambo mati di rimbo.

"Adiak kanduang si Rajo Nyayo
Turuikkan hambo di adiak."
Bajalan Rangin Pamenan
Balari Puti Kasumbo
Dipacikkan anak kaduonyo
Dihambek indak tahambek
Dilarang indak talarang
Jadi bajalanlah sadonyo
Pai balimo baranak
Dek lamo lambek di jalan
Bakato Rangin Pamenan

[ 206 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/206 [ 207 ]

"Kok nyak manyilau kayo Allah
Tarantang jalan ka dituruik
Nan sabulan pajalanan
Ampek hari lah tibo,"
Lah tampak di nyo kayu nantun
Kayu nan bapucuak sirah.

Bakato si Manjau Ari
"Anak kanduang kudian saketek
Nak den dahulu kiun
Mak den silaulah dahulu
Antah lai antah indak
Antah busuak manjadi tanah
Antah caia manjadi ambun."

Lah bajalan si Manjau Ari
Didapekinyolah adiaknyo
Adiaknyo baitu juo
Tasanda di kayu gadang
Usah ka ratak retai tidak
Usah kaluak lambang tido
Payuangnyo takambang juo
Disingkokannyo mukonyo
Jangan ka ratak retai tidak
Ruponyo basarang elok
Romannyo basarang labiah.

Manangih si Manjau Ari
"Murai Randin adiak kanduang
Murai jago malah tidua
Anak kau datang manjapuik
Kakakkau datang kamari."
Manangih bagolek-golek.
Balari Rangin Pamenan
Bapak jo hambo di bapak
Ka pasiak malah ko bapak
Urang mati nan ditangihi
Bajalan bapak kasanan
Mak hambo bapacah jo mande hambo
Indak bakitu rang bapacah."

[ 208 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/208 [ 209 ]

Lah bajalan pulo bapaknyo.
"Adiak kanduang si Rajo Nyanyo!
Kok nan dicari lah basuo
Salah dihimbau indak babunyi
Apokoh pikiaran adiak kanduang
Ikolah cinto jinih badan ”

Manangih si Rajo Nyanyo
"Kan lah lamo hambo katokan
Hambo nan tidak tahu-tahu
Hambo nan indak pandai lai
Pulang pikiaran bakeh tuan.'

"Kok baitu kato adiak
Carilah di adiak api
Mak den baka kumayan nangko
Kito saru burak nan gadang,

Ditukiak api ateh batu
Lah sudah dihiduikinyo api
Mandulang asok kumayan
Asok nan sampai ka ateh langik
Lah disarunyo buruang burak
Jo asok kumayan nantun.

Lah turun burak nan gadang
Buruang burak buruang rambaian
Bulu batulih aia ameh
Kapak baturang aso-aso
Paruah nan ameh sandirinyo
Mandanciang-danciangkan paruah
Mandakuak-dakuakkan kuku
Ba bunyi pupuik jan sarunai
Babunyi talempong rajo Jao
Inyo lah tibo ateh dunia.

Bakato Rangin Pamenan
"Tuan hambo si Buruang burak!
Dangakan bana hambo katokan
Mande hambo mati di rimbo
Pintak hiduikkan mande hambo

[ 210 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/210 [ 211 ]

Indak mande hambo dihiduikkan
Dimakan kutuak kalamullah
Dimakan kutuak kurakan.
Kok tabang bana ka langik
Ditangkok garudo pidu
Dipupuik si halimbubu
Makan habih minuman tuhua.
"Kok baitu nan pintak adiak
Ka mahiduikkan hambo indak
Adiak nan ka mahiduikkan
Ikolah aia mawa
Dangan lidih tujuah halai."
Inyopun tabang anyolai
Tabang mambubuang ka ateh langik

Bakato Rangin Pamenan

"Bintang tarang jo bintang timua
Bintang anak rang Rao-Rao
Mande kanduang jagolah tidua
Iko minyak hubuangan nyao.”

Dititiakkannyo ka harang
Mahangok si Moerai Randin
"Bintang tarang jo bintang timua
Bintang anak dari Rao-Rao
Mande jago malah tidua
Iko minyak huubangan nyao.
Dibaruikkannyo ka pinggangnyo
Dilacuiknyo pulo jo lidih
Lah duduak si Murai Randin
Dititiakkannyo pulo ka lidah
Bakato si Murai Randin:
"Anak bincacak-bincacau
Anak ngiang-ngiang rimbo
Awak lalok dijagokannyo."

Bakato Rangin Pamenan
"Ka pasiak malah ko mande!

[ 212 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/212 [ 213 ]

Baa dikiro badan lalok
Bamusim-musin mande mati."

Lah tagak si Murai Randin
Balari Puti Kasumbo
"Disiko moh ko adiak den
Adiak kanduang si Murai Randin"
Baibu pulo di sinan.

Bakato Puti Kasumbo:
"Adiak kanduang marilah pulang!"
Manangih Puti Kasumbo
Mangana badan si Murai.
Lah dibao malah pulang
Awak balimo lah baranam

Rang mudo si Murai Randin
Dek kasiah sayang di anak
Satapak tidak dicaraikan.
Dek lamo lambek di jalan
Bakato si Murai Randin:
Tuan jo denai di tuan
Dangakan bana den katokan

Balari-lari ka gaduang
Ka rumah Ulando tuo
Den silau didalam tanuang
Bansatlah cando mande kito."

Bakato si Manjau Ari:
"Urang bansat karano di nyo
Urang miskin karano salahnyo
Untuang kito bak mano
Dimalah urang ka bansat
Ameh perak le banyak di nyo."
Dek lamo lambek di jalan
Tibo di rumah Mande Rubiah

Naiak ka rumah anyolai
Duduak diateh kasua gadang.
Lamolah pulo duduak-duduak

[ 214 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/214 [ 215 ]

Talatak nasi jo kopi
Lah minun makan inyo si Murai
Makan batigo jo anaknyo.

Sudah makan sudah minun
Naiak kaateh anjuang perak.
Lah lamo maso disanan
Bakato Puti Kasumbo
"Adiak kanduang si Murai Randin!
Adiak dangakan kato hambo
Salaruik salamo nangko
Mak den uluakanlah kau pulang
Mak den liek kampuang halamankau
Mak den silau rumah tanggokau
Jauah hampiangnyo kito jalang
Baitu adat baipa babisan."

Manangih si Murai Randin
"Den tak bakampuang bahalaman
Den indak barumah batanggo
Rumah tanggo den dalam rimbo
Kama den ka diuluakan?"

Manangih Puti Kasumbo
"Kok baitu kato adiak
Kok buliah pintak hambo
Indak patuik adiak baitu
Salamo buruak le ka elok."

Bakato Puti Kasumbo
"Anak kanduang Rangin Pamenan!
Cubolah pintak di anak
Lah pueh hambo manipu."

Manjawab Rangin Pamenan
"Insya Allah jadilah amai,
Bakato Rangin Pamenan
"Mande kanduang si Murai Randin
Mamintak hambo bakeh mande

[ 216 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/216 [ 217 ]

Salaruik salamo iko
Indak mande kanduang mangana

Indak maingek bapak lai
Mak hambo uluakan mande pulang
Mak hambo liek kampuang mande
Baitu adat rang bamande
Jauah hampiangnyo hambo jalang."

Manjawab si Murai Randin
"Kok baitu kato anak
Rumiklah hambo ka mambari
Ikolah jinihnyo badan hambo."

Manjawab Rangin Pamenan
"Mande kanduang si Murai Randin
Jan sabanyak nantun jawab
Kok tak amuah hambo hantakan
Sabuah pintak bakeh mande:
Kok tak suko mande baranak
Kok tak sayang mande di kami
Guno kami lah banyak bana
Indak badaso jariah kami

Bari hambo rotan sakarek.
Kok indak amuah hambo uluakan
Baserak sirialah kito
Bakuduang-kuduangan rotan
Sadanglah mande baranak
Kok hambo baitu pulo."

Duduk bamanuanglah si Murai
Mandanga kato nan baitu
Kasiah di anak ukan kapalang
Takuik ka carai jo anak
Guno anak gadang sakali
Dunia akirat tak tabaleh.

Manjawab si Murai Randin
"Kok baitu pintak anak
Pintak babari di hambo."

[ 218 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/218 [ 219 ]

Manjawab Rangin Pamenan
"Kahandak anak lah mande bari
Pintak hambo sudah balaku
Kini-kini kito bajalan."

Bakato Rangin Pamenan
"Mande hambo Puti Kasumbo
Kito bajalan kini nangko
Kito hantakan mande hambo
Mande kanduang si Murai Randin
Ka Ranah Payuang Sakaki
Di sanan kampuang mande hambo."

Alah sadio kasadonyo
Inyo bajalan anyolai
Ka kampuang si Murai Randin
Ka Ranah Payuang Sakaki
Elok kampuang ukan kapalang.
Dek lamo bakalamoan
Lah sabulan duo bulan
Lah tibo pulo disanan
Dicaliak kampuang lah langang
Rumah tanggo lah jadi tanah
Kabau bantiang lah habih pulo
Sawah ladang lah jadi rimbo
Salamo ditinggakannyo.

Lah manangih si Murai Randin
Duduak mangana badan diri
Dikana Allah jo Muhammad
Datang garak kapadanyo
"Anak kanduang si Murai Randin
Jangan anak duduak tapakua!"
Bakato Allah jo Muhammad:
"Cintolah rumah gadang kau!"
Kununlah si Murai Randin
Lah takana di nyo cincin
Cincin banamo cinto-cinto
Dibakanyo kumayan putiah.

[ 221 ]

Dek kahandak sadang balaku
Pintaknyo sadang babari
Rang mudo si Murai Randin
Sawahladang kabau jo bantiang
Ameh perak rumah gadang
Lah dicintonyo kasadonyo
Lah suruik bagai samulo.
Rumah gadang lah badiri
Sarupo jo nan dahulu
Saketek tidak basalisiah
Ameh sakati tidak usak
Antah kok jadi labiah banyak
Labiah elok pado saisuak.
Inyo lah naiak ka ateh rumah
Disingkokkan pintu sadonyo
Pintu nan salapan puluah salapan
Nan ketek indak babilang.
Inyo lah naiak ka ateh anjuang
Tanunnyo tarantang juo
Mahimbau malah si Murai'
"Aciak kanduang Puti Kasumbo
Naiak ka rumahlah sadonyo!"
Dek lamo bakalamoan lah lalu bapak si Manjau
Lah lalu mande si Manjau
Lah ka halaman rumah gadang.

Bakato si Manjau Ari
"Anak kanduang Rangin Pamenan
Balilah di ang paku nantun
Nan dibao urang tuo tu
Barapo janyo bali samiang!"

Baruari Rangin Pamenan
Lah dibalinyo paku nantun
Apo nan dibaonyo dibalinyo
Lai sakali duo kali
Apo nan dibao indak suruik.
Dek hibo si Manjau Ari
Hibo di mande jo bapak
Dibari kain jo baju.

[ 222 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/222 [ 223 ]

Bajalan malah bapaknyo
Bajalan bakeh tuanku
Tuanku guru si Manjau
Lah tibo pulo di surau
Lah diliek dek Tuanku

Mande bapak si Manjau bakain babaju
Kain jo baju diuangkainyo
Kain-kain dibari urang
Awak tak buliah mamakainyo
Itu hukum di mande si Manjau
Itulah ajab di tuanku
Kato tak buliah dijawab
Surang indak bakehnyo takuik
Takuik di si Manjau surang
Lamo saketek antaronyo
Lah sampai pulo ka rumah.
Ka rumah si Manjau Ari.
Awak tak tahu di anak
Anaknyo tak tahu di apaknyo.

Bijaksano Puti Kasumbo
Lah dihimbaunyo malah ka rumah
Si Manjau cando tak tahu
Dek malu di Puti Kasumbo.
Lah ka rumah bapak si Manjau
"Kok le hibo kasiah di kami
Jan kami dibari kain
Indak kami buliah mamakai
Di tuan siak Labai Panjang
Kami lah dipabudaknyo
Sajak paningga anak kami
Diam di rumah indak buliah
Diam di bawah lumbuang samiang
Bak cando anjiang kami di nyo."

Bakato Puti Kasumbo:
"Mande makanlah ko nasi!"
Minum makan apak si Manjau
Lah sudah minum jo makan

[ 224 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/224 [ 225 ]

Bakato Puti Kasumbo:
"Manolah mande kanduang hambo!
Mulo mande ka marasai
Mande picayo di tuanku
Apo katonyo dituruikkan
Ikolah nan ka balehnyo
Batanyo hambo di mande
Kok tanyo hambo nan sasek
Buruak elok ka hambo tanyokan
Antah kato hambo nan sasek
Dek hambo nangko anak ketek
Mintak ampun hambo di bapak
Mintak maaf gadang-gadang.

Hambo tiliak pado aka
Hambo pandang mande jo bapak
Roman-baroman urang dagang
Rupo bak rupo rang kayo.
Apolah salah silahnyo
Mangko badan jadi bak nangko?"

Manjawab bapak si Manjau
"Kok itu nan ditanyokan
Takalo maso dahulunyo
Hambo nan rajo dalam nagari
Hambo nan kayo dalam kampuang
Urang banyak bak janyo hambo."

Kato dijawab dek Puti Kasumbo:
"Apo salahnyo di badan
Mangko jadi sarupo iko?"

Manjawab bapak si Manjau
"Takalo kami ka bansat
Salah di kami nangko juo
Kami manuruik kato urang
Sajak ditinggakan anak kami
Ikolah jinih parasaian.
Anak duo bak anak balam
Inyo bajalan kaduonyo

[ 226 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/226 [ 227 ]

Ikolah nan kami tangguang
Cilako janyo gurunyo
lo guru si Manjau Ari

Bakato tuanku bakeh kami:
Buang di rajo si Manjau Ari
Dek kami takuik di gurunyo
Kami buanglah awaknyo jauah-jauah.”

Batanyo Puti Kasumbo:
"Sialah anak nan dibuang tu
Kok ketek sabuik namonyo
Kok gadang sabuik galanyo."

Manjawab bapak si Manjau
"Galanyo si Manjau Ari
Namonyo si Manjau Samiang."

Bakato Puti Kasumbo
"Itulah bapak anak kami
Apaknyo Datuak Bandaharo
Mandenyo Puti Linduang Bulan
Di Ranah Payuang Sakaki
Disanan bana kampuangnyo."

Manjawab bapak si Manjau
"Hambolah Datuak Bahdaharu
Iko nan Puti Linduang Bulan
Iko nan Ranah Payuang Sakaki
Iko nan kampuang si Murai.
Manangih si Manjau Ari
Manangkuik ka haribaan bapak
Balari Puti Kasumbo
Balari lalu kaateh anjuang
Lah tibo malah disanan
Si Murai sadang manangih.

Bakato Puti Kasumbo
"Indak dapek kito tangihkan
Lawan basuo mande bapak.

[ 228 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/228 [ 229 ]

Manjawab si Murai Randin
"Aciak kanduang Puti Kasumbo
Indak kasiah di apak lai
Indak sayang di mande lai
Mangko hambo bakato baitu
Kasiah jo siyang sampai bana
Indak ubah datang di kami
Indak salah datang di awak
Salah di mande jo bapak."

Bakato Puti Kasumbo:
"Bago kok salah mande bapak
Tak patuik ibu bapak tunduak
Kito juo nan ka tobat."

Dek lamo batangka-tangka
Lah pai si Murai Randin
Bakeh ibu jo bapaknyo
Inyo manangih malah pulo
"Iko moh balasan kayo
Iko moh balasan gadang
Bapak iokan kato urang
Manuruikkan kato tuanku."
Manangih mande jo bapak
"Apolah nan bapak tangihkan?
Kok den agaki nan dahulu
Apak berang bakeh si Manjau
Mintak nasi indak dibari
Mintak aia indak buliah
Batapuang jo tungku tangah
Batuang jo aia didiah.

Itulah kasalahan bapak
Itu dek hibo hati kami
Mangko rumah denai tinggakan
Den tak sayang di mande bapak
Den sayang di dunsanak den
Ameh perak indak den harok
Den harok di dunsanak den
Ka ganti sawah jo ladang

[ 230 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/230 [ 231 ]

Ka ganti ameh jo perak."
Mande bapak manangih juo
Sadang mandanga kato nantun
Takana di salah awak.

Bakato Puti Kasumbo
"Adiak kanduang si Murai Randin!
Indak guno kato dahulu
Kito buangkan jauah-jauah."

Dek lamo bakalamoan
Baruari Rangin Pamenan
Digua tabuah larangan
Babunyi tabuah suok kida
Baboyong urang nan banyak
Manarang mangusuih urang itu:
"Apo sabab tabuah digua?"

Manjawab Rangin Pamenan
"Utang tidak piutang tidak
Kito ka mahabihi salisiah."

Naiaklah urang samonyo
Gadang ketek tuo mudo
Laki-laki jo padusi
Kabau didabiah tujuah ikua
Rapek panghulu kasamonyo
Rajo-rajo dalam nagari
Badiri hakim nan barampek
Mahabiihi silang si Manjau
Silang jo bapak mandenyo.

Barauri Rangin Pamenan
Dikatokannyo perkataan
Sadang panghulu lah sakato.

Bakato Rangin Pamenan:
"Apak den si Manjau Ari!
Kini tarimo kato hambo
Buliah habih silang salisiah
Putiah hati pado bapak

[ 232 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/232 [ 233 ]

Mintak tobat kapado ibu."
Manarimo si Manjau Ari
Bapaknyo baitu pulo
Dihadokkan hati pado Allah
Lah dihabihi tu jo doa.

Malin lah sudah mandoa
Lah sudah makan jo minun
Manitah Rangin Pamenan:
"Panghulu hambo dalam nagari
Sampai ka hilia sampai ka mudik!
Dangakan bana titah hambo:
Kok kampuang mak bapanghulu
Kok nagari mak barajo
Nagari lah lamo tak barajo
Kini barajo anyolai
Nan ka jadi rajo bapak hambo
Io lah si Manjau Ari."

Banyak indak urang manjawab
Sakato urang marajokan.
Lah pulang urang samonyo
Baitulah sayang urang.
Lah sahari duo hari
Lah sapakan duo pakan
Bakato Rangin Pamenan
"Apak denai Manjau Ari!
Alun juo sanang hati den
Mangkonyo sanang hati kami
Mangkonyo utang lah babayia
Mangko malu buliah tapupuih
Bunuahlah guru bapak nantun
Mangkonyo sanang hati kami."

Manjawab si Manjau Ari:
"Baa janyo hambo mambunuah
Guru indak buliah dilawan
Guru indak buliah dibunuah
Guru ka guru juo
Guru dunia akirat!"

[ 234 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/234 [ 235 ]

Manjawab Rangin Pamenan
"Kok itu bana kato apak
Bak undang-undang urang tuo:
Rajo lalim rajo disanggah
Rajo adia rajo disambah
Jan le ka guru kito bana
Mangko inyo buliah dibunuah
Indak inyo manunjuakkan nan bana
Indak maajakan nan elok
Pangajanyo indak nan baiak
Itu mangko buliah dibunuah.
Nan guru dunia akirat
Pangajanyo baiak sadonyo
Manunjukkan bakeh nan elok
Itu indak buliah kito lawan.
Dangakan juo di bapak
Pintak dibunuah guru nantun!"

"Baa nyo hambo mambunuahnyo?"
"Kok takuik bapak mambunuahnyo
Lapehlah kami mambunuahnyo."

Manjawab si Manjau Ari
"Malarang hambo indak
Manyuruah hambo indak pulo
Baapo pikiaran anak kanduang!"

Bakato Rangin Pamenan:
"Adiak kanduang si Rajo Nyayo
Kito pi bunuahlah tuanku tu
Bapak kito indak nyo amuah
Manjawab si Rajo Nyanyo:
"Kok baitu kato tuan
Hambo manuruik di balakang."
Hari Jumahat sahari tu
Inyo bajalan ka musajik
Ukatu urang sudah sambayang
Urang ka turun anyolai.

Bakato Rangin Pamenan:
"Mano kalian kasamonyo

[ 236 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/236 [ 237 ]

Kalian sabuah sidang!
Lai di surau itu kini
Tuan siak labai Panjang
Hambo bamakasuik ka bakehnyo

Lah bangih urang nan banyak
Mandanga kato nan baitu
Satangah ma nokok jo panokok
Satangah maamuakkan sewah
Itulah ka banyak urang.
Bakato Rangin Pamenan
"Satapak indak hambo asak
Salangkah indak hambo suruik
Namun lalu-lalu juo.”

Dikipehkannyolah ka kida
Dikipehkannyo pulo ka suok
Rang banyak bakecai-kecai
Tingga Tuanku Labai Panjang
Inyolah naiak ka ateh surau.

Bakato Rangin Pamenan
"Mano tuan siak Labai Panjang
Apo karajo dalam surau
Apo pangaja kaanak murik;?”

Kato tu indak bajawab
Bakato Rangin Pamenan
"Adiak kanduang si Rajo Nyayo
Adiak marilah kamari!"
Balari si Rajo Nyayo.
"Apolah kato mak den danga?"
"Kito pacik kaki tuanku
Paciklah di adiak sabuah
Mak hambo pacik nan sabuah.
Kasalahannyo banyak bana
Jahek bakeh anak sasian
Ikolah balasan jahek
Ikolah timbangan salah.”
Dipacik kaki kaduonyo

[ 238 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/238 [ 239 ]

Tuanku indak malawan
Lah dihiriknyo sampai ka halaman
Sajak di halaman sampai pulang
Mamakiak mamintak ampun
Indak dibarinyo ampun.

Dek lamo lambek di jalan
Sakik indak buliah ditahan
Itulah hukum di tuanku
Lah tibo pulo di halaman
Dihampehkan di halaman.

Balari Puti Kasumbo
"Anak kanduang Rangin Pamenan
Guru urang ang banangkokan
Imam urang dalam musajik
Kok kito disarang urang
Kok dalang tarang jo kusuik
Kok tibo cakak jo tokak."

Manjawab Rangin Pamenan
"Jan itu mande camehkan
Kok le siapo nan bamalu
Bianyo datang kamari
Kok le siapo nan ka manarang
Hambo mancangcang tak mamampeh
Hambo mambunuah tak mambangun
Hambo nan rajo di siko."

Dikalikannyo pulo tuanku
Bahu manjadi injah-injah
Kapalo pahapuih kaki.
Itulah hukum urang badoso
Urang bakato indak bana
Itulah baleh ka bakehnyo.

Dek lamo bakalamoan
Tuanku tu dikalikannyo
Bakato Rangin Pamenanu
"Indaklah bana pado urang
Indaklah yakin pado Allah

[ 240 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/240 [ 241 ]

Ikolah ka balasannyo
Rasaikan bana di tuanku."

Alah sapakan duo pakan
Bahu manjadi injah-injah
Kapalo hapuihan kaki
Lah mati pulo tuanku.
Bakato Rangin Pamenan
"Kami tak badoso di Allah
Mati nan tak kami bunuah
Mati dek salah tuanku
Mati dek doso tuanku.
Lah sampai ditanamkannyo.

Dek lamo bakalamoan
Bakato Rangin Pamenan:
"Manolah mande kanduang hambo
Dangakan pantun den di mande

Bungo aru jo bungo rampai
Tajelo dibaliak sasak
Diambiak nak rang Koto Tuo
Ka den haru ka den kalamai
Isokan alam bakeh tagak
Sakiro di kampuang nangko.

Dangakan bana dek mande
Mangko baitu pantun hambo:
Mak pupuih malu di kaniang
Mak bangkik batang tarandam
Mak hambo tunggu piuatng lamo
Mak hambo japuik mak hambo jangkau
Barang sado kamanakannyo
Mak buliah kito mampabudak
Ka mamacik-mamacikkan kudo
Ka mamagang-magang payuang
Itu ka gunonyo di hambo.

Ditiliak pado nan padusi
Ka panjangkau-jangkau aia

[ 242 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/242 [ 243 ]

Pamagang kipeh di kanan den
Paambiak kendi ateh anjuang
Akan panyapu-nyapu sarok
Itulah ka gunonyo di hambo."

Manangih Puti Kasumbo:
"Anak kanduang Rangin Pamenan!
Kambaiak Allah anak kanduang
Mak den suruikkan bana-bana
Iyolah bapak jadi rajo
Kok bajalan anak kasanan
Rencong Aceh masuak ka paruik
Anak mati kamipun mati."

Manjawab Rangin Pamenan

"Den nyak kuah den nyak kanji
Nak basudu bilang-bilang
Kok tuah maknyo mamanji
Kok tak badan mak nyo hilang."

Inyo bajalan anyolai
Tibolah inyo tangah halaman.
"Manolah amai kanduang hambo
Hiduik jo mati tak bacarai
Nyao nan panjang panjang juo
Jangan mande bahati bimbang
Jan kami mande rusuahkan."
Inyo bajalan anyolai
Inyo bajalan baduo baradiak
Tibo pulo inyo di sanan
Di ranah kampuang tuanku
Di Ranah Kampuang Kaluaran
Inyolah naiak ka ateh rumah.
Bakato Rangir Pamenan:
"Mano kalian kasamonyo
Kito bajalan kini-kini!”

Manyahuik urang nan banyak
"Ampunlah kami Tuan kaciak

[ 244 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/244 [ 245 ]

Apolah salah badan kami
Utang tidak piutang tidak."

Bakato Rangin Pamenan:
"Janlah banyak-banyak jawab
Baialah utang kini-kini!
Ukan tu utang ameh perak
Utang badan bayia jo badan
Utang malu bayia jo malu
Turun kalian kasamonyo!"

Manangih malah sadonyo
Anggan tak buliah dikatokan.
Basintak padang anyolai
Rang mudo Rangin Pamenan
Diriangkannyolah jo padang
Lah sabanta pajalanan
Inyolah tibo anyolai
Dikampuang si Murai Randin
Lah ka rumah Rangin Pamenan.

"Mande kanduang Puti Kasumbo!
Alah sanang hati kami
Ikolah lamak hambo makan
Ikolah tidua mangko lalok
Utang malu tabaia di hambo
Utang nyao damikian pulo
Baitu adat rang bamalu.
Mande kanduang lah buliah budak
Itulah inyo di halaman
Itulah kamaanakan dek tuanku.
Mande buliah agiah-agiah
Bari batakok kasadonyo
Baduo budak didapua
Baduo budak ka aia
Batigo budak panumbuak
Barampek budak kundangan."
Bamanuang Puti Kasumbo.
Rusuah nan bukan alang-alang
Mancaliak laku anak kanduang

[ 246 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/246 [ 247 ]

Bakato Puti Kasumbo:
"Kok tumbuah gaduah pado kito
Kok datang tokak jo kalahi
Apolah pikiaran kito
Kito di dalam kampuang urang?"

Lah sahari duo hari
Lah sapakan duo pakan
Usua tidak pareso tidak
Sampai sabulan duo bulan
Bakato Puti Kasumbo:
"Lah ka sanang hati adiak
Den mamintak bakeh adiak
Lah salaruik iko den siko
Den takiro di mande den
Mande kanduang den raso tampak
Nak pulanglah den dahulu.”

Urang mudo si Murai Randin
Baru mandanga kato nantun
Tadanga kato lah ka pulang
Hibo dibadan tingga surang
Baru takato nan kapulang
Hati nan tidak sanang lai.
Manjawab si Murai Randin:
"Aciak kanduang Puti Kasumbo
Disiko aciak dahulu
Agak satahun duo tahun
Mangkonyo sanang hati hambo."

Dek lamo batangka-tangka
Dilapehnyo di si Murai.
Aciak kanduang sungguah den lapeh
Tinggakan anak kanduang kito
Kok tak ka tingga kaduonyo
Salah surang tingga juo.
Baolah si Rajo Nyanyo
Tinggakan Rangin Pamenan
Ka pauhek-ubek rusuah
Ka ganti badan tubuah aciak."

[ 248 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/248 [ 249 ]

Kato tak bajawab dek Puti Kasumbo
Ditinggakannyo anaknyo surang
Puti Kasumbo babaliak pulang

Balari si Murai Randin
Balari naiak kaateh anjuang.
"Nak kanduang Rangin Pamenan
Anak kanduang mari kamari!"
Lah naiak Rangin Pamenan
Lah tibo di ateh anjuang
Inyo bacongkak ateh njuang
Panek bacongkak inyo bacatua
Itu parintang-rintang hatinyo.
Bakato si Murai Randin

"Bapantun hambo sabuah
Babunyi saluang di bantu
Dibaliak rimbo Koto Tangah
Lauik nyato gunuang lah tantu
Rusuah jo apo ka dilengah.”

Manjawab Rangin Pamenan:
"Mangkonyo rusuah ka talengah
Kito jalang mande kanduang den
Marilah kito bajalan."

Lah bajalan tu baduo
Lah lamo inyo bajalan
Inyo lah tibo pulo di sanan.

Si Moerai lah datang pulo.
Manyonsong Puti Kasumbo
Balari turun ka halaman
Dibao naiak ka rumah
Duduak baduo baradiak
Datanglah kipeh kiri kanan
Sadang mangipeh-ngipeh dado
Inyo barundiang anyolai.

Bakato Puti Kasumbo
"Agak tacameh awak kami
Kok lai silang jo salisiah."

[ 250 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/250 [ 251 ]

Manjawab Rangin Pamenan:
"Silang indak salasiah indak
Di malam malah nan samalam
Baa rasonyo ka lalok
Di dalam pakan nan sapakan
Sakali indak lamak makan
Salamo mande tinggakan
lo mande si Murai Randin
Itu sabab mangko kamari
Taragak ukan alang-alang
Mande hambo si Murai Randin
Hibo bacarai jo mande
Dek sampai kasiah bakeh mande.
Lah sahari duo hari
Maka suik hati nyak mambao
Salamo kito bacarai
Antah bakmano hati hambo.

Manjawab Puti Kasumbo:
"Ka batangguah hambo tak buliah
Eloklah kito bajalan.'
Lah tingga mandenyo surang.
Lah tibo pulo disanan
Agak sapakan duo pakan
Bakato Puti Kasumbo

"Apak hambo Datuak Bandaharo
Mande hai Puti Linduang Bulan!
Dangakan bana kato hambo
Nan surang maknyo baduo.
Mangko baitu kato hambo
Ditiliak pado si Murai
Disilau kapado umua
Musin lah sampai di si Murai
Eloklah inyo kito kawinkan.'
Bakato Puti Linduang Bulan
"Den tak tahu den tak pandai
Pulang pikiaran dek kalian
Sutan dimano nan ka manunang

[ 252 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/252 [ 253 ]

Rajo di mano nan lah dapek?”
Manjawab Puti Kasumbo:
"Kok nan itu mande tanyokan

Tunangan si Murai Randin
Tunangan samaso ketek
Bagala Sutan di Kinali
Anak kanduang Rajo di Kinali
Itulah rajo nan asa
Asanyo turun-tumurun.'

Bakato mande Linduang Bulan:
"Anak kanduang Puti Kasumbo
Kok itu nan dihatinyo
Bak mano tenggang kalian
Urang jauah kitopun jauah
Siapo urang nan ka dibao?”

Manjawab Puti Kasumbo
"Jan itu Mande rusuahkan
Lah suko Mande jo apak
Indak nan jauah di kami
Kok tak aia sumua dikali
Kok tak kayu janjang dikapiang
Bak itu urang baradat.
Indak urang nan tak amuah
Puti-puti dapek dihambo
Itu ka tolong badan hambo."

Digua tabuah larangan
Sahuik-manyahuik tabuah nan banyak
Mambaleh tabuah di koto
Takajuik urang nagari
Lalu ka suok jo ka kida
Sampai ka hilia jo ka mudiak
Datanglah urang sadonyo
Parentah Datuak Bandaharo
Batapuak urang kasanan

Banyaklah puti nan kasanan
Barapolah anak rando gadih

[ 254 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/254 [ 255 ]

Bak ka luluih kampuang si Murai
Barapolah bunyi-bunyian
Lah datang rajo jo panghulu
lo manarang jo mangusuih.

"Sabab kami agak tacameh
Tabuah larangan lah bagua
Manyahuik tabuah nan banyak.
Laikoh parik nan tarantang
Laikoh rando buliah malu
Dimano panghulu buliah baso?"

Manjawab Puti Kasumbo
"Manolah panghulu hambo
Manolah rajo samuonyo
Kok itu nan ditarangi
Indah tumbuah di nagari
Adolah karajo kabaikan.
Kito ka mamancang galanggang
Si Moerai Randin ka dikawinkan
Urang nan ka tunangannyo
Indaklah cari ibu jo bapak
Indaklah aka budi hambo
Inyolah mancari sandirinyo
Bukan to anak rajo siko
Anak rajo dari Kinali
Banamo Sutan di Kinali
Adiak kanduang Puti Taruih Mato
Adiak puti nan baranam
Itulah urang kito japuik."
Bakato Puti Nan Bonsu
"Mintak pikia hambo tigo hari
Sampai janji kito batamu."
Di dalam hari nan tigo
Datang sadonyo anak mudo-mudo
Sarato anak rando gadih
Urang bajabatan lah sadonyo
Sagalo anak puti-puti
Mangarang alat jo pakaian
Anak mudo mangarang bungo

[ 256 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/256 [ 257 ]

Barapo banyak ragam pakaian
Ditiliak ragam pamakanan
indaklah ado ka bandiangnyo.

Dalam hari nan tigo hari
Lakeklah tirai kasadonyo
Tabantang tabia tangah rumah
Kulambu bajambua ameh
Tirainyo bajambua perak
Dipasang pulo tampat tidua
Disanan intan bakilekan
Dikalatiaki aia bungo
Banyak ragam minyak dipakai.
Sudah talatak kasadonyo
Janji sampai hari lah tibo.

Bakato Puti Kasumbo
"Carikan hambo urang cadiak
Cadiak pandai nan bijaksano
Ka kawan hambo bajalan
Ka ranah kampuang Kinali."
Dapeklah urang cadiak pandai
Lah dapek urang baranam
Bajalan Puti Kasumbo
Ka kampuang Puti Taruih Mato
Bajalan bagageh-gageh.
Dek kuek inyo bajalan
Lakehlah tibo disanan
Lah tibo pulo di halaman.

"Aciak kanduang Puti Taruih Mato!
Lailah di rumah tu kini?”

Manjawab Puti Taruih Mato
"Baa den tak ka di rumah
Hari nan sadang tangah hari.

Sitapuang tangah halaman
Den ambiak kiliaran taji
Jan lamo adiak di halaman
Iko aia basuahlah kaki."

[ 258 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/258 [ 259 ]Templat:Block center [ 260 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/260 [ 261 ]

"Adiak kanduang Puti Ranggo Inai
Adiakkanduang Puti Lenggang Lauik!

Adiak marilah kamari
Mak kito sajamba makan!"
Inyolah turun ateh anjuang
Batamu jo Puti Kasumbo.
Heranlah Puti Langgang Lauik
Mancaliak roman Puti Kasumbo
Tacangang Puti Kasumbo
Maliek Puti Lenggang Lauik.

Bakato Puti Lenggang Lauik:
"Kito makanlah ko nasi!"
Lah makan basamo-samo
Sudah makan sudah minum
Bakato Puti Lenggang Lauik:

"Anak urang dari Batawi
Nak lalu ka Bukik Tinggi
Mangko kini aciak kamari
Apo makasuik di dalam hati.

Manjawab Puti Kasumbo

"Bukan batang kinari samiang
Kinari batang piladang
Bukan den kamari samiang
Gadang makasuik nan den jalang.

Salangkah turun di rumah
Hambo dilapeh di si Murai
Takalo maso dahulu
Inyo baniat di hatinyo
Kami manyampaikan niatnyo sajo
Manjapuik Sutan di Kinali
Itu kato nan dibao."

Manjawab Puti Taruih Mato:
"Jan itu adiak katokan!
Banamo Sutan di Kinali
Bukan kami managahkan

[ 262 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/262 [ 263 ]Templat:Block center [ 264 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/264 [ 265 ]

Lah panuah urang di halaman
Allahu Rabbi banyak urang
Indak tabuek di nan laweh
Di nan lakuang lah panuah pulo.

Bakato Puti Taruih Mato
"Iriangkan Sutan di Kinali
Ka kampuang si Murai Randin!"
Basibuik si Kambang Manih
Mambao pakaian Sutan di Kinali
Satangah mambao bungo
Satangah mambao kipeh
Nan patuik mamacik karih.

Balari Salam Salamat
Dikambang payuang nan gadang
Payuang kuniang bajambua ameh
Itu pakaian rajo-rajo
Inyo bajalan anyolai
Sorak sadaruîh-sadaruih
Bunyi galak badarai-darai
Bunyi pantun babuah-buah
Babunyi pupuik jo sarunai
Babunyi rabab jo kucapi
Paarak Sutan di Kinali.

Dek hari sahari nantun
Garak tibo di Puti Kasumbo
Inyo lah tahu di rang ka tibo
Mambari kaba kadalam kampuang
Barapolah banyak sutan-sutan
Manantikan Sutan di Kinali.

Inyolah hampia anyolai
"Bunyi badia marandang kacang
Pasang mariam ciek-ciek
Raso ka luluih kampuang si Murai
Inyolah tibo di halaman.

Balari Salam Salamat
Mamacik kudo Sutan di Kinali

[ 266 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/266 [ 267 ]

Balari dubalang surang lai
Maambiak aia dalam cerek.
Lah dibasuah malah kakinyo
Inyo lah naiak ka ateh rumah
Duduak di ateh kasua gadang.
Barapolah anak mudo-mudo
Satangah mangapua pinang
Satangah mambuek paisok
Satangah mamacik api
Surang mangipeh dado.

Dek lamo duduak-duduk
Nasi tahanta kahadokan
Hari basarang patang juo
Patang bajawek jo sanjo
Sanjo bajawek jo malam.
Dek malam samalam nantun
Dipasang telong sadonyo
Badiri kali jo sutan

Mahadok sasi nan barampek
Badiri tuanku jo malin
Lah ijin mande jo bapak
Lah dimintaknyo malah kawin.
Dikawinkan inyo di Tuanku

Dimalam santalam nantun
Sakalok indak ditiduakan
Barisuak hari lah siang !
Lah tinggi candonyo hari
Barapolah banyak ragam main
Sutan-sutan bamain kudo
Rajo-rajo bamain catua
Urang banyak basuko hati.

Dihari nan tigo hari
Barapolah banyak ragam main
Lapeh dihari tigo hari
Satangah urang lah habih pulang
Satangah urang ka galanggang
Galanggang ramai tigo bulan.

[ 268 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/268 [ 269 ]

Dek lamo bakalamoan
Bakato Puti Kasumbo
"Adiak kanduang si Murai Randin!
Alah ka sanang hati adiak
Kok kahandak alah balaku
Niat jo kaua alah sampai
Nak kami pulanglah dahulu.”

Manjawab si Murai Randin
"Nantilah sabulan lai
Kok pulang alun ka manga."
Bakato Puti Kasumbo
"Rumiklah hambo tantang itu
Manjawab kato adiak nantun
Bakato kami tak kau danga
Salaruik salamo nangko
Mande kami tinggakan
Lah taragak awak kami.
Kok buliah kami bajalan
Indak lamo kami tinggakan
Lakeh-lakeh kami babaliak."

Manjawab si Murai Randin
"Kok baitu pintak Kakak
Mak hambo lapeh malah pulang."
Inyolah pulang sadonyo
Lah tingga si Murai randin
Awak baduo jo suami.
Ditiliak pado si Murai
Tujuah hari tapacaraikan
Bakato si Murai Randin:
"Tuan Sutan di Kinali
Kito jangkau anak kito
Anak kanduang Rangin Pamenan."

Manjawab Sutan di Kinali
"Kok baitu kato Adiak
Marilah kito bajalan.
Inyo bajalan anyolai
Lah tibo pulo disanan

[ 270 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/270 [ 271 ]Templat:Block center [ 272 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/272 [ 273 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/273 [ 274 ]Page:Kaba Si Manjau Ari.pdf/274 [ 275 ] [ 276 ]