Tuntunan Alur Persembahan dan Pidato Adat Minangkabau
R. ST TANDIKO
M.I ST RAJO BATUAH
Tuntunan
Alur Persembahan
DAN PIDATO ADAT MINANGKABAU
PENERBIT. CV PUSTAKA INDONESIA
BUKITTINGGI
M.I ST. RAJO BATUAH
HIBAH
DARI BAPAK LUKMAN ALI
UNTUK BALAI BAHASA PADANG
Tuntunan
Alur Persembahan
DAN PIDATO ADAT MINANGKABAU
MILIK PERPUSTAKAAN
BALAI BAHASA PADANG
DOKUMENTASI
LUKMAN ALI
Cetakan kedua
PENERBIT. CV PUSTAKA INDONESIA
BUKITTINGGI [ 4 ]Tuntunan
ALUR PERSEMBAHAN
DAN PIDATO ADAT MINANGKABAU
Disusun oleh :
R. ST. TANDIKO
M. I. ST. RAJO BATUAH
— Cetakan kedua —
-- Penerbit Cv. "PUSTAKA INDONESIA" Bukittinggi -[ 5 ]3
— KATA PENGANTAR —
Bangsa kita memunyai kepribadian sendiri, yakni kepri- badian yang melukiskan betapa tingginya nilai kebudayaan bangsa Indonesia. Sesuai dengan keadaan alamnya maka kebu- Jayaan Indonesia terdiri dari ber-macam2 ragam kebudyaaan daerah, yang jalin berjalin dengan eratnya menjadi satu, me - rupakan lambang "BHINNEKA TUNGGAL IKA".
Oleh sebab itu kebudayaan daerah itupun haruslah di- pelihara, dipupuk dan dibiarkan berkembang menurut kodrat nya, untuk mengisi kepribadian Indonesia yang dicantumkan dalam haluan negara kita
Maka didorong oleh hasrat yang mulia itu dan untuk memenuhi permintaan kawan2, kendatipun merupakan sebutir pasir dipantai kebudayaan bangsa, kami usahakan juga menyusun buku "TUNTUNAN ALUR PERSEMBAHAN DAN PIDATO" adat Minangkabau, untuk dapat dipedomani dan dipergunakan oleh masyarakat kita waktu menghadiri upacara2 adat Minang.
Oleh karena lain padang lain belalangnya,lain lubuk lain ikannya, maka isi buku ini tentu tidak akan sesuai seluruhnya dengan kebiasaan dan cara yang lazim dipakai di-tiap2 negeri laras atau luhak, yang ada di Minangkabau. Tapi kami yakin se-tidak2nya buku ini dapat dijadikan pedoman menurut kea- daan, waktu dan corak upacara adab yang berlaku diberbagai negeri, laras ataupun luḥak itu, secara global. [ 6 ]Kepada para ahli, pemangku adat dan cendekiawan kami harapkan agar dapat memberikan petunjuk2 dan kritik yang berguna untuk menyempurnakan kekurangan isi buku ini. Dan kepada kawan2 yang telah sudi memberikan bantuan maturkan terima kasih banyak.
Akhirnya kepada Tuhan Yang Maha Pemurah kami pan- jatkan syukur dan doa mudah2an buku ini ada juga manfaat- nya bagi masyarakat Minangkabau khususnya, dan bangsa Indonesia umumnya..
Wassalam Penyusun,
PENJELASAN
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 8 ]
[ 9 ]7
BAB 1 ALUR
1. ALUR ROKOK SIRIH
Sipangka Dt. Kayo
Sialek : Dt. Rajo Intan
Sialek : D. Kayo, pasambahan tibo bakeh Dt!
Sambah nan ditibokan titah nan diantarkan, nak sarapeknyolah ninik jo mamak, sipat tarhalia di- ateh rumah nangko. Usah kadibilang diatap gala aratinyo sambah sajo dimuliakan.
Sambah nan ditibokan titah nan diantarkan. ma- agak dihari nan kapatang, siriah nan bacabiak. pinang bagatok, kahadapan karib jo kabiah. ipar jo bisan, korong jo kampuang, sakarang alah ha- hadiri.
Ba-apo dihari nan sahari nangko, janjang ba-- tingkek, bandua batapuak, duduak sahamparan. tagak saedaran Manimbang panjang adat. mangaji sapanjang alur, ciek jo duo, duo jo tigo. alah banamo salasai.
Picak nan satapiak bulek nan sagiliang, adat nan sapakai, karib jo kabiah lah batamu, anak jo ba- pak lah basuo, duduak bahadapan, tagak ba— tantangan,
Maisok santo jo daun, duduak nak baiyo. lagak bamuah. Sakian sabah diantarkan kaha- dapan Datuak.
Sipangka : Sampai Dt. ?
Ma-agaki rundingan Dt. nan katangah, surat kato dek baulang. pasa jalan dek ba tampuah. buah paritanan Dt. nan kahambo ulang.
Sambah manyambah dipulangkan kapado Allah. kato saja dipakatokan. Apolah nan jadi buah [ 10 ]8
kato Dt. cako, ma-agak dihari nan dahulu, siriah nan, bacabiak, pinang nan bagatok, kahadapan karib jo kabiah, ipar jo bisan, nak mahadiri pa- karajaan nangko.
Ban-apo dihari nan sahari nangko janjang ba- tingkek bandua batapuak; duduak bahamparan tagak saedaran.
Manimbang sapanjang adat, mangaji sapanjang alur, alah ciek jo duo, duo jo tigo, alah banamo basalasai.
Tumbuah nan bak banyiah, tabik nan bak padi, tabik disiriah nan bacabiak, dipinang nan ba- gatok, karib jo kabiah lah balamu, anak jo ba- pak lah basuo, duduk bahadapan tagak batan- tangan. Maisok santo jo daun, duduak nak baiyo tagak nak bamurah. Kan baitu bana bualı panitahan Dt. ?
Sialek : Iyo bana.
Sipagka : Yo ma Dt. !
Sapanjang buah panitahan Dt. nan katangah, la- mak bak raso santan manih bak raso tangguli, Tapi sungguhpun baitu elok kato jo mupakat, lamak kato dipakatokan, hambo bao kato jo mu- pakat, saba Dt. jo panitahan.
Laikoh dalam adat nan bapakai, dalam cupak nan baisi, nan baitu Dt. ?
Sialek : Sampai Dt. ?
Sapanjang buah panitahan Dt. nan katangah, kok didanga lah babunyi, dipandang lah barupo. Kateh samo bapucuak, kabawah samo saurek. Limbak nan dari pado itu, duduak nan samo sa- hamparan, tagak nan samo saedaran, hambo bao kato jo mupakat.
Kan baitu bana buah panitahan Dt. ?
Sipagka : Iyo bana ! [ 11 ]— 9 —
Sialek : Tibonyo lah dalam adat nan bapakai, dalam cu- pak nan baisi, kato kadibao jo mupakat. Dt.
Sipangka : Kok baitu saba mananti Dt. ?
Sialek : Sa-kiro2.
Dt. Kayo membawa kata mupakat dengan nimik mamak, alim ulama, cerdik pandai dan yang patut2, yang hadir duduk dalam upacara (per- helatan) itu Kemudian mengembalikan rundi- ngan kepada Dt. Rajo Intan.
Sipangka : Dihari nan cako Dt. saba jo panitahan, hambo mambao kato jo mupakat, jo nan duduak sa- hamparan, tagak saedaran. Picak nan satapiak, bulek nan sagiliang, adat nan sapakai, sabuah kato lah bapakatokan, labiah bak maisok santo jo daun. Itulah bana nan hambo antarkan ba- keh Dt.
Sialek : Sampai Dt. ?
Dihari nan cako hambo saba jo panitahan, Di Marenjeng kato jo mupakat, jo nan duduak sa- bulek nan sagiling, adat nan sapakai, sabuah kato lah bapakatokan. labiah bak maisok santo jo daun. Kan baitu bana buah panitahan Dt.
Sipangka : Kateh lah samo sapucuak, kabawab lah samo sa- urek, nan kito ba-apo Dt.
Sialek : Nan kito babateh.
Sipangka : Yo ma Dt !
Dalulu kato basitinah, kamudian kato basicapek iyo capek tibonyo bakeh Dt.
Kacapek-an tibonyo bakeh Dt. maagak runding. an kito cako, alah ciek jo duo, duo jo tigo, alah banamo basalasai. Sungguhpun bak raso basa. lasai, tumbuah nan bak hanyiah, tabik nan bak [ 12 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 13 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
2. ALUR MINUM - MAKAN
Sipangka : Dr. Maruhun
Sialek : Dt. Nagari Basa
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 14 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 15 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 16 ]ALUR ADAT KATANGAH
Sipangka : Dt. Bagindo
Sialek : Dt. Palimo
Sipangka : Dt. Palimo, pasambahan tibo bakeh Dt.
Sungguahpun Dt. nan disambah, nak sarapeknyo lah ninik jo mamak, amai jo bapak, sipat tarha- lia ateh rumah nangko.
Usah kadibilang diateh gala, artinyo sambah sajo dimuliakan. Ka-pambilang pa-atap gala, laikoh tampat samparono sambah tibo bakeh Dt. ?
Sambah nan hambo tibokan, titah nan hambo antarkan Lahadapan Dt, ma-agak dikami dimaso nan dahulu, mako dibaolah amai jo bapak sarato kami badunsanak, mancari kato jo mupakat.
Sakarang dapek kato jo mupakat, bulek kato " paukuran. Bulek lah buliah digolekkan, piçak lah buliah dilayangkan. Adopun dihari nan sa- hari nangko, janjang batingkek bandua batapuak, duduak sahamparan, tagak saedaran.
Manimbang sapanjang adat, mangaji sapanjang alur, alah cick jo duo, duo jo tigo, alah banamo basalasai. Sungguahpun baraso basalasai, jalan nan duo tarantang, satu jalan sarak, kaduo jalan adat.
Ba-apo nan sapanjang sarak, alah samparono bapati jo doa disurau, dihadapan Imam dengan Chatib, sarato Bilal Maulana, dihadapan saksi jo sahadah.
Ba-apo nan sapanjang adat, tardiri dirumah tang- go, kampuang jo halaman, dihadapan niniak jo mamak, sarato karib dengan kabiah. Cuma lai sapanjang adat kami nan katangah, kain nan ba[ 17 ]lipek, pitih nan babilang, mintak ditarimo suko. dilakukan kahadapan niniak dengan mamak, sa- rato amai dengan bapak, baliau nan ka-ampek suku, tergantung kapado banyak suka dinegeri itu sendiri.
Sakian sambah diantarkan kahadapan Dt.
Sialek : Sampai Dt. Bagindo ?
Sipangka : Yo ma Dt.
Sialek : Sunat kato dek baulang, pasa jalan dek batam- puah, buah panitahan Dt. nan kahambo ulang.
Apolah nan manjadi buah panitahan Dt. cako, sambah manyambah dipulangkan kapado Allah. kato sajo dipakatokan. Apolah nan manjadi buah kato kapado hambo, ma-agak dihari maso nan dahulu, mangko dibaolah niniak jo mamak, amai, jo bapak mancari kato jo mupakat, mambulekkan paukuran. Bulek lah buliah digolekkan, picak lah buliah dilayangkan. Adopun dihari nan sa- hari nangko, janjang batingkek, bandua batapuak, duduak sahamparan, tagak saedaran, manimbang sapanjang adat, mangaji sapanjang alur, alah ciek jo duo, duo jo tigo, alah banano basalasai.
Kini tumbuah nan bak banyiah, tabik nan bak padi, tabik disilang nan bapangka, karakok nau bajunjuang, pakerajaan nan bapangka, jalan duo nan tarantang, suatu jalan sarak, tadiri dimusajik dalam nagari, dihadapan Imam dengan Chatib, sarato Bilal Maulana, dihadapan Wali jo sahadah Ba-apo pulo nan sapanjang adat, tadiri dirumah tanggo, kampuang jo halaman, dihadapan karib jo kabiah, niniak jo mamak, sarato ibu dengan bapak. Tantang adat kami nan katangah, kain nan balipek, pitih nan babilang, nak mintak di- tarimo, dilakukan kahadapan baliau niniak jo
mamak, sarato amai dengan bapak, dan baliau [ 18 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 19 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 20 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 21 ]4. ALUR TIMBANG - TANDO
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 22 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 23 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 24 ]Kacapek-an tibonyo bakeh St. tantang parundingan kito cako, alah ciek jo duo, duo jo tigo, alah ba- namo basalasai. Pun ba-atoh hanyo lai, niat nak manyampaikan kaua nak malapehi. Niat sangajo dalam hati niniak jo mamak, amai jo bapak. nak mányangkuikkan ka-auanyo, manyandakan kata- biangnyo. Kan baitu bana buah panitahan St?
Sialek : Iyo bana.
Sipangka : Yo ma St.
Sapanjang buah panitahan St. katangah, kito ba- hadap bahadang batunggalan, alah baraso baka- batulan. Tapi sungguahpun baraso bakabatulan tanam dibari batampang kamanakan nan bamamak sarato baliau nan hadir duduak, hambo bao kato jo mupakat, hambo japuikan nan kabarinyo, saba St. jo panitahan. Laikoh bana nan baitu St ?
Sialek : kok baitu lah, bana.
St. Diateh membawa kata mupakat, kemudian mengembalikannya kepada St. Panduko.
Sipangka : Yo ma St. !
Dihari nan cako St. saba jo panitahan, hambo mambao kato jo mupakat, kahadapan niniak jo mamak, sarato amai dengan bapak manjapuikkan nan kabarinyo.
Nan jadi buah barinyo dek baliau bakeh hambo sapanjang buah parmintaan St. nan katangah nan tasangkuik ka auanyo, tasanda katobiangnyo, alah dalam adat nan bapakai, dalam ragi nan takam- bang.
Tapi sungguahpun baitu cancang nan dua sagara- gai, kapa nan duo solabuahan, jauh nak mintak ditunjuakan, hampia nak mintak dikakokan.
Itulah bana diantarkan bakeh St. [ 25 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 26 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 27 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 28 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 29 ]5. ALUR PARSILAAN KATURUN
Sipangka : Dt. Sinaro
Sialek : Dt. Panghuhu Basa
7. ALUR MAMBAO KATO MUPAKAT
Dt. Sati : Angku Dt Tuo, barunding jo angku Dt sapatah !
Dt. Tuo : Manitahlah !
Dt. Sati : Sambah nan ditibokan, titah nan hambo antarkan,
sambah manyambah dipulangkan kapado Allah, kato
sajo dipakatokan. Apolah nan kajadi buah kato
dihambo kahadapan angku Dt. managak dihari nan
sahari nangko, kok didanga nan babunyi,
dipandang nan barupo, tabik disilang nan
bapangka, duduak nan baiyo, tagak nak baruah.
Nan kabarinyo hambo japuikkan bakeh angku Dt.
Dt. Tuo : Sampai angku Dt ?
Sunat kato dek baulang. pasa jalan dek batampuah
buah panitahan angku Dt nan kahambo ulang.
Dt. Sati : Rancak angku Dt ulang.
Dt. Tuo : Apolah nan jadi buah panitaban angku Dt cako,
ma agak dihari nan dahulu, pihak disilang nan
bapangka, karakok nan bajunjuang, siriah
bacabiak,pinang bagatok, kahadapan niniak
dengan mamak,anak jo bapak. Mako dihari nan
sahari nangko janjang batingkek bandua
batapuak, duduak sahamparan tagak saedaran.
Tumbuah nan bak banyiah, tabik nan bak padi,
tabik disilang nan bapangka, karajo nan
bapokok, didanga bunyi di pandang rupo. Duduak
nan baiyo tagak nua barmuah, nan kabarinyo
hambo japuikkan bakeh angku Dt ?
Dt. Sati : Iyo bana.
BAB II PASAMBAHAN ANAK MUDO
1. JUARO KATANGAH
Sipangka : St. Palindih
Sialek : St. Mantari.
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Takilek kapa dari sawang,
Kapa nan datang dari muaro,
Kapa nak hilia jo kamudiak,
Sarek muatan kain putiah.
Nakodoh tagak ateh tiang.
Lalu malompek kasikooi.
Ma-agak dihari nan kapatang,
Iyo baturuik dek juaro,
Mambao siriah nan sacabiak,
Mambao rokok nan sabatang,
Kahadapan niniak dengan mamak,
Sarato amai dengan bapak,
Nak mahadiri pakarajaan ini.
Pun ha-atoh hanyo lai:
Tinggi karambia nan sabatang,
Pucuak dikanduang awan mego.
Disakah anak bidadari,
Disakah lalu dibaonyo,
Kok nan dihilia alah datang,
Nan dimudiak alah tibo,
Nan dakek datang mananti.
Sakarang alah bahadiri.
Limbak nan dari pado itu, ma-agak dihari nan sahari nangko kok janjang alah bating- kek bandua alah batapuak, duduak lah banamo sahamparan tagak banamo saedaran. Manim- bang sapanjang adat mangaji sapanjang alur, alah ciek jo duo duo jo tigo, alah banamo basalasai. Jyo juo bak undang dalam pasambahan :
Babunyi tarompek dimaligai.
Gandang dipalu jo cumati,
Dipalu sajo di-tangah2
Takajuik buruang diudaro.
Ateh maligaf rajo Batak,
itu parentah rajo kito.
Saf banomo ampek.
Ririk banamo tigo,
Kadudukan niniak dengan mamak.
Saroto amai dangan bapak.
Kini juaro nak katangaḥ.
Manampuah ririk katigonyo,
Kok ado. tahadap tabalakangi,
Rilah jo maaf hamo pintak,
Adat baitu dahulunyo,
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Tarantang suto di Kinamat
Dicalut nak rang Ampang Gadang,
Anjalai ba-darai2,
Badarai kadalam padi,
Talatak ateh pamatang.
Sunat kato dek baulang,
Pasa jalan dek batampuah,
Kawi kato adat, lazim kato syarak,
Buah panitahan St dianjuang tinggi,
Diamba gadang.
- Apolah nan jadi buah panitahan St cako: [ 45 ]
- Bukan carano nan balariak,
- Dilariak St Bagindo,
- Dipapan ado talatak,
- Di Padang di Indogiri,
- Dirumah Juaro Mudo
- Ma-agak dihari nan kapatang.
- Iyo baturuik dek juaro,
- Mambao siriah nan sacabiak,
- Mambao rokok nan sabatang.
- Kahadapan niniak dangan mamak,
- Sarato karib jo kabiah ipar jo bisan
- Nak mahadiri pakarajaan nangko.
Pun ba-atoh hanyo lai:
- Sikukuik babaju balang.
- Si Santi Babaju suto,
- Nan dituntuik alah datang,
- Nan dinanti alah tibo
Ma-agak dihari nan sahari nangko, adat bakarib bakabiah, baipar nan babisan, jauh nan dijalang hampia nan dituruik. Janjang batingkek, bandua batapuak, duduak sahamparan tagak saedaran. Mandanga patuturan baliau ciek duo, manimbang sapanjang adat mangaji sapanjang alur, alah ciek jo duo, duo jo tigo, alah banamo basalasai. Iyo juo dijambo bak basiang, diganjua bak batanam, diulang jajak ditikam kiri, lambak tamparuang lago anam, ditariak tigo tingga tigo, bilangan sakitu juo. Apolah nan jadi buah panitahan dek St cako :
- Calindik nak rang Ampek Angkek,
- Tapauik di Ujuang Guguak,
- Badariang mangko habunyi.
- Saf banomo ampek,
- Ririk banamo tigo,
- Kadudukan niniak dengan mamak, [ 46 ]
Sarato karib daugan kabiah,
Kini juaro nak katangah.
Manampuah ririk katigonyo,
Kok ado tahadap tabalakangi.
Disusun jari nan sapuluah,
Ditakuakan kapalo nan satu.
Rilah jo maaf hambo pintak,
Adat baitu dahulunyo.
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 47 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 48 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 49 ]
Bagalang-bagalang perak,
Bacincin patah sambilan.
Ka-alah kamanang tidak,
Sadang rancak kito hantikan.
Sipangka : Kok itu babateh kito St.
2. MAKAN-MINUM (MAMPARENAI JAMBA).
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 50 ]
Disakah lalu dibaonyo,
Asiangkan meja jo kurisi,
Ma-agak dihari nan kapatang
Iyo baturuik dek juaro,
Mambao siriah nan sacabiak,
Mambao rokok nan sabatang,
Kahadapan niniak dangan mamak.
Sarato karib jo kabiah, ipar jo bisan
Nak mahadiri pakarajaan nangko.
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 51 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 52 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Pun ba-atoh hanyo lai:
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Adopun dihari nan sahari nangko, kok jauh biaso bajalang hampia biaso baturuik, janjang alah batingkek, bandua alah batapuak lapiak alah takambang, duduak sahamparan tagak saedaran Rajo sadaulat panghulu saundiko, manimbang sapanjang adat mangaji sapanjang alur, alah ciek jo duo, duo jo tigo alah banamo basalasai.
Limbak nan daripado itu, iyo juo bak undang dalam pasambalian:
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 53 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 54 ]
3. ADAT KATANGAH
Sipangka: Lebih dahulu minta maaf kepada niniak mamak, alim ulama, guru2, cardiak pandai dan semua yg hadir duduak, seperti persembahan Juaro Katangah atau persembahan Minum-Makan.
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Pun ba-atoh hanyo lai:
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Apolah buah rasian
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 55 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 56 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 57 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 58 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 59 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 60 ]
4. MANJAPUKK URANG
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 61 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 62 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Apolah nan jadi buah panitaḥan St cako:
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Kaciak dinamoi niat gadang dinamoi kaul, manaruah niat jo nazar mamasang niat jo kaul.
Apolah nan manjadi niat jo nazar, mako dibaurlah niniak jo mamak, amai jo bapak sarato kami badunsanak, inancari kato jo mupakat, mambulekkankato paukuran.
Sakarang dapeklah kato jo mupakat, bulek lah buliah digolekkan picaklah lah buliah dilayangkan Mako ditampuahkan kaki nan kanan, dilayangkar kaki nan kiri mancari labuah nan golong, jalan nan pasa, dihari nan dahulu. Ba-apo dihari nan
sahari nangko, mambao carano nan batutuik, cibuak badantang janjang batingkek bandua batapuak duduak sahamparan, tagak saedaran.
Baliau nan duduak sahamparan tagak saedaran, dirajo nan sadaulat panghulu nan saundiko, manimbang sapanjang adat mangaji sapanjang abr alah ciek jo duo duo jo tigo, alah banamo basalasai.
Pun ba-atoh hanyo lai, kok minumu lah sajuak, makan lahkanyang, rokok bagiliang lah bapauggang siriah bakapua lah bakunyah. Iyo bak undang dalam pasambahan, ma-antak tak sampai
kanamuang, manjuluak nak sampai kabuah, ma
[ 63 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 64 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 65 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 66 ]
anak mudo nan bajalan mahiliakan korong jo kam
puang, mambao siriah nan sacabiak rokok nan
sabatang kahadapan niniak dangan mamak sarato
karib dangan kabiah.
Allah Ta'ala basipat Qadim, manusia basipat khilaf, kok ado khilaf jo khilafat, tingga tinggalan tantang malapeh siriah. Ba-apo dibalian naa duduak sahamparan tagak saedaran, sabondong nak samo lalu satampuah nak samo suruik. Kan baitu bana bush panitahan St '?
Sialek : Iyo bana.
Sipangka : Yo ma St!
Sapanjang buah panitahan St nan katangah, data
balantai papan licin badindiang camin, bana
saiyo paham saukua. Tapi sungguahpun baitu, nan
bana kato baiyo, nan elok kato mupakat Hambo
bao kato jo mupakat, bakeh baliau nan hadia
duduak, laikoh bana nan baitu St?
Sialek : Kok itu lah bana.
Sipangka : Hambo kamambao kato jo mupakat, saba St
manantikan !
Sialek : Sakiro-kiro.
Sipangka membawa kata mupakat
Sipangka : Yo ma St !
Dihari nan cako St saba jo panitahan, hambo
mambao kato baiyo jo baliau nan hadia duduak.
Tantang parmintaan St Dan katangah, tibonyo
dalam adat nan bapakai dalani cupak nan baisi,
dalam ragi nan takambang. Baitu kato baliau St.
[ 67 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 68 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Pun ba-atoh hanyo lai:
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Dihari nan sahari nangko kok jauh lah bajalang hampia lah baturuik, adat bakarib bakabiah baipar babisan bakorong bakampuang. Nan jauh dikirim surek nan dakek datang mananti, sakerang alah bahadiri.
Janjang batingkek bandua batapuak, duduak hamparan tagak sacdaran. Baliau nan duduak saramparan tagak sacdaran, rajo sadaulat panghulanan saundiko, manicibang sapanjang adat mangaji sapanjang alur, kok didanga nan babunyi Alpandang nan barupo, balahia lah bapulau bajalan lah babateh. Dibilang minum lah sajuak dibilang makan alalı kanyang, paisok bagiliang lah bapang gang, siriah bakapua lah bakunyah. Jadi papatah dinan tuo jadi undang dinan cadiak. ibarat kito anak mudo:
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 69 ]
Tika takambangpun alah basah.
Daun dibirunpun lah cabiak,
Asok putuih palito padam,
Culin barungkai hanyo lai.
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Sipangka : Sampai St?
Yo ma St, sambah kumbali bakeh St !
Bagi St saurang bakeh hambo mangumbalikan sa-
salam jo pasambahan, nak sarapeknyolah niniak
jo mamak, sipat tarhalia ateh rumah nangko.
Usah kadibilang kadiatap gala laikoh tampat
samparono sambah kumbali bakeh St?
Sialek : Sambah di Allah manitahlah St !
Sipangka : Sambah nan hambo tibokan, titah nan hambo
antarkan, jadi papatah dinan tuo, jadi undang
dinan cadiak ibarat kito anak mudo. Apokoh
ibarat kito anak mudo :
Tarantang suto di Kinamat,
Dicalut nak rang Ampang Gadang,
Anjalai badarai-darai,
Badarai kadalam padi.
Tajelo ateh pamatang.
[ 70 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Apolah nan jadi buah panitahan St cako:
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Pun ba-atoh hanyo lai:
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Adopun dihari nan sahari nangko, kok jauh Maso bajalang, hampia biaso baturuik, janjang batingkek bandua batapuak, duduak sahamparan tagak sacdaran. Rajo sadaulat panghulu saundiko manimbang sapanjang adat mangaji sapanjang akur alah ciek jo duo, duo jo tigo alah banamo basalasa [ 71 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Rang Panta pai manyasah,
Kaluak rang Koto Kaciak,
Tampak nan dari kabun sarai.
Tika dikambangpun alah basah,
Daun dihirunpun alah cabaik,
Cangkia disusunpun alah perai,
Asok putuih palito padam,
Bubua diungkai hanyo lai.
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 72 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Selanjutnya lihat pantun parsilato kafurum. [ 73 ]
1. PIDATO SIRIH DARI SIPANGKA
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Salirik bandua ditapi, duo langgam bandua ditangah, lalu manyasak kapa serek. Sajak dari ujuang sampai kapangka. lalu malampau kahalaman. Rilah jo maaf hambo pintak.
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Sambah di Allah sambah di nabi, sambah kabanaran said Alam, kalarau Yang Maha Mulia daripado wal ma'aju wal maajam, mangko diuraklah sagalo tambo nabi Adamı ateh duo, tigo ampek dan limo. Adokalonyo sambah Malayu. Tampat manyambah rajo nan pilihan, ateh balai balerong panjang, salingka korong salingkuang korong, tampat pamodanan panghulu kito Burgs satangkai nalo nali, harum satabun palajaran.
Maraok buruang diudaro, ka-atch bungo maso ito Umpa [ 74 ]
no gombak ateh kapalo. umpano parmato intan diateh ameh. Umpamo kayu gadang yang amat basa, tumbuahnya ditangah padang ureknyo taguah kabumi pucuaknyo cewang kalangik, rantiangnyo perak aso-aso, buah manjadi buah palo. bungo manjadi bungo cengkeh, daunnyo tampat halinduang, tampat baaduah kahujanan, tampat balinduang kapanasan. Batangnyo tampat basanda ureknyo tampat baselo tampat tuangku main kitab tampat panghulu main alur tampat pandeka main silek, tampat nan pinta main kudo tampat sibudak main tondek tarpat nan rusuah bahibo hati. Tidak tabado banyak urang, bunyi galak ba-darai2 bunyi gandang ba-buah2 rahmat turun kadunia, disangko dunia lai kan kaka.
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Apolak nan jadi adat dalam nagari, siriah bacabiak pinang bagatok, kulangsiang balapeh tadahan tibo kamuko baliau, timbakau bacucuik kapua babasah.
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 75 ]
Tarantang tali tarantang,
Tarantang tali tandikek,
Kabiluka bapikek balam,
Diladang nak rang Koto Tuo.
Indak elok dirantang panjang,
Elok dikumpa nak nyo pendek,
Ambiak sakiro kapaguno,
Tarantang tanun Puti Bungsu,
Turak dibao urang kabalai,
Ampun dimintak bakeh panghulu,
Pidato baleh dek nan pandai.
2. PIDATO SIRIAH DARI SIALEK
Iyo kabalai kami cako,
Tasabuang diayam biriang nan kulabu.
Iyo talalai kami cako,
Jalan bakelok tampat lalu.
Sarancak nangko lah ladangnyo.
jo apolah kakito tabeh,
Barang tatabeh ditabehkan.
Baranglah jalo dijalokan,
Kanailah anak tali2.
Sarancak nangko lah datangnyo.
Jo apolah kahambo baleh,
Barang tabaleh dibalehkan,
Barang nan ado diadokan,
Kok indak kama ka-pai.
Badaga batang sitindiah,
Sicuko didalam padi,
Tadanga St manyiriah,
Alang sukonyo dihati kami.
[ 76 ]Halaman:Tuntunan Alur Persembahan dan Pidato Adat Minangkabau.pdf/76 [ 77 ]Lorong pulo pado gambianyo, gambianyo haluih caro Silayang, diabuih dangan pucuaknyo, pucuaknyo merah bukan alang2 Gadla ng sansaro ditangguangnyo ba-apik bakampo pulo elok dimakan tangah malam, ganggang dikunyah sadang pahit. Sapahnyo jatuah kadalam siram, tingga dibibia hanyomerahnyo. Iyo bak nantun gambia rang disiko.
Lorong pulo pado sadahnyo, sadahnyo haluih bagai ambun satahun dipanggang Bugih samusim dibaka Cino, bakipeh jo ambai2 babasahi jo aia bungo baturap jo pati santan. Dipalik jo ujuang jari, bakisa kajari manyih. Dipalik jo jari manyih, mambayang katapak tangan. Sakadam sakati limo, diharagoi tidak diharagoi, antaḥ satimbang jo lautan. Iyo bak nantun sadah rang disiko.
Lorong pulo pado santonyo, santonyo haluih bagai ambun ditanam ditanah Ruhum, pkirim Sutan dari Bantan. Capuknyo panau bidodari,, disaik si Santi Alam nan mahampai si Santi Kayo. Saheto panjang jelainyo bajamua katangah padang, lambok ba ambun tangah malam isok an anak rajo2 isok an Sutan o Faginto. Sajangka dilolak api usah kaluak lambang lai tido Asok mandulang kaudaro. Diharagoi tidak diharagoi, antabi ok satimbang jo nagari. Iyo bak nantun santo rang disiko.
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Apolah kapanyimpani:
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 78 ]
3. PIDATO BALEGA (1)
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Apolah nan jadi pitaruah dek nan tuo, pitua dek nan cacak tatkalo nagari kadihunyi dibuek kato parbuatan. Apolah naw jadi kato parbuatan, picak samo kaditapiak bulek samo kaekgilang. Lah bulek kato parbuatan, bulek Jah buliah digolekkan picaklah buliah dilayangkan, sa-itiak sa-ayam, sa-anak sağamanakan, anak satu kamanakan surang. Kampuang lah baompok nagari lah babanja. Apokoli tando dalam kampuang rumah tanggo, sawah dangan ladang, kampuang jo halaman. Apokoh tando
dalam nagari, badiri balai jo musajid. Jikok balainyo dinagari
iyolah kaduduakan urang nan ampek jinih memegang jabatan
masiang2. Aratinyo urang nan ampek jinih, manuruik pandapatan kito sajo iyolah Imam dangan Khatib, sarato manti dubalang iyo panghulu dalam nagari.
Jikok Imam dangan Khatib, malam rintang dangan khab siang rintang bapitua. [ 79 ]
opun manti dinagari, haluih aka lanik bicaro tahu dipundak kabasahua tahu diranting kamalantiang tantu didahau kamancamuak tahu dibatang kamalintang.
Mambuhua tidak mambuku, mauleh tidak mangasan, diatok langik jo bicaro bumi nan tidak katirisan, pisau ketek haluih mato pangabuang batang malintang.
Jikok dubalang dinagari, namuah basusah jo bapayah, tahu diparik-nan lah tahampa ranjau nan lah lapuak, namuah batuhuak jo baparang namuah ba-kuah2 darah malam basalumuik ambun siang basalendang paneh, tak kurang sinjato tajam.
Lahan sapik dangan guntiang tahan gurindam garagaji, kareh ditakiaknyo nan jauh nan kadijapuik. Jikok tak basuo nan bak kian bapantang babaliak pulang, manungkuik inyo kabumi manangadah inyo kalangik, badan nan tangkeh dari kilek rehlah pulo dari basi, sirah mato digalanggang, tabusuang dado dinan rami namun bana barasak indak, takuik diadat nan karusak takuik agamo tak kan kokoh, susah parentah tak kamaju, banang sahalai bapilin tigo cinto kapado tanah air.
Adopun panghulu dinagari, pusek jalo pumpunan tali, balaia manantang pulau bajalan manantang batch bakato manuju bana. Ameh batuah tahan uji bungka ganok tahan cubo, aaraco pantang bapaliang
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 80 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Tan lah hambo mandatangkan sambah.
4. PIDATO BALEGA (2)
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 81 ]Adokalonyo sambah Malayu, adokalonyo sambah rakyat, sambah tagala saidina Alam, walma'aji wal ma'ajam, diateh balai balerong panjang salingka jorong salingka korong ateh rumpuik si cambaiani, umpamo sitawa jo sidingin umpamo cikarau dalam nagari umpamo gombak ateh kapako.
Kayu gadang ditangah padang ureknyo tampat basele, batangnyo tampat basanda rantiangnyo malilik Minangkabau. Rimbun daun tampat balinduang kapanasan bakeh bataduah kahujanan, tampat panghulu main alur tampat tuangku main kitab, tampat pandeka main padang bakeh nan mudo basanda gurau. Bunyi galak bdarai2, bunyi pantun ba-buah2 rakhmat turun kadunia Padi lah badarang masak pipik lah ba-bondong2, rang kampuang saiyo. sakato nan bujang ba-tolan2 nam gadih baduyun2, rang sumando dibao pulang.
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
5. PIDATO PANJANG
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 82 ]
Tambilang dibaliak lansek,
Tasisik di lambai2,
Dibilang sado nan dapek,
Nan tingga untuak nan pandai.
Apo badakak dipalano,
Parmato jatuah ka lambali.
Duduak lai hambo batanyo,
Tagak hambo mambilang sambahi
Mako diparsambahkanlah bagitu banyak tabiak saidi saidan dibawah karibaan Sari Panduko yang amat mulia, panghulu hambo nan tigo batua.. Suatu parsilaan yang mamacikkan kunci alur Bunia, kacaradiak kacuali bijaksano, kusuik ranyah dalam nagari. Saparinggoan awan sakarapiak turun sahinggo rumPuik cambaini naiak salilik gunuang Marapi salingka gunuang Singgalang sahinggo gunuang Pasaman salauik salembang kajai Salareh Batang Bangkaweh, gunuang Talang jo gunuang Sago dalam alam Minangkabau. Salingka bandua ditapi salirik tunggak ditangah sado nan ditanai lantai sado nan disungkuik atok bakeh hambo mangantarkan sambah,
Mancampak pulo kakualo,
Kanaiah anak bada balang.
Apo nan cupak dek nan mudo,
Tahu pamenan undang-undang.
Di-radang2 mamasok,
Di-kirai2 kabanda,
Tatangguak ikan bulango.
Di-bilang2 diatok,
Di-curai2 dipapa,
Dianjuang sitambo Iamo.
Sabarih tiado hilang satitiak tiado lipua, dek sangat himat
niniak bartiap, jahik bajahik dikasuanyo tilam batilam dibautanyo, jikalau hilang pado raiknyo, dicaliak pado usuanyo. [ 83 ]
Siturak namo bilalang,
Rang garih pandai baniago,
Alah bacupak alah bagantang,
Alah baradat bapusako.
Kama lah jalan kabaliak,
Karumah rajo di Ruhum,
Pulai bapangkek naiak,
Manusia bapangkek turun.
Pulai nan bapangkek naiak, maninggakan rueh jo buku manusia bapangkek turun maninggakan cupak jo pusako. Pusako talatak bapakai baju tasangkuik kabasaruangkan. basaruangkan dek Datuak ini. Basarawa pidandang Aceh, baukia bapucuak rabuang, siha batanti kaduonyo, buatan Bugih jo Makasar, pakaian anak Minangkabau.
Babaju biludu sitin tatabua bintang didado, parmato banyak nan lalok intan in podi bagendengan. taka nak deta nan gadang deta nan caro Bangkulu, kabek sailik buhua sintak labiah saharek buhua mati. Maratuih camin dipinggang, tak buliah dipandangnyato kalau dipandang digagapnyo, tuo tasada dimudonyo mudo malarat ka akhianyo.
Bacawek salilik pinggang,
Si sampiang sibugih lamo,
Mahia diadat lanca diundang,
Pasa jalan ka agamo.
Badaga batang sitindiah,
Sicuko didalam padi,
Tadanga Tuan manyiriah,
Alangkah sukouyo hati kami.
Siriah si alai nak rang Kamang, sirihayo udang tampak hari, tampuak nan bagai kuku balam buahnyo intan jo pod bungonyo larang basuo, satahun dalam pangguluang usah kalayua batambah hiduik, usah kaletak letai lai tido, makanan anak rajo2, makanan anak Sutan2, pamenan niniak dangan [ 84 ]
mamak, baitu siriah rang disiko.
Lorong kapado pinangnyo, pinang sibulek nak rang Kok Tinggi pinang biluluak dibalah ampek pinang dasun dibalah duo, tingginyo jambo2an pacuaknyo cewang kalangik ureknyo paguah kabumi, satahun tupai mamanjek samusim salodang jahah kabawah ambun, banamo si Ambun Suri, ditanam dirusuak umah, itulah pinang rang disiko.
Gambianyo caro Silayang, diabuih dangan pucuaknyo buatan puti Sarilamak, pamenan luhak nan tigo
Lorong kapado kapuanyo, kapuanyo aluih bagai ambun dikipeh jo ambai2 dirameh jo pati santan, buatan Maninjau Sungai Batang. Sapalik sakati limo diharagoi tidak diharagoi tah kok satimbang jo nagari. Dipakk jo ujuang tunjuak bakisa kajari manih mambayang katapak tangan nampaklah rono punyo rumah, baitu kapua rang disiko.
Mancapak tibo kalantai,
Kanailah udang disubarang,
Apo nan cupak dek cadiak pandai,
Tahu dikato undang2.
Janjorak bungo janjori,
Kambanglah bungo parautan,
Siriah galak pinang manari,
Anak rajo dikampuang tuan.
Pulau Makah pulau Malako,
Kaduo jo pulau Jambi,
Urang baradat bapusako,
Masuak sumando rumah ini.
Bukan ka Sasak ka Salayo
Kasasak lado clok pulo
Sialah urang ka samando.
Bukan samando-mando sajo.
Samando kaganti niniak dangan mamak, pamanggak rumah nan gadang pahunyi anjuang nan tinggi panyolo Lareh [ 85 ]
man datang, pananti alek nan tibo, kalawan-lawan puti daduak. Urang elok salendang dunia, rang kayo sako dimakan, adat badin tiok maso.
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Dalam pariknyo Batuhampa, dibari basadah linggam, kampuangnyo indah katinggian bagaduang bakoto kaciak pudiang ameh paga didalam pudiang genti paga dilua, anjiluang babatang2, rumpuik cambaiani kiri kanan halaman çaraño baso kasiak nan bulek tak digiliang jarum tatabua tidak hilang, usah kahilang ba-gando2. Lumbuangnyo tujuah sajajaran, sabuah sitinjau lauik, sabuah sitangguang lapa makanan anak dagang Matu, dihilia si-bajau2 dimudiak garut nan gadang, kapuak gadang salo manyalo kapuak ketek salek manyalek. Adolah kolam dibawahnyo, lumuik tido lintahpun tido sapek ameh sajo balayangan, patuik samando mandi disinan.
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 86 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Rumah gadang silangko gadiang. salajang kudo balari. Batahun budak mamakiak, samusim lintako makan. Barapokoh panjangnyo rumah. ampek puluah dapo anyaman, dari suduik handak kajerong, dari jerong kahaluan. Parannyo siula gerang, banduanyo saf mangulapai, awek2 kumbang bataduah dampa? Siula pucuak, mamitiah imah ciek2, pakirim Sutan dari Bantan buatan anak Linggo Cino, sumarak rumah nan gadang, dalam alam Minangkabau. Tuturan karo bajuntai, susun saga silabah hinggok, singoknyo rabuang mambacuik tarawang pancang mantari, calekak padang basintak lantainyo loyang bakarang buatan Sarik Sungai Puar cilereng gunnang Maraņi, janjangnyo perak baelo, buatan Sianok Koto Gadang, iyolah Guguak Tabel Sarojo dalain nagari tanah Agam. Batu tapak-an intan taponggok, cibuknyo kanso balariak pananjua tambago mantah.
Siapolah nan punyo rumah, puti banamo puti Duanggo. urang jauhari bijaksano, bungo satangkai dihalaman tak namuah luyua dek puneh tak namuah layak dek ambun, tahu dihereng dangan gendeng, tahu dibayang kato sampai, nan tuo tampat batanyo, nan panda tampat baguru tahu ditanun mato karok [ 87 ]
Tahu dipakan rabah tagak, tahu dijarang dangan rapek pandai maiukih manarawang. Didabiah parpati mandua duo baleh macam juadah satangah babungo malur harum satarun palajaran, kuah malilik gunuang Ledang. satitiak jatuah kanasi sapiriang nan basah, sadikit ado tamakan samusim ado kanyangnyo, satitiak ado taminum samusim ado sajuaknyo, Batanak ditungku duo disulo jo puntuang rokok, galagak bak muko banda. Inyo nan pandai basanduak keboh ditapi samuik başiriang ditangah awan bajampu, tabalintang ciek2 manjadi tuah pandapatan. Garijau bak mancik rumah, dinan sampik inyo balari dius lapang inyo basulambek, mamacak dipantangkannyo, baitu puti rang dahulu. Ba-apoh pulo puti rang kini, pulang mak Tuin bakeh nan rapek.
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Kain sadun lambaknyo sadun, pandukuang anak maulana samaso balun baralun balun balauik nan bak kini lauik salaweh daun marunggai bumi salaweh tapak kudo gunuang sagadang talua itiak. Langik basintak naiak bumi basintak turun, masonyo Allah manguntuangkan, mako tadirilah nagari nan limo.
Manolah nagari nan limo, yakni, kasatu Makah kaduo [ 88 ]
Madinah, katigo pulau Markadas ka ampek pulau Sumatera, kalimo ranah Minangkabau Itulah mangko dibali madat jo imbago diliek adat jo pusako dipapah dibao turun diharap lo sakin tajam, dan Makah ka Banua Ruhum dari Ruhum ka Ajam kapulau ameh nangko, manurun katanah Datar ka Tankek Padang Langgundi ka Patipuah Pariangan Padang Panjang Siapolah mariang Padang Panjang ayolah Tumangguang jo Parpatih nan Sabatang. Siapolah pamuncak urang maso lai nantun iyolah Datuak Tantejo Dirajo sari mambang katilambungan, Indah banat tabirumbun tampak hampia tacelak tampak jauah han bagombak merah nan bajangguik putiah. Tembak dibari ba alamat kato dibari bakiasan. kilek baliyuang kakaki kilek camin kamuko kilek kasai masuak aia kilek kato masuak hati apokoh itu musim kini, pulang maklum pado nan rapek.
Siapolah puti rang maso lai nantun, puti banamo puti Jambo hati, kaduo puti Salohati, manyauak aia diragian batanum asiang saheto, tingkuluak bajumbai alai.
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Antaro Paserek jo Pasekong, antaro Palembang dangan Jambi naumah guntiang Batawi hinggo durian ditakuak rajo Sahinggo riak nan badabua. Sialang balantak nasi hinggo Sipisau pisau hanyuik, hinggo buayo putihh daguak sangan Bukik sigaluntang, pasak silajau baramban bumi.
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 89 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
Tan lah hambo mandatangkan sambaḥ,
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 90 ]
BAB IV.. PANTUN PIDATO/PERSEMBAHAN
1. UNDANG PENITALAN STREE
Sialek: Dilauik ombak badabua,
Alun jo riak manyampaikan,
Bapesong angin kiri kanan,
Ikan dilauik lah marupo,
Mambayang mangkuto Reno Ali
Niniak jo mamak sadang batutua.
Dek urang nan tidak kadangaran.
Antah tasauak dilimbago,
Antah taracak dalam undang.
Mintak diulang buah panitahan,
Nak tantu tando ujudnyo,
Undang nan rapek kapambari, st
Sipangka: Sampai St?
Kok itu iyo tu St. dilambak pulo nan bak kian
ditingkah pulo bak pamatang ditingkah sapatuik
undang St. Tingkahnyo pulo dari hambo:
Timua nan duo jo Salatan,
Sapiah balahan tigo jurai,
Sajurai ka Banu Ruhum,
Sajurai kapulau perak,
Antaro Tiku jo Pariaman.
Kalau baitu tanyo Sutan,
Tarang lah buliah dikatokan,
Nyato lah lahia dek rang banyak,
Kok indak diulang buah panitia.
Jawabayo sajo diadakan, St.
Sialek: Malatuin rangkiang dihalaman,
Nan ketek eca barbeca,
Intan jo padi manjaremek,
Indah ali moh ruponyo,
Pucuak jo arai panyudahi.
[ 91 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104').
- Si Alek : Baju diguntiang St Said,
- Siba batanti kaduonyo,
- Ragi baturab suto putiah,
- Pakaian anak Rajo Basa,
- Kalau baitu kato Sutan,
- Sutan manyambah dinan raik,
- Hilanglah aka sakutiko,
- Sungguahpun raik sambah Sutan,
- Kalam dimintak tarang buliah,
- Mintak diulang juo buah pañitahan,
- Nak tantu tando ujudnyo,
- Undang nan dapek kapambari St.
- Nak tantu tando ujudnyo,
- Mintak diulang juo buah pañitahan,
- Kalam dimintak tarang buliah,
- Sungguahpun raik sambah Sutan,
- Hilanglah aka sakutiko,
- Sutan manyambah dinan raik,
- Kalau baitu kato Sutan,
- Pakaian anak Rajo Basa,
- Ragi baturab suto putiah,
- Siba batanti kaduonyo,
- Si pangka : Maurah tambo rajo Bantam,
- Tasuo ameh camin dilariak,
- Jadi tabukak hati pangana,
- Dapeklah tambo ka ibarat,
- Batamu rajo banyak undang,
- Kalau baitu kato Sutan,
- Bakato lanteh kabakain cabiak,
- Kok angguah anggak mangana,
- Diateh kato samupakat,
- Kok,indak diulang buah panitahan,
- Jawabnyo juo hambo adokan,St. [ 92 ]- 89 -
- Kok,indak diulang buah panitahan,
- Diateh kato samupakat,
- Kok angguah anggak mangana,
- Bakato lanteh kabakain cabiak,
- Kalau baitu kato Sutan,
- Batamu rajo banyak undang,
- Dapeklah tambo ka ibarat,
- Jadi tabukak hati pangana,
- Tasuo ameh camin dilariak,
- Si Alek : Baju diguntiang St Said,
Sialek : Badeta batiak barendo,
Babaju guntiang Pitalah,
Siba baturab jo cokolat,
Buatan Jao jo Patani.
Diikek lalu disaruangkan.
Sabanyak kato Sutan cako,
Kato nan balun dipaiyo dipatidokan,
Kapado sipokok sipangkalan..
Kok bajalan nak babateh,
Kok balaia nak bapulau,
Kok bakato nak basudah,'
Baolah kato jo mupakat,
Kapado baliua nan hadia duduak
Jangan maragu hati juo, St.
Sipangka : Kok itu, iyo tu Sutan. Iyo pulo malah kironyo.
Binjai banamo tanah langkat,
Kudo bararak nak ka Medan,
Kato kadibao jo mupakat,
Tagak mananti malah Sutan.
Lalu dibawalah kata mupakat.
Sipangka : Ditarok kain hirun manyih,
Dibao Sutan mudiak Padang,
Batamu muluik samo manyih,
Lai moh kato kabaulang.
- Ulangnyo pulo dari hambo:
Karimbo manjarek bakiak,
Kanailah buruang balang tigo,
Masuakkan kasangka ameh,
Pamenan puti pulang mandi.
Dan lagi pintak hambo,
Kapado niniak dangan mamak,
Sarato dunsanak saudaro,
Siriah mintak dicabiak,
Pinang mintak digatok.
[ 93 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 94 ]
Carano kami nan kateh,
Bukakkan malah dahulu,
Lai barisi, sadah jo pinang.
Nak mintak Sutan parenai.
Sialek : 4. Talayang kapa dari Aceh,
Batingkap bamega-mego,
Ukia baturap jo dulamak,
Itulah kapa rajo Deli.
Carano Satan nan kateh,
Bialah talatak sajo,
Dihadapan niniak jo mamak,
Baiko kami parenai, Sutan.
Sipangka : 5. Sambilan buruang dalam naneh,
Manolah buruang sigareja,
Saikua buruang putiah kapalo,
Puti malihek balun tampak.
Carano kami nan kateh,
Bukakkan malah dahulu,
Nak tampak dek niniak dangan mamak
Sialek : 6. Batiup angin dari Tenggara,
Sadang si Lela main silek,
Main dansa batapuak tangan,
Puti malihok jatuah pinsan.
Carano ta-antar dek sipangka
Batutuik lagi bakabek,
Bialah talatak 'sajo,
Untuk pamenan hati jo mato,
Alah kasanang hati Sutan.
Sipangka : 7. Landailah karambia tuan,
Dalimo rangkah buahnyo,
Pipia lah gambia dek Sutan,
Lah lambok dalam carano,
Sialek : 8. Lah hilia kureta Solok,
Manuruik darisi banyak,
Tibo sakali dijambatan.
[ 95 ]
Jikok carano kami singkok,
Urang balimo badunsanak,
Alahkoh hasia sadonyo, Sutan.
Sipangka : 9. Ramilah pasa kampuang Cino.
Disimpang jolan ka Panganak,
Tampat urang manjua pisau,
Pisau dibali rajo Cino.
Kok itu dek Sutan nan jadi buah tanyo.
Urang balimo badunsanak.
Siapolah tak namuah pai,
Jikok takurang jo timbakau,
Timbakau kan lai Sutan bao.
Sialek : 10. Anak rang Koto Tiagan,
Nak lalu ka Koto Tuo.
Dialiahkan pulo partanyoan,
Dimano asalnyo siriah nangko, Sutan.
Sipangka : 11. Taganang aia dikubangan
Hanyuik cikarau mudo-mudo,
Sutan mamintak katarangan,
Karakok asa mulonyo.
Sialek : 12. Bidodari mamasang kudo,
Mahadok kapanurunan,
Urang banyak akan mamandang,
Biopari Sutan juaro,
Dialiah pulo partanyoan,
Barapo halai siriah sagagang Sutan ?
Sipangka : 13. Takilek kapa dilautan,
Lah hilia kamudiak Padang.
Rajo mamandang dari balai,
Mambao barang nan gaib.
Tagak bandera nak baparang.
Jikok itu Sutan tanyokan,
Kok pai Sutan mambilang,
Bilang bintang ateh langik,
Paparkan kasiak dipantai,
Sakitu siriah sagagang, Sutan.
[ 96 ]
Sialek : 14. Ramilah pasa Bateh Aka,
Tampat urang bajua bali pinggan
Rami manjalang pukua tigo.
Sutan tabilang lanjuik aka,
Dialiah pulo partanyoan,
Dimano asa pinang mudo Sutan ?
Sipangka : 15. Padang Sarai ikannyo banyak,
Ikan nan datang dimuaro,
Arai batungkuih jo kalupak.
Disinan asa pinang mudo, Sutan.
Sialek : 16. Tampaklah kapa dilautan.
Nakodoh tagak dimuaro,
Dialiah pulo partanyoan,
Apo tandonyo pinang mudo Sutan?
Sipangka : 17. Badantam badia dari bukik,
Mandarum sampai kamuaro,
Badaga lalu kalautan.
Harum manyih rupo nyo kulik,
Itu tandonyo pinang mudo,
Alun kasanang hati Sutan.
Sialek : 18. Tarantang kawek dari pasa.
Dikida jalan ka Sapiran,
Masuak kagaduang sikatari.
Sutan tabilang lauik aka,
Dialiah pulo partanyoan,
Dimano asa sadah pensi Sutan?
Sipangka : 19. Ramilah pasa Bukittinggi,
Tiok jorong bajanjang batu,
Taruih sakali masuak pakan.
Kononlah asa sadah pensi,
Didanau dilauik Sumpu,
Disinan asa sadah pensi.
Alah kasanang hati Sutan.
Sialek : 20. Maningkok lalu manampan,
Sianjuang diujuang rumah,
Batingkap bamego-mego.
[ 97 ]
Kok siriah nan kami kunyah,
Kok pinang kan kami gatok,
Dimano asa gambia nangko Sutan ?
Sipangka : 21. Tampaklah kapa dilautan,
Takambang lahia tiang tujuah,
Lakeklah kunci tujuah pasak,
Nakodoh tagak dimuaro.
Jikok itu Sutan tanyokan.
Didalam luhak Limo Puluah,
Ado nagari Sarilamak,
Disinanlah asa gambia nangko.
Sialek : 22. Rang darek mamancang kabun,
Tumbuah dikida rumah Japan,
Bungo nan tidak kambang lai,
Tampak nan dari Balai Tangah,
Jaleh nan dari Koto Tuo,
Bakabek lagi basusun,
Batutuik dalam carano,
Ta-antar ka-tangah2,
Kahadapan niniak jo mamak,
Apo bana kasalahannyo Sutan ?
Sipangka : 23. Rang darek mamancang kabun,
Tumbuah dihadapan rumah Japan,
Bungo nan tdak kambang lai
Tampak nan dari Koto Tuo,
Disimpang jalan ka Mandahiliang
Tibo sakali dimuaro,
Bakabek iyo basusun,
Batutuik dalam carano,
Ta-antar katangah rapek,
Kahadapan niniak jo mamak,
Gadang bana kasalahannyo,
Pinang mudo dapek cilako,
Tampuak tangga badan ba-balah
Sabab dek siriah nangko juo Sutan.
[ 98 ]
Sialek : 24. Kudo nak rang di Kuran-kuran,
Tolong dek Sutan manyasokkan,
Manangih sadah dikapuran,
Tolong dek Sutan ma-antokkan
Sipangka : 25. Pilih sapitih dalam peti.
Diambiak pambali pasak,
Labiahnyo pambali paku.
Iyolah ranyah sadah pensi,
Awak dihadapan niniak jo mamak,
Ba-apo saranyah nangko bana,
Suruah kalauik lah dahulu.
Sialek : 26. Kapa siapo dilautan
Tiang bapaluik suto hijau,
Nakodoh tagak dimuaro,
Kok siriah kakami cabiak,
Kami manaruah kakurangan,
Pinjami ba-apo kami pisau,
Untuk pambalah pinang mudo.
Sipangka : 27. Anak itiak sikumbang itiak,
Kaduo sikumbang hijau,
Makanlah pinang bagigik,
Indak dapek manyalang pisau.
Sialek : 28. Anak rang di Sawah Tangah,
Nak lalu ka Kurai Taji,
Kok siriah kan kami kunyah,
Cakua dimano paharumi, Sutan.
Sipangka : 29. Air Tirih kualo Padang,
Labuhan biduak rang ka haji,
Habih manyih sampah dibuang,
Apo gunonyo cakua lai.
Sialek : 30. Biduak ameh sampannyo ameh,
Urang sampono kaduonyo,
Siriah habih pinanglah kameh,
Carano ba-apo kakaonyo, Sutan
[ 99 ]
Sipangka : 31. Siupiak sidayang ameh,
Anak rang darek lauik Cino,
Siriah habih pinanglah kameh,
Carano babaliak pado nan punyo.
PANTUN MINUM MAKAN (Mamparenai Jamba)
Sialek : 1. Talayang kapa dari Aceh,
Batingkap bamego-mego,
Ukia baturap jo dulamak,
Itulah kapa rajo Deli.
Hidangan Sutan nan katangah,
Bialah talatak sajo,
Dihadapan niniak dangan mamak,
Baiko kami parenai, Sutan,
Sipangka : 2. Hanyuiklah bungo dari hulu,
Bungo tampago jo karamak,
Makanan punai jo barabah,
Hinggok diateh gunuang Ledang,
Tabang kutiko tampak bulan.
Mamintak kami pado panghulu,
Sarato niniak mamak kito,
Dimuliakan dangan sambah,
Santaplah jamba nan tahidang,
Nak sanang hati sipangkalan, Sutan
Sialek : 3. Satu rajo tanah Batak,
Kaduo rajo tanah Bantan,
Iyolah rajo sadaulat,
Pakai mangkuto kamuliaan,
Bapaluik dangan aso-aso,
Tatabua intan sijato-jati.
Salam jo maaf nan dimintak,
Jikok salorong pintak Sutan.
Lah hambo bao kato jo mupakat.
[ 100 ]
Bukanlah hambo nan babaso,
Niniak jo mamak nan batangguah,
Usahlah Sutan duo hati.
Sipangka : 4. Bungo tampuniak lalang padang,
Buah satampan jo milukuik,
Tumbuah ditangah balai rami,
Daun diambiak rang kapakan,
Banda tak tantu muaronyo.
Hilang dilihek pamandangan,
Dibaliak tanjuang rang Barulak,
Sinan binao jo anaknyo,
Tantangan taluak Sigumanti.
Panitahan baikpun lah sadang,
Jamba diatap pun lah cukuik,
Kok tidak tarago Sutan santap,
Jauh rasonyo hati kami,
Jamba talatak jo hidangan,
Disantap juolah handaknyo,
Nak tando tampak putiah hati, Sutan.
Sialek : 5. Balahia kapa nak ka Jirek,
Masuak kualo banda Taluak,
Kapa nan datang dari Judah,
Baredar cando balun asok,
Rajo baduo badunsanak,
Sangat batuah kaduonyo,
Dt. Tumanggung rang namokan,
Iyo dikalam kamanyulah,
Balaia mudiak ka Malako,
Lalu ka Johor ka Patani.
Janjang sudah kami tingkek,
Bandua sudah kami tapuak,
Siriah dicarano lah bakunyah,
Daun jo santo lah, baisok,
Satantangan minum jo makan,
Disabakan Sutan jo mupakat,
Mamintak kami ba-samo2,
[ 101 ]
Dangan sungguah2 hati,
Laikoh buliah nan baitu, Sutan..
Sipangka : 6. Dilapeh gurap ateh pelang,
Sebarlah anak parapati,
Nakodoh tagak ateh pelang.
Pelang talanca tak takiro,
Diam dilauik Amarullah,
Manampuah lauik Kajarati,
Dek jamba sudah tahidang,
Diparenai mintak dangan mamak,
Kironyo Sutan nan batangguah,
Adokoh galap dalam hati,
'Ajablah kami mamikiri.
Sialek : 7. Si Amat anak rang Puatan,
Badeta batiak barikek,
Nak lalu ka Indogiri.
Kalau baitu kato Sutan,
Batanyo hambo saketek,
Dimano asa aia kopi Sutan ?
Sipangka : 8. Bantiang putiah mati tarambau,
Mati dikelok parak pisang,
Payahlah dotor malalahi,
Sarato Iuhak Tanah Datar,
Kalau baitu kato Sutan,
Sipuluik manjadi katan,
Daun kopi asa aia kawa
Balun kasanang hati Sutan.
Sialek : 9. Cincin banamo aso-aso,
Buatan tukang dari Matua,
Satahun mangkonyo sudah,
Tidak tatimbang haragonyo,
Antah satimbang jo nagari.
Biopari Sutan juaro,
Aia taganang dalam sumua,
Kinilah katangah rumah
Ba-apo janyo Sutan ma-ambiaknyo.
[ 102 ]
Sipangka : 10. Tabit barisuak bintang Timua,
Tampak nan dari Indopuro,
Aia taganang dalam sumua,
Basauk kadalam cerek,
Ba-antarkan katangah rumah,
Baitu kami mambaonyo, Sut,.
Sialek : 11. Panjabik patah ditakan,
Ditakan si Rajo Ameh,
Dibao nak rang Koto Tuo,
Kalau kopi kan kami minum,
Juadah kan kami makan,
Cangkia basiriang aia ameh,
Tampan taragu 'kami baru.
Sipangka : 12. Anak rang di Koto Gadang,
Nak lalu ka Banuhampu,
Batungkek batang tibarau,
Tidak usah Sutan tacangang,
Minum sajo Sutan dahulu,
Barisuak datang manyilau.
Sialek : 13. Tampan sitekak kaditekan,
Tampan ditekan Malin Ameh,
Dibao nak rang Bukittinggi,
Nasi basanduak balatakan,
Piriang baukia aia ameh,
Tampan taragu hati kami.
Sipangka : 14. Tampan sitekak kaditekan,
Tampan ditekan Malin Ameh,
Dibao nak rang Koto Tuo,
Nasi basanduak balatakkan,
Piriang baukia aia ameh,
Piriang lah kabaitu juo, Sutan
Sialek : 13. Tarantang kawek dari pasa,
Dikida jalan ka Sapiran,
Tibo sakali di Birugo.
Sutan tabilang lanjtik aka,
[ 103 ]
Dialiah pulo partanyoan,
Dimano babali piriang nangko.
Sipangka : 16. Bacincin ameh balah rotan.
Pakaian rajo dari Jambi,
Balahan rajo Duo Selo,
Pakirim Sutan dilautan,
Kok itu Sutan tanyokan,
Ditoko di Bukittinggi,
Disinan babali piring nangko,
Alah kasanang hati Sutan.
Sialek : 17. Kayu kamat jo kayu tubi,
Tumbuah disalo batang Rokan,
Bungo disasok ramo-ramo,
Buah digatok parapati,
Ureknyo sampai kadalam lurah,
Lalu manjala masuak guo,
Daun nan bagai daun tabu,
Mancahayo bagai akiak,
Mancahayo lalu manarangi,
Taranglah bukik gunuang batu.
Asal lai Sutan manyukoi,
Sananglah pulo hati kami.
Alek lah duduak tangah rumah,
Anak jo bapak lah batamu,
Karib jo kabiah lah basuo,
Labiah bak raso minum makan,
Sabalah Sutan tantang itu.
Sipangka : 18. Paranglah Japan jo Ruslan,
Parang diateh gunuang Ledang,
Langkok jo anak rajo Deli.
Kalau baitu kato Sutan,
Santaplah jamba nan tahidang,
Nak sanang pulo hati kami.
Sialek : 19. Ayam putiah rang Sungai Landia,
Alah tabang ka Koto Tuo,
Nasi putiah pinggan baukia,
Siapolah basanduak cako.
[ 104 ]
Sipangka : 20. Aur sarumpun dilautan,.
Ambiak sabatang ka-paleh2,
Dibao nak rang Koto Tuo,
Kalau itu Sutan tanyokan,.
Urang baumua tujuah baleh,
Itulah nan basanduak cako.
Sialek : 21. Tarantang kawek dari pasa,
Dikida jalan ka Sapiran,
Tibo sakali di Birugo,
Sutan tabilang lanjuik aka,
Dialiah pulo partanyoan,
Siapo maningkok rumah nangko, Sutan.
Sipangka : 22. Kain suto namo kulindan,
Pakaian rajo Bangkahulu,
Buatan anak Koto Gadang,
Batakat mangko bukia,
Pakirim rajo Tigo Jangko.
Kok itu Sutan tanyokan,
Biopari tukang dahulu,
Pandai manarah manilantang,
Pandai marapek dalam aia,
Itulah tukang rumah nangko,
Alun kasanang hati Sutan.
Sialek : 23. Kok iyo kami kapakan,
Kapakan ka Tanjung Alam,
Nak singgah ka Bukittinggi,
Kok iyo kami kamakan,
Katan bahimpik jo panyaram,
Agak taragu hati kami.
Sipangka : 24. Ramilah pasa Kotanopan,
Rami dek anak Ampek Angkek,
Mambali hiyu jo balanak,
Nak lalu ka Koto Tuo,
Nak singgah ka Koto Gadang.
Kok itu Sutan tanyokan
Tampaknyo Sutan basiasek,
[ 105 ]
Urang baduo badunsanak,
Tak namuah dicari kaduonyo,
Santaplah jamba nan tahidang
Nak sanang hati sipangkalan, Sutan.
Sialek : 25. Hilia barakik batang pinang,
Dikayuah biduak kadalam kabun,
Jamba lah sudah Sutan tatiang.
Duduak kamari malah minum, Sutan.
Sipangka : 26. Merah candonyo lauik basa,
Kapa si Lutan dari hulu,
Banyaklah taluak tajalani,
Banyaklah pulau kalihatan.
Parmintaan pitunggua jo sipangka,
Minum sajo Sutan dahulu,
Alek kok datang dari jauh,
Siapo pulo mahidangkan, Sutan.
Sialek : 27. Ramilah pasa Balai Gurun,
Rami dek kampuang Cino,
Sinanlah rumah tak baratap,
Tampak nan dari pandakian.
Tuan tagak kami kaminum,
Elok pareh salah candonyo,
Buruak rupo dipandang,
Elok samo kito santap,
Nak samo sanang paratian.
Sipangka : 28. Takilek api dilautan,
Tampak dipulau Lompek Kijang,
Api lanterapun lah padam,
Masuak kataluak rang Patani.
Nan sialek sajolah nan makan,
Kok lai umua samo panjang,
Kudian kami kawani, Sutan.
Sialek : 29. Ramilah pasa Bateh Aka,
Tampat urang bajua bali pinggan,.
Rami manjalang pukua tigo,
Sutan tabilang lanjuik aka,
[ 106 ]
Dialiah pulo partanyoan,
Dimano asanyo lampu nangko Sutan ?
Sipangka : 30. Batang taleh ditapi paga,
Tumbuah ditanah rang Malako,
Urek manjelo kalautan.
Kok itu Sutan tanyokan,
Satu Aceh duo Jakarta,
Pabirik nan datang dari Cino,
Disinan asa lampu nangko, Sutan.
Sialek : 31. Mantilau namo buruang hutan,
Gadang nan bagai balam Jambi,
Angkuah sarupo layang-layang,
Pamenan rajo di Malako
Cucu tuangku Bangkahulu.
Kalau baitu kato Sutan,
Sananglah pulo hati kami,
Sutan baragiahpun lah sayang,
Lah turun jo hati suko,
Bari maaf kami dahulu.
atau : Pucuak sijalin sijalinteh,
Pucuak sijawi-jawi mudo
Pandai bana Sutan maminteh,
Hidangan nan kami santap juo.
4. PANTUN MUPAKAT (GAWA)
Sipangka 1. Lauik banamo Erak Gembang,
Tumbuahlah pinang Indo Jati,
Pucuak satu buahnyo satu,
Tampuak jo arai panyudahi.
Kalau baitu kato Sutan
Garak dimano nan kadatang,
Rusio dimano nan katibo.
[ 107 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 108 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 109 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 110 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 111 ]
PANTUN PERSiLAAN KATURUN
Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 112 ]Lua error in Modul:Ppoem at line 175: bad argument #1 to 'inNamespace' (unrecognized namespace number '104'). [ 113 ]Halaman:Tuntunan Alur Persembahan dan Pidato Adat Minangkabau.pdf/113 [ 114 ]
DAFTAR ISI
KATA PENGANTAR
PENJELASAN
BAB I ALUR
1. Alur Rokok-Sirih...............7
2. Alur Minum-Makan...............11
3. Alur Adat Katangah...............14
4. Alur Timbang Tando...............19
5. Alur Parsilaan Katurun...............27
6. Alur di Pakuburan...............32
7. Alur Mambao Kato Mupakat...............37
BAB II PASAMBAHAN ANAK MUDO
1. Juaro Katangah...............40
2. Minum-Makan (Mamparenai Jamba)...............47
3. Adat Katangah...............52
4. Manjapuik Urang...............58
5. Parsilaan Katurun...............64
BAB III PIDATO
1. Pidato Sirih dari Sipangka...............70
2. Pidato Sirih dari Sialek...............72
3. Pidato Balega (1)...............75
4. Pidato Balega (2)...............77
5. Pidato Panjang...............78
BAB IV PANTUN PIDATO/PERSEMBAHAN
1. Undang Penitahan Sirih...............87
2. Pantun Sirih...............90
3. Pantun minum-makan (mamparenai jamba)...............95
4. Pantun Mupakat...............103
5. Pantun Parsilaan Katurun...............108